Niedrożność tętnicy wieńcowej

Czym jest niedrożność tętnicy wieńcowej

Niedrożność tętnicy wieńcowej to częściowe lub całkowite zablokowanie przepływu krwi w tętnicach wieńcowych. Stan ten po raz pierwszy został opisany w 1910 roku przez Sir Williama Oslera1. Choroba ta spowalnia lub blokuje dostarczanie bogatej w tlen krwi do mięśnia sercowego1.

Tętnice wieńcowe to naczynia krwionośne, które transportują krew do serca. W przypadku niedrożności, przepływ krwi jest ograniczony, co może prowadzić do niedokrwienia mięśnia sercowego – stanu, w którym serce nie otrzymuje wystarczającej ilości tlenu1. Jeśli choroba nie jest leczona, może spowodować zawał serca i niewydolność serca1.

Jest to najczęstsza forma choroby układu sercowo-naczyniowego i główna przyczyna zgonów w Stanach Zjednoczonych, dotykająca 18 milionów dorosłych1. Płytka miażdżycowa – nagromadzenie cholesterolu, wapnia i innych substancji – stopniowo buduje się w tętnicach i zwęża je. Z czasem serce otrzymuje coraz mniej bogatej w tlen krwi2.

Wyobraź sobie dwa pasy ruchu, które łączą się w jeden z powodu robót drogowych. Ruch nadal płynie, tylko wolniej. W przypadku niedrożności tętnicy wieńcowej możesz przez lata nie zauważać, że coś jest nie tak, aż do momentu, gdy płytka spowoduje powstanie skrzepu krwi. Skrzep krwi jest jak betonowa bariera postawiona na środku drogi – ruch się zatrzymuje. Podobnie krew nie może dotrzeć do serca, co powoduje zawał2.

Przewlekłe całkowite zamknięcie (CTO) to szczególnie poważna forma niedrożności, w której następuje całkowite zablokowanie jednej z tętnic wieńcowych trwające trzy miesiące lub dłużej3. Przewlekłe całkowite zamknięcia są bardziej powszechne u osób, które mają chorobę wieńcową. Nawet 1 na 3 osoby z chorobą wieńcową ma również CTO3.

Objawy i sygnały ostrzegawcze

Objawy niedrożności tętnicy wieńcowej mogą obejmować ból w klatce piersiowej lub dusznicę bolesną, duszność i zmęczenie1. Całkowicie zablokowana tętnica wieńcowa spowoduje zawał serca1.

Typowe objawy zawału serca to ból w klatce piersiowej lub dyskomfort, który rozprzestrzenia się na ramię, ból lub dyskomfort w szczęce, szyi lub plecach, duszność, nudności, uczucie niestrawności, zimne poty, zmęczenie i zawroty głowy1.

W przypadku przewlekłego całkowitego zamknięcia objawy mogą obejmować3:

• Ból, ucisk lub napięcie w klatce piersiowej
• Zawroty głowy
• Zmęczenie
• Nieregularne bicie serca
• Nudności
• Przyspieszone lub szybkie bicie serca
• Duszność
• Ból w górnej części ramienia

Objawy często nasilają się podczas wysiłku fizycznego i zmniejszają się w spoczynku. Jednak możesz również odczuwać objawy podczas odpoczynku3. Niektóre przypadki niedrożności nie powodują objawów, więc ludzie mogą mieć tę chorobę bez formalnej diagnozy3.

Możesz mieć chorobę wieńcową przez wiele lat i nie mieć żadnych objawów, aż do momentu, gdy doświadczysz zawału serca. Dlatego choroba ta jest nazywana „cichym zabójcą"2.

Przyczyny i czynniki ryzyka

Niedrożność tętnicy wieńcowej może być spowodowana paleniem tytoniu, posiadaniem innych chorób serca lub krwi, brakiem aktywności fizycznej. Choroba jest również dziedziczna1. Główną przyczyną jest gromadzenie się tłustej substancji zwanej płytką, która powoduje zwężenie i utwardzenie tętnic3.

Przewlekłe całkowite zamknięcia są bardziej powszechne u osób z chorobą wieńcową. Czynniki ryzyka rozwoju tej choroby są bardzo podobne. Jesteś bardziej narażony na rozwój niedrożności, jeśli palisz lub masz inne czynniki ryzyka, takie jak3:

• Wskaźnik masy ciała (BMI) wynoszący 30 lub więcej
• Cukrzyca
• Rodzinna historia chorób serca
• Wysokie ciśnienie krwi (nadciśnienie tętnicze)
• Wysoki cholesterol (hiperlipidemia)
• Historia zawałów serca lub pomostowania tętnic wieńcowych
• Siedzący tryb życia

Przewlekłe całkowite zamknięcia są bardziej powszechne wraz z wiekiem. Dotykają około 37% osób poniżej 65. roku życia, około 40% osób w wieku od 65 do 79 lat i około 41% osób starszych niż 85 lat3.

Rozpoznanie choroby

Aby zdiagnozować niedrożność tętnicy wieńcowej, lekarz może zapoznać się z historią medyczną pacjenta lub wykonać koronarografię – badanie, w którym lekarz wkłada cewnik do nadgarstka lub pachwiny, prowadzi go do serca i wstrzykuje płyn do obrazowania rentgenowskiego1.

Ocena choroby wieńcowej zazwyczaj obejmuje połączenie oceny klinicznej i testów diagnostycznych, takich jak elektrokardiografia (badanie zapisujące aktywność elektryczną serca), testy wysiłkowe i echokardiografia (badanie ultrasonograficzne serca). Koronarografia pomaga ocenić zakres blokad wieńcowych4.

Pacjenci z przewlekłym całkowitym zamknięciem są najpierw diagnozowani za pomocą angiogramu. Test ten pozwala zespołowi medycznemu zobaczyć ściany tętnic wieńcowych i przepływ krwi5.

Metody leczenia

Leczenie niedrożności tętnicy wieńcowej może pomóc w opanowaniu objawów i zmniejszeniu ryzyka dalszych problemów. Chorobę można skutecznie leczyć za pomocą połączenia zmian w stylu życia, leków i, w niektórych przypadkach, zabiegów chirurgicznych6.

Leki są kluczową częścią leczenia. Wiele różnych leków jest stosowanych w leczeniu choroby wieńcowej. Zazwyczaj mają one na celu obniżenie ciśnienia krwi, rozszerzenie tętnic lub zapobieganie zakrzepom krwi6. Leki te obejmują:

Leki rozrzedzające krew – mogą pomóc zmniejszyć ryzyko zawału serca poprzez rozrzedzanie krwi i zapobieganie jej krzepnięciu. Powszechne leki rozrzedzające krew to aspiryna w małych dawkach, klopidogrel, rywaroksaban, tikagrelol i prasugrel6.

Statyny – jeśli masz wysoki cholesterol, mogą zostać przepisane leki obniżające cholesterol zwane statynami. Statyny spowalniają produkcję cholesterolu LDL w wątrobie6.

Beta-blokery – są często stosowane w leczeniu dusznicy bolesnej i wysokiego ciśnienia krwi. Działają poprzez blokowanie wpływu określonego hormonu w organizmie, co spowalnia bicie serca, a niektóre beta-blokery poprawiają przepływ krwi6.

Azotany – są stosowane w celu rozszerzenia naczyń krwionośnych6.

W poważniejszych przypadkach mogą być konieczne zabiegi inwazyjne. przezskórna interwencja wieńcowa (PCI) to zabieg minimalnie inwazyjny, który zmniejsza lub usuwa blokady w tętnicach wieńcowych5. Podczas procedury CTO kardiolodzy interwencyjni wchodzą do ciała pacjenta przez naczynie w pobliżu pachwiny lub nadgarstka. Używają małych drutów (lub cewników) i innych narzędzi minimalnie inwazyjnych, aby dotrzeć do blokad5.

Pomostowanie tętnic wieńcowych może być konieczne w bardziej zaawansowanych przypadkach. Jest to inwazyjny zabieg chirurgiczny4.

Rokowanie i powikłania

Choroba wieńcowa jest najczęstszą przyczyną poważnej zachorowalności i śmiertelności w Stanach Zjednoczonych i na całym świecie. Szybka diagnoza i leczenie poprawiają wyniki4.

Powikłania nieleczonej lub źle kontrolowanej choroby wieńcowej obejmują niewydolność serca, arytmie (zaburzenia rytmu serca) i nagłą śmierć sercową4.

Przy odpowiednim leczeniu objawy niedrożności tętnicy wieńcowej mogą zostać zmniejszone, a funkcjonowanie serca poprawione. Wiele metod leczenia jest dostępnych6.

Życie z chorobą

Jeśli zostałeś zdiagnozowany z niedrożnością tętnicy wieńcowej, wprowadzenie prostych zmian w stylu życia może zmniejszyć ryzyko dalszych epizodów. Na przykład rzucenie palenia po zawale serca szybko zmniejsza ryzyko wystąpienia zawału serca w przyszłości do poziomu zbliżonego do osoby niepalącej6.

Inne zmiany w stylu życia, takie jak zdrowsze odżywianie się i regularne ćwiczenia, również zmniejszą przyszłe ryzyko chorób serca6.

Wyższa jakość życia i dłuższa długość życia są osiągalne dzięki determinacji i właściwej postawie. Ważne kroki, które możesz podjąć, to7:

Przestrzeganie diety korzystnej dla serca – jednym z pierwszych i najlepszych kroków, jakie możesz podjąć, aby poprawić swoje zdrowie, jest jedzenie odpowiednich produktów dla swojego organizmu. Zdrowe odżywianie jest szczególnie ważne dla osób z chorobą wieńcową, które powinny unikać tłuszczów nasyconych i trans, pokarmów bogatych w cholesterol oraz słonych potraw. Skup się na kontrolowaniu wielkości porcji, jedzeniu większej ilości owoców i warzyw, wyborze produktów pełnoziarnistych zamiast tych z rafinowanej mąki oraz wyborze chudego białka7.

Regularne ćwiczenia – aktywność fizyczna jest kluczowa dla zdrowia serca. Ważne jest, aby znaleźć odpowiedni poziom aktywności i regularnie go utrzymywać7.

Zmniejszenie czynników ryzyka – kontrolowanie ciśnienia krwi, poziomu cholesterolu i cukrzycy, rzucenie palenia oraz utrzymanie zdrowej wagi to kluczowe działania7.

Regularna konsultacja z lekarzem – ważne jest, aby regularnie spotykać się z lekarzem, przyjmować przepisane leki zgodnie z zaleceniami i zgłaszać wszelkie nowe lub pogarszające się objawy7.

• Tętnice wieńcowe
• Serce