Ból nowotworowy

Czym jest ból nowotworowy

Ból nowotworowy to ból, który może wystąpić z powodu samego nowotworu lub leczenia przeciwnowotworowego. Może być spowodowany przez chemioterapię (leczenie lekami przeciwnowotworowymi), radioterapię (leczenie promieniowaniem), operację chirurgiczną lub kombinację tych metod leczenia.12

Ból może przyjmować różne formy - może być ostry lub tępy, palący lub pulsujący. Może odczuwany w jednym miejscu lub w kilku obszarach ciała jednocześnie. Siła bólu może być łagodna, umiarkowana lub bardzo silna.2

Warto wiedzieć, że ból nie zawsze jest związany z nowotworem. Czasami może wynikać z innych przyczyn, takich jak artretyzm (choroba stawów), bóle głowy, zaparcia czy problemy trawienne. Nawet po zakończeniu leczenia ból może się pojawić lub nasilić - może to być długotrwały skutek uboczny chemioterapii lub innych terapii.3

Przyczyny bólu nowotworowego

Ból może być spowodowany samym nowotworem, jego leczeniem lub kombinacją różnych czynników. Guzy nowotworowe mogą uciskać na kości, nerwy lub inne organy w ciele, co powoduje dolegliwości bólowe.45

Niektóre metody leczenia nowotworów mogą prowadzić do bólu. Chemioterapia może powodować drętwienie i mrowienie w dłoniach i stopach, a także uczucie pieczenia w miejscu podania leku. Radioterapia może wywoływać zaczerwienienie skóry i podrażnienia. Jeśli promieniowanie jest stosowane w okolicy pęcherza moczowego, może dojść do jego zapalenia.5

Niektóre terapie, takie jak immunoterapia (leczenie wspierające układ odpornościowy), mogą powodować obrzęk stawów, a terapia hormonalna może wywoływać bóle stawów i mięśni. Operacje chirurgiczne również mogą być źródłem ostrego bólu, który zazwyczaj ustępuje wraz z gojeniem się rany.5

Badania diagnostyczne i procedury medyczne również mogą być bolesne. Pomocne jest rozpoczęcie kontroli bólu jeszcze przed rozpoczęciem procedury. Leki mogą pomóc w uspokojeniu lub zaśnięciu pacjenta, a terapie takie jak techniki relaksacyjne mogą pomóc kontrolować ból i lęk związany z leczeniem.4

Rodzaje bólu nowotworowego

Istnieje kilka rodzajów bólu nowotworowego, które różnią się charakterem i czasem trwania.2

Ból ostry może wystąpić podczas powrotu do zdrowia po operacji nowotworowej lub po innych zabiegach leczniczych. Może być łagodny lub silny, ale zazwyczaj mija po pewnym czasie.2

Ból przebijający to silny ból, który pojawia się bardzo szybko. Może wystąpić nawet wtedy, gdy pacjent regularnie przyjmuje leki przeciwbólowe zgodnie z zaleceniem. Ból przebijający może pojawić się, gdy działanie leku przeciwbólowego zaczyna słabnąć.2

Ból przewlekły może, podobnie jak ból ostry, mieć różne nasilenie - od łagodnego do ciężkiego. Różnica polega na tym, że ból przewlekły nie ustępuje. Może wystąpić, gdy nowotwór lub leczenie uszkadza lub wpływa na nerwy. Badania wskazują, że około 35% wszystkich osób, które przeżyły nowotwór, doświadcza bólu miesiące i lata po zakończeniu leczenia.2

Neuropatia obwodowa to rodzaj bólu, który może być spowodowany przez chemioterapię. Jest to uszkodzenie nerwów, które może powodować ból, mrowienie, pieczenie, drętwienie lub osłabienie, często rozpoczynające się w dłoniach lub stopach. Objawy mogą ustąpić po zakończeniu leczenia przeciwnowotworowego, ale jeśli nerwy zostały trwale uszkodzone, neuropatia obwodowa może utrzymywać się przez długi czas.4

Ból nowotworowy można również podzielić na ból nerwowy oraz inne typy. Ból nerwowy jest spowodowany przez uszkodzenie nerwów w wyniku ucisku guza lub substancji chemicznych wytwarzanych przez nowotwór, a także może wynikać ze zmian nerwowych spowodowanych leczeniem przeciwnowotworowym.5

Częstość występowania bólu

Nie wszyscy chorzy na nowotwór doświadczają bólu. Ból jest jednym z najczęstszych objawów u osób z nowotworem, ale nie wszystkie nowotwory go powodują. Dzieje się tak, ponieważ same nowotwory nie mają własnych nerwów - ból pojawia się, gdy guz uciska na pobliskie nerwy.23

Badania pokazują, że prawie połowa osób chorych na nowotwór prawdopodobnie doświadczy bólu. Badacze szacują, że około 30 na 100 osób z nowotworem (około 30%) ma ból umiarkowany do ciężkiego.23

Ból częściej występuje w zaawansowanym stadium nowotworu. Nowotwór zaawansowany oznacza, że nowotwór się rozprzestrzenił lub nawrócił od czasu pierwszego leczenia. Badania pokazują, że 55 na 100 osób z zaawansowanym nowotworem (55%) doświadcza bólu.3

Młodsze osoby częściej doświadczają bólu nowotworowego i napadów bólu niż osoby starsze. Osoby z zaawansowanym nowotworem mają bardziej nasilony ból, a wielu pacjentów po przebytym nowotworze cierpi na ból, który utrzymuje się po zakończeniu leczenia.4

Wpływ bólu na jakość życia

Ból nowotworowy może wpływać na jakość życia pacjenta. Osoby z dobrze kontrolowanym bólem mają lepszą jakość życia. Prawdopodobnie śpią lepiej i mają więcej energii w ciągu dnia.6

Ból może wpływać na myśli i uczucia, a także na ciało. Może wywoływać różne emocje, takie jak złość, strach i zmartwienie. Wiele emocji może również nasilać ból. Rozmowa o uczuciach może pomóc w radzeniu sobie z bólem.7

Długotrwały ból może prowadzić do depresji, poczucia beznadziejności i pogorszenia jakości życia. Jeśli pacjent odczuwa stały ból, może mieć wrażenie, że nie może skupić się na niczym innym. Ból może uniemożliwiać wykonywanie czynności, które pacjent chce robić, oraz spędzanie czasu z bliskimi.7

Aktywność fizyczna w miarę możliwości zmniejsza również ryzyko dolegliwości takich jak zapalenie płuc, zakrzepy krwi i odleżyny, które są związane z unieruchomieniem.6

Kontrola bólu może poprawić jakość życia pacjenta. Dlatego zarządzanie bólem jest istotną częścią leczenia przeciwnowotworowego. Każda osoba potrzebuje indywidualnego planu kontroli bólu nowotworowego.4

Leczenie bólu nowotworowego

Istnieje wiele różnych sposobów leczenia bólu nowotworowego. Podstawą zarządzania bólem nowotworowym są regularne leki, w tym paracetamol i leki opioidowe (silne leki przeciwbólowe), dobrane indywidualnie dla każdej osoby w celu zminimalizowania skutków ubocznych. Często stosuje się kombinację leków, aby uzyskać maksymalną korzyść.6

Leczenie bólu nowotworowego obejmuje leki oraz różne procedury medyczne. Badania sugerują, że ludzie zmagający się z bólem nowotworowym mogą niechętnie prosić o pomoc, szczególnie o leki przeciwbólowe. Jeśli pacjent odczuwa ból nowotworowy, ważne jest, aby pamiętać, że nikt nie oczekuje, że będzie "znosił" ból lub próbował przezwyciężyć go samodzielnie.2

Oprócz leków istnieją inne sposoby kontrolowania bólu nowotworowego. Pomocne terapie relaksacyjne obejmują medytację, masaż, tai chi, jogę i hipnoterapię. Akupunktura polega na wprowadzaniu cienkich igieł w ciało w określonych punktach. Igły pozostają w miejscu przez krótki czas, a następnie są usuwane.68

Masaż to technika, która polega na wywieraniu nacisku na części ciała. Terapeuta stosuje techniki takie jak głaskanie, ugniatanie, stukanie lub naciskanie. Ma to na celu zrelaksowanie pacjenta psychicznie i fizycznie.8

TENS (przezskórna elektryczna stymulacja nerwów) to urządzenie, które może tymczasowo pomóc w bólu występującym w jednym obszarze ciała. Lekarz lub pielęgniarka przykleja małe podkładki do skóry pacjenta. Podkładki uwalniają niewielki ładunek elektryczny, który powoduje uczucie mrowienia w skórze. Stymuluje to nerwy biegnące w górę kręgosłupa do mózgu i blokuje nerwy przenoszące sygnały bólu.8

Leczenie samego nowotworu, takie jak radioterapia, może być stosowane w celu zmniejszenia bólu. Może pomóc w zmniejszeniu guza i zmniejszeniu ucisku na nerwy i okoliczne tkanki.9

Ważne jest, aby pacjenci rozmawiali ze swoim zespołem opieki zdrowotnej o bólu. Lekarze i pielęgniarki ocenią ból, aby upewnić się, że pacjent otrzyma odpowiednie leczenie. Nie ma powodu, aby cierpieć w milczeniu - skuteczne zarządzanie bólem jest możliwe.10