Menopauza to naturalny etap w życiu kobiety, który oznacza koniec okresu rozrodczego. Następuje przeciętnie około 52. roku życia i wiąże się ze zmianami hormonalnymi, które mogą powodować różne objawy fizyczne i emocjonalne.
Czym jest menopauza
Menopauza to moment w życiu, kiedy kobieta przestaje mieć miesiączkę przez 12 kolejnych miesięcy. Jest to naturalny proces biologiczny, który oznacza koniec zdolności do zajścia w ciążę. Nie jest to choroba ani zaburzenie, ale normalna część starzenia się organizmu kobiecego.
Menopauza jest punktem w czasie, gdy jajniki przestają produkować hormony rozrodcze (substancje chemiczne w organizmie odpowiedzialne za proces rozmnażania). W tym momencie organizm przestaje wytwarzać znaczące ilości estrogenu (głównego żeńskiego hormonu płciowego), a jajniki nie uwalniają już komórek jajowych.
Kiedy menopauza następuje w wyniku zabiegu chirurgicznego lub leczenia medycznego, nazywana jest menopauzą indukowaną. Oznacza to, że nie wystąpiła naturalnie, lecz została spowodowana celowo przez interwencję medyczną.
Etapy menopauzy
Menopauza nie następuje nagle, ale jest procesem przechodzącym przez trzy etapy. Każdy z tych etapów charakteryzuje się innymi zmianami w organizmie kobiety.
Perimenopauza, zwana także przejściem menopauzalnym, to pierwszy etap. Może rozpocząć się od 8 do 10 lat przed właściwą menopauzą, kiedy jajniki stopniowo wytwarzają coraz mniej estrogenu. Zwykle zaczyna się, gdy kobieta jest po czterdziestce. Można przebywać w okresie perimenopauzy przez kilka miesięcy lub kilka lat. Wiele kobiet zaczyna odczuwać w tym czasie objawy takie jak nieregularne okresy, uderzenia gorąca i wahania nastroju.
Właściwa menopauza to moment, gdy kobieta nie miała miesiączki przez 12 kolejnych miesięcy. W tym etapie jajniki nie uwalniają już komórek jajowych, a organizm nie produkuje dużych ilości estrogenu. Lekarz rozpoznaje menopauzę, gdy minęło 12 miesięcy bez miesiączki.
Postmenopauza to okres po menopauzie, który trwa przez resztę życia kobiety. Po naturalnym przejściu przez menopauzę nie można już zajść w ciążę w sposób naturalny. Hormony ustabilizowały się na niższym poziomie.
Objawy menopauzy
W okresie przejścia menopauzalnego jajniki zaczynają wytwarzać mniej hormonów - estrogenu i progesteronu (kolejnego ważnego hormonu płciowego). Zmiany w poziomie tych hormonów powodują objawy menopauzy.
Jednym z pierwszych objawów są zmiany w miesiączkowaniu. Okresy mogą stać się nieregularne - może być więcej lub mniej czasu między miesiączkami. Mogą być krótsze lub dłuższe niż zwykle, a krwawienie może być lżejsze lub obfitsze.
Uderzenia gorąca to nagłe uczucie ciepła w twarzy, na szyi i klatce piersiowej. Mogą powodować pocenie się. Gdy zdarzają się w nocy i powodują pocenie, nazywane są potami nocnymi. Uderzenia gorąca mogą dotykać nawet 80% kobiet na całym świecie i trwają średnio od siedmiu do ośmiu lat.
Kobiety mogą mieć trudności ze snem, takie jak problemy z zasypianiem lub utrzymaniem snu przez całą noc. Mogą występować również zmiany nastroju, niski nastrój i uczucie niepokoju.
Inne objawy mogą obejmować suchość pochwy (uczucie suchości i dyskomfortu w okolicy intymnej), problemy z układem moczowym, zmiany w funkcjonowaniu seksualnym oraz ogólne uczucie zmęczenia.
Przyczyny i wiek wystąpienia
Menopauza jest spowodowana utratą funkcji pęcherzyków jajnikowych (małych struktur w jajnikach zawierających komórki jajowe) oraz spadkiem poziomu estrogenu krążącego we krwi. Jest to naturalny proces biologiczny związany ze starzeniem się.
Większość kobiet doświadcza menopauzy między 45. a 55. rokiem życia. Przeciętnie menopauza następuje około 52. roku życia.
Wcześniejsza lub przedwczesna menopauza występuje, gdy jajniki przestają normalnie funkcjonować przed 40. rokiem życia. Może to nastąpić samo z siebie (bez znanej przyczyny) lub być wynikiem zabiegu chirurgicznego, takiego jak usunięcie jajników lub macicy. Leczenie medyczne, takie jak chemioterapia lub terapia hormonalna w leczeniu raka piersi, również może spowodować wcześniejszą menopauzę.
Leczenie i łagodzenie objawów
Głównym leczeniem objawów menopauzy i perimenopauzy jest hormonalna terapia zastępcza (HTZ), która uzupełnia hormony znajdujące się na niskim poziomie. Jest to bezpieczne i skuteczne leczenie dla większości kobiet przechodzących przez menopauzę. Lekarz omówi wszelkie ryzyko przed rozpoczęciem terapii.
HTZ polega na stosowaniu estrogenu, aby zastąpić naturalny poziom tego hormonu w organizmie. Estrogen dostępny jest w różnych postaciach: plastry nakładane na skórę, żel lub spray do stosowania na skórę, implanty oraz tabletki. Jeśli kobieta ma macicę, musi również przyjmować progesteron, aby chronić błonę śluzową macicy przed działaniem estrogenu. Takie leczenie nazywane jest złożoną HTZ.
Główną korzyścią z HTZ jest to, że może pomóc złagodzić większość objawów menopauzy i perimenopauzy, w tym uderzenia gorąca, problemy z koncentracją, wahania nastroju i suchość pochwy. Uderzenia gorąca lub poty nocne często poprawiają się w ciągu kilku tygodni. Inne objawy, takie jak zmiany nastroju i suchość pochwy, mogą potrzebować kilku miesięcy, aby się poprawić. Przyjmowanie HTZ może również zmniejszyć ryzyko problemów zdrowotnych związanych z hormonami, w tym osteoporozy i chorób serca.
Dla kobiet, które nie mogą lub nie chcą stosować HTZ, dostępne są inne metody leczenia. Leki niehormonalne na objawy wazomotoryczne (uderzenia gorąca i poty nocne) obejmują: selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI), gabapentynę oraz fezolinetant. Należy pamiętać, że SSRI nie powinny być podawane kobietom przyjmującym tamoksyfen.
W przypadku suchości pochwy, gdy HTZ nie pomaga lub nie jest stosowana, dostępne są nawilżacze dopochwowe bez recepty w aptece. Jeśli HTZ nie pomaga przywrócić popędu płciowego, lekarz specjalista może przepisać żel lub krem z testosteronem.
Niektóre metody niemedyczne również mogą pomóc. Terapia poznawczo-behawioralna (rodzaj terapii rozmową) oraz hipnoza kliniczna są skuteczne w krótkoterminowym zmniejszaniu uderzeń gorąca i związanych z nimi zaburzeń snu.
Zmiany stylu życia
Zdrowe odżywianie, ćwiczenia i dbanie o zdrowie psychiczne mogą pomóc w łagodzeniu objawów w okresie perimenopauzy i menopauzy. Może to również pomóc w utrzymaniu jak najlepszego zdrowia w przyszłości.
Ważne jest, aby dużo odpoczywać i trzymać się regularnych godzin snu. Warto również jeść zdrową dietę i spożywać pokarmy bogate w wapń, takie jak mleko, jogurt i jarmuż, aby utrzymać kości w dobrej kondycji. Regularne ćwiczenia są kluczowe, szczególnie ćwiczenia obciążeniowe, podczas których stopy i nogi podtrzymują ciężar ciała, takie jak chodzenie, bieganie lub taniec.
Relaksujące aktywności, takie jak joga, tai chi lub medytacja mogą pomóc. Rozmowy z innymi osobami przechodzącymi przez to samo, takimi jak rodzina, przyjaciele lub współpracownicy, również mogą przynieść ulgę.
Aby złagodzić uderzenia gorąca i poty nocne, można nosić lekkie ubrania, utrzymywać chłód w sypialni, brać chłodne prysznice, używać wiatraka lub pić zimne napoje. Warto również starać się zmniejszyć poziom stresu i unikać lub ograniczyć potencjalne czynniki wyzwalające, takie jak pikantne jedzenie, kofeina, gorące napoje, palenie i alkohol. Regularne ćwiczenia i utrata wagi, jeśli to konieczne, również mogą pomóc.
Ważne jest, aby nie palić i nie pić więcej niż zalecana ilość alkoholu. Przed przyjęciem jakichkolwiek suplementów ziołowych lub leków komplementarnych warto skonsultować się z lekarzem.
Po menopauzie istnieje zwiększone ryzyko pewnych problemów zdrowotnych, takich jak choroby układu sercowo-naczyniowego i osteoporoza (osłabienie kości). Dlatego regularne ćwiczenia, zdrowa dieta bogata w owoce, warzywa i źródła wapnia, ekspozycja na światło słoneczne (która wyzwala produkcję witaminy D pomagającej utrzymać kości w zdrowiu) oraz przyjmowanie suplementów witaminy D mogą pomóc chronić zdrowie na przyszłość.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Holandia
