Badanie stosowania tafasitamabu u dorosłych osób z chorobą autoimmunologiczną krwi, taką jak małopłytkowość immunologiczna lub autoimmunologiczna anemia hemolityczna.
Badanie oceniające skuteczność i bezpieczeństwo rilzabrutynibu w porównaniu z placebo u dorosłych pacjentów z ciepłą autoimmunologiczną niedokrwistością hemolityczną
Niedokrwistość autoimmunohemolityczna to rzadkie zaburzenie immunologiczne, w którym organizm mylnie traktuje czerwone krwinki jako obce substancje i je niszczy, prowadząc do niedoboru tych komórek przenoszących tlen.
Czym jest niedokrwistość autoimmunohemolityczna?
Niedokrwistość autoimmunohemolityczna (w skrócie AIHA) występuje, gdy układ immunologiczny błędnie identyfikuje czerwone krwinki jako niepożądane substancje. W rezultacie organizm wytwarza przeciwciała – specjalne białka odpornościowe – które niszczą czerwone krwinki, co może prowadzić do niskiej liczby tych komórek we krwi, czyli stanu zwanego niedokrwistością.
Czerwone krwinki są produkowane w szpiku kostnym – gąbczastym materiale znajdującym się głęboko w kościach. W normalnych warunkach komórki te żyją około 100-120 dni. Gdy krwinki są niszczone szybciej niż szpik kostny może je wytwarzać, organizm nie otrzymuje wystarczającej ilości tlenu, co powoduje uczucie zmęczenia lub duszności.
AIHA jest rzadkim zaburzeniem – diagnozuje się je tylko u około 1-3 osób na 100 000. Choroba może rozwijać się w każdym wieku. AIHA jest w dużym stopniu możliwa do opanowania, ale jeśli nie jest leczona, może być śmiertelna. Natychmiastowa interwencja medyczna jest niezwykle ważna.
Typy niedokrwistości autoimmunohemolitycznej
Niedokrwistość autoimmunohemolityczna można podzielić na pierwotną i wtórną. Jeśli AIHA rozwija się bez wyraźnej obecności choroby podstawowej, nazywa się ją pierwotną AIHA. Wtórna AIHA jest związana z innym schorzeniem, takim jak infekcja wirusowa, inne choroby autoimmunologiczne, leki lub nowotwory krwi, na przykład chłoniak.
Istnieją dwa główne typy niedokrwistości autoimmunohemolitycznej: ciepła i zimna niedokrwistość autoimmunohemolityczna. Klasyfikacja ta zależy od rodzaju przeciwciał biorących udział w chorobie.
Ciepła niedokrwistość autoimmunohemolityczna
Najczęstszy typ AIHA, ciepła niedokrwistość autoimmunohemolityczna, wiąże się z przeciwciałami IgG, które wiążą się z czerwonymi krwinkami w normalnej temperaturze ciała. Zazwyczaj objawy rozwijają się stopniowo w ciągu kilku tygodni. W niektórych przypadkach mogą jednak pojawić się w ciągu kilku dni.
Ciepła AIHA stanowi większość przypadków i występuje w około 5-10 przypadkach na milion osób rocznie.
Zimna niedokrwistość autoimmunohemolityczna
Występująca w 10-20% przypadków zimna niedokrwistość autoimmunohemolityczna wiąże się z autoprzeciwciałami IgM. Te przeciwciała wiążą się z czerwonymi krwinkami, gdy krew ma temperaturę niższą niż normalna temperatura ciała.
Zimna AIHA, zwana również chorobą zimnowych aglutynin, występuje u około 1-1,8 przypadków na milion osób rocznie.
Napadowa zimna hemoglobinuria
Napadowa zimna hemoglobinuria jest rzadkim typem zimnej AIHA. Niszczenie czerwonych krwinek następuje po narażeniu na zimno. Czerwone krwinki mogą być niszczone nawet wtedy, gdy narażenie na zimno jest ograniczone do małego obszaru ciała, na przykład gdy osoba pije zimną wodę lub myje ręce w zimnej wodzie. Przeciwciała wiążą się z czerwonymi krwinkami w niskich temperaturach i powodują niszczenie krwinek w tętnicach i żyłach po ogrzaniu. Występuje najczęściej po chorobie wirusowej lub u osób w inny sposób zdrowych, chociaż zdarza się u niektórych osób z kiłą.
Objawy
Niektórzy ludzie z niedokrwistością autoimmunohemolityczną mogą nie mieć żadnych objawów, zwłaszcza jeśli niszczenie krwinek postępuje powoli. Inne osoby mogą być zmęczone, mieć duszności i być blade.
Najczęstsze objawy AIHA mogą wynikać z samej niedokrwistości i obejmują:
Duszność lub uczucie braku tchu (duszność)
Zmęczenie i osłabienie
Ból głowy
Słabość mięśniowa
Bladość skóry
Żółtaczka jest częstym objawem niedokrwistości hemolitycznej. Jest spowodowana gromadzeniem się substancji powstających z rozpadu czerwonych krwinek. Żółtaczka objawia się zażółceniem skóry i białek oczu.
Gdy składniki wewnątrzkomórkowe czerwonych krwinek są uwalniane do krążącej krwi i tkanek, mogą powodować charakterystyczne objawy. W ciężkich przypadkach czas życia czerwonych krwinek może zmniejszyć się z 100-120 dni do zaledwie kilku dni.
Ciężkość i szybkość rozwoju niedokrwistości są różne. AIHA może rozwijać się stopniowo lub mieć gwałtowny początek z zagrażającą życiu niedokrwistością.
Przyczyny i czynniki ryzyka
Przyczyny niedokrwistości autoimmunohemolitycznej są słabo poznane. W około połowie przypadków nie można ustalić przyczyny AIHA (idiopatyczna AIHA). Gdy przyczyna jest nieznana, nazywa się ją pierwotną chorobą.
AIHA może być chorobą pierwotną lub wtórną do choroby podstawowej. Może być związana z innymi schorzeniami, takimi jak:
Wirus Epsteina-Barr
Chłoniak
Toczeń
Zaburzenia niedoborów odporności
Reumatoidalne zapaleniestawów
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego
AIHA może również być składnikiem zespołu Evansa, choroby autoimmunologicznej, która wpływa na więcej niż jedną linię komórek krwi.
Wtórna AIHA może być również spowodowana użyciem niektórych leków, takich jak penicylina.
Niszczenie czerwonych krwinek przez autoprzeciwciała może wystąpić nagle lub może następować stopniowo. Jeśli jest spowodowane przez wirus lub lek, niszczenie może ustać po pewnym czasie. U innych osób niszczenie czerwonych krwinek utrzymuje się i staje się przewlekłe.
Diagnoza
Diagnozę niedokrwistości autoimmunohemolitycznej można postawić za pomocą stopniowego podejścia, które ma na celu zidentyfikowanie laboratoryjnych i klinicznych dowodów hemolizy – procesu niszczenia czerwonych krwinek – a następnie określenie immunologicznego charakteru hemolizy za pomocą bezpośredniego testu antyglobulinowego.
Badania krwi są wykorzystywane do wykrycia niedokrwistości i określenia przyczyny reakcji autoimmunologicznej. Badania laboratoryjne mogą obejmować:
Morfologię krwi
Rozmaz krwi obwodowej
Badanie poziomu dehydrogenazy mleczanowej (LDH)
Haptoglobinę w surowicy
Bilirubinę pośrednią
Po wykluczeniu alternatywnych przyczyn tych zmian ustala się rozpoznanie AIHA, a lekarz musi poszukiwać wtórnych przyczyn, a także określić typ AIHA.
Ważne jest ustalenie, czy AIHA jest idiopatyczna (pierwotna), czy wtórna do stanów takich jak zespoły limfoproliferacyjne, choroby autoimmunologiczne, infekcje i nowotwory.
Leczenie
Ponieważ choroba różni się znacznie, nie ma jednego leczenia dla wszystkich osób z niedokrwistością autoimmunohemolityczną. Jednak we wszystkich przypadkach główne cele leczenia to zatrzymanie niszczenia czerwonych krwinek, zwiększenie liczby czerwonych krwinek i leczenie chorób podstawowych.
Leczenie AIHA wciąż nie opiera się na dowodach naukowych z dużych badań klinicznych. Lekarze biorą pod uwagę wiele czynników przy wyborze najlepszego leczenia dla każdej osoby z AIHA, w tym czy jest to AIHA pierwotna czy wtórna, czy jest to ciepła czy zimna AIHA, jak ciężka jest niedokrwistość i czy istnieje choroba podstawowa, którą również należy leczyć.
Kortykosteroidy
Kortykosteroidy są stosowane jako leczenie pierwszego rzutu w większości przypadków ciepłej AIHA. Kortykosteroidy tłumią produkcję przeciwciał przez układ immunologiczny. Na początku podaje się wysokie dawki, a następnie dawkę stopniowo zmniejsza się w ciągu tygodni lub miesięcy.
Terapia kortykosteroidami pierwszego rzutu dla ciepłej AIHA jest skuteczna u 70-85% pacjentów i powinna być powoli zmniejszana w okresie 6-12 miesięcy. Leczenie kortykosteroidami może pomóc większości osób z ciepłą AIHA, ale wyniki mogą być tymczasowe. Aż połowa osób może potrzebować ponownego leczenia kortykosteroidami.
Innym ważnym zastosowaniem kortykosteroidów jest zmniejszenie stanu zapalnego.
Rytuksymab
Rytuksymab jest rodzajem leku z przeciwciał monoklonalnych zwanym biologikiem. Rytuksymab został pierwotnie opracowany jako leczenie nowotworów krwi, takich jak białaczka i chłoniak. Jest również stosowany w leczeniu niektórych zaburzeń autoimmunologicznych, takich jak reumatoidalne zapaleniestawów. W przypadku AIHA rytuksymab jest podawany w niskich dawkach, samodzielnie lub w połączeniu z kortykosteroidami.
Rytuksymab jest obecnie zalecanym leczeniem drugiego rzutu dla pierwotnej ciepłej AIHA i leczeniem pierwszego rzutu dla pierwotnej choroby zimnowych aglutynin, jako monoterapia lub w połączeniu z bendamustyną. Rytuksymab jest skuteczny w około 80-90% przypadków.
W miarę jak doświadczenie z rytuksymabem się rozwija, prawdopodobne jest, że ten lek zostanie umieszczony we wcześniejszym punkcie terapii ciepłej AIHA, przed bardziej toksycznymi lekami immunosupresyjnymi i zamiast splenektomii w niektórych przypadkach.
Splenektomia
Operacja usunięcia śledziony, zwana splenektomią, może być skuteczna, gdy inne metody leczenia nie przynoszą rezultatu. Usunięcie śledziony może pomóc zapobiec przedwczesnemu niszczeniu czerwonych krwinek, które występuje w AIHA.
W przypadkach opornych lub nawracających, obecna sekwencja terapii drugiego rzutu obejmuje splenektomię (skuteczną w około 2 na 3 przypadki, z szacowanym wskaźnikiem wyleczenia do 20%), rytuksymab, a następnie którykolwiek z leków immunosupresyjnych.
Splenektomia jest najczęściej wykonywana laparoskopowo (przez mały nacięcie w brzuchu), ale może być również wykonana jako zabieg otwarty obejmujący większe nacięcie. Całkowity powrót do zdrowia trwa około 4-6 tygodni. Czas powrotu do zdrowia po zabiegu laparoskopowym jest zwykle szybszy.
Śledziona jest częścią układu odpornościowego. Chociaż osoba może prowadzić normalne życie bez śledziony, po splenektomii może być bardziej podatna na infekcje.
Inne metody leczenia
Dodatkowe terapie obejmują dożylne immunoglobuliny, danazol, wymianę osocza oraz alemtuzumab i wysokie dawki cyklofosfamidu jako opcję ostatniej szansy.
Inne leki immunosupresyjne stosowane w leczeniu obejmują azatioprynę, cyklofosfamid, cyklosporynę i mykofenolan mofetylu.
Wskazany jest profilaktyczny kwas foliowy, ponieważ aktywna hemoliza może zużywać foliany i powodować megaloblastozę.
W rzadkich przypadkach może być konieczne przetoczenie krwi. Autoprzeciwciała wiążą się również z przetoczonymi czerwonymi krwinkami i powodują ich lizę, dlatego transfuzje powinny być stosowane ostrożnie.
Rokowanie i powikłania
AIHA jest w dużym stopniu możliwa do opanowania, ale może być śmiertelna, jeśli nie jest leczona. Natychmiastowa opieka jest krytyczna.
Jeśli AIHA jest spowodowana przez wirus lub lek, niszczenie czerwonych krwinek może ustać po pewnym czasie. U innych osób niszczenie czerwonych krwinek utrzymuje się i staje się przewlekłe.
Szacuje się, że zapadalność na AIHA u dorosłych wynosi 0,8-3 na 100 000 rocznie, rozpowszechnienie 17:100 000, a wskaźnik śmiertelności 11%.
Możliwe powikłania mogą obejmować zakażenia, zwłaszcza po splenektomii, ponieważ śledziona jest częścią układu odpornościowego. Powikłania samej operacji mogą obejmować krwawienie i zakrzepy krwi.
Życie z chorobą
Osoby z niedokrwistością autoimmunohemolityczną potrzebują regularnej opieki medycznej i monitorowania. Ważne jest przestrzeganie zaleceń lekarskich dotyczących przyjmowania leków i zgłaszanie się na wizyty kontrolne.
Pacjenci powinni być świadomi objawów pogorszenia niedokrwistości, takich jak nasilające się zmęczenie, duszność, szybkie bicie serca lub zawroty głowy, i natychmiast zgłaszać je lekarzowi.
Osoby po splenektomii powinny być szczególnie ostrożne w zapobieganiu infekcjom i być na bieżąco ze szczepieniami zalecanymi przez lekarza.
Wsparcie emocjonalne i edukacja pacjenta są ważnymi elementami radzenia sobie z przewlekłym schorzeniem. Grupy wsparcia i zasoby edukacyjne mogą pomóc pacjentom i ich rodzinom lepiej zrozumieć chorobę i nauczyć się, jak z nią żyć.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Francja
