Zapalenie gruczołów potowych

Czym jest zapalenie gruczołów potowych

Zapalenie gruczołów potowych to przewlekła choroba skóry, która powoduje powstawanie bolesnych zmian przypominających czyraki w miejscach, gdzie skóra się trze, takich jak pachy i pachwiny1. Choroba jest również znana pod nazwą acne inversa lub trądzik odwrócony1.

Jest to stan zapalny atakujący mieszki włosowe – małe kieszenie w skórze, z których rosną włosy2. Zmiany stają się zapalone i bolesne, często pękają, tworząc ropnie, które wydzielają płyn i ropę. W miarę gojenia się ropni może dochodzić do powstawania blizn na skórze1.

Zapalenie gruczołów potowych to choroba autoimmunologiczna, co oznacza, że organizm atakuje własne mieszki włosowe, powodując ropnie, przewlekły stan zapalny i bliznowacenie2. Wpływ choroby wykracza poza fizyczny dyskomfort – towarzyszący jej ból, wydzielina, nieprzyjemny zapach i blizny często prowadzą do poważnych negatywnych konsekwencji psychospołecznych dla osób dotkniętych tą chorobą3.

Przyczyny choroby

Zmiany w zapaleniu gruczołów potowych powstają w wyniku zablokowania mieszków włosowych. Zablokowane mieszki zatrzymują bakterie, co prowadzi do stanu zapalnego i pęknięcia1. W większości przypadków przyczyna zablokowania jest nieznana. Genetyka, środowisko i czynniki hormonalne mogą odgrywać pewną rolę1.

Niektóre przypadki zapalenia gruczołów potowych są spowodowane zmianami w określonych genach1. Jednak ważne jest, aby zrozumieć, czego choroba nie powoduje. Zapalenie gruczołów potowych nie jest wywołane złą higieną i nie może być przenoszone na inne osoby1.

Choroba nie jest chorobą przenoszoną drogą płciową i nie jest skutkiem infekcji42. To stan autoimmunologiczny, który w żaden sposób nie wynika z zaniedbania higieny osobistej2.

Kto najczęściej choruje

Zapalenie gruczołów potowych zwykle zaczyna się po okresie dojrzewania, najczęściej w wieku nastoletnim lub w wieku dwudziestu kilku lat1. Może jednak rozwinąć się również później w życiu, w wieku czterdziestu lub pięćdziesięciu lat4.

Choroba częściej dotyka kobiet – są one trzy razy bardziej narażone na zachorowanie niż mężczyźni4. Osoby o ciemnej karnacji lub rasy mieszanej są bardziej narażone na zapalenie gruczołów potowych niż osoby rasy białej4.

Czynniki ryzyka obejmują również:

• Historię rodzinną zapalenia gruczołów potowych – około 30% osób z tą chorobą ma członka rodziny, który również na nią choruje4
• Nadwagę lub otyłość1
• Palenie papierosów1
• Nadmierne owłosienie ciała2
• Wahania hormonów płciowych (estrogenu i androgenów), co jest częste po okresie dojrzewania i przed menopauzą2

Objawy i stopnie zaawansowania

Objawy zapalenia gruczołów potowych obejmują:

• Małe zagłębienia na skórze zawierające zaskórniki1
• Bolesne, czerwone guzki, które powiększają się i pękają, tworząc ropnie wydzielające płyn i ropę. Mogą swędzieć i mieć nieprzyjemny zapach1
• Ropnie, które goją się bardzo wolno, nawracają w czasie i mogą prowadzić do powstawania blizn i tuneli pod skórą1

Choroba może być łagodna, umiarkowana lub ciężka1:

W łagodnym zapaleniu gruczołów potowych występuje tylko jeden lub kilka guzków w jednym obszarze skóry. Łagodny przypadek często pogarsza się, przekształcając się w chorobę umiarkowaną1.

Umiarkowane zapalenie obejmuje nawracające guzki, które powiększają się i pękają. Guzki tworzą się w więcej niż jednym obszarze ciała1.

W ciężkim zapaleniu gruczołów potowych występują rozległe zmiany z wieloma połączonymi tunelami i bliznami w dotkniętych obszarach5.

Choroba zwykle zaczyna się od zaskórników, plam wypełnionych ropą i twardych guzków wielkości groszku, które rozwijają się w jednym miejscu. Guzki albo znikają, albo pękają i wypuszczają ropę po kilku godzinach lub dniach. Nowe guzki często rozwijają się w pobliskim obszarze5.

Czasami pod skórą tworzą się wąskie kanały zwane drogami zatoki, które wyłaniają się na powierzchnię i wypuszczają ropę5. Niektóre z guzków mogą zakazić się bakteriami, powodując wtórną infekcję, która będzie wymagała leczenia antybiotykami5.

Gdzie pojawiają się zmiany

• Pachy
• Pachwiny i okolice narządów płciowych
• Pośladki i okolice odbytu
• Obszar pod piersiami
• Kark
• Wewnętrzna część ud
• Okolice pasa

Zapalenie gruczołów potowych występuje głównie w obszarach, gdzie skóra się trze, czyli w tak zwanych okolicach wyprzeniowych, w szczególności w pachach, pachwinach, okolicach odbytu, krocza i pod piersiami3.

Zmiany mogą również pojawić się na karku, w pasie i na wewnętrznej części ud5. Choroba powstaje w pobliżu mieszków włosowych, gdzie znajdują się gruczoły potowe, zwykle wokół pachwiny, pośladków, piersi i pach5.

Rozpoznanie choroby

Rozpoznanie zapalenia gruczołów potowych jest oparte na badaniu klinicznym, ale często jest trudne i opóźnione, co pogarsza doświadczenia pacjenta3. Dostępne są różne kryteria klasyfikacji, w tym klasyfikacja Hurleya, które pomagają w doborze leczenia3.

Badania laboratoryjne i obrazowe pomagają scharakteryzować zmiany i wykluczyć inne schorzenia3. Nie ma jednego testu, który mógłby potwierdzić rozpoznanie – diagnoza opiera się głównie na objawach i badaniu fizycznym przeprowadzonym przez lekarza.

Możliwości leczenia

Leczenie zapalenia gruczołów potowych obejmuje modyfikacje stylu życia, leki takie jak antybiotyki i leki przeciwzapalne, a także procedury, takie jak terapia laserowa i wycięcie ze szczepieniem skóry3. Terapie wspomagające, takie jak leczenie bólu i wsparcie psychologiczne, mogą również przynieść korzyść pacjentom3.

Istnieją dwa główne rodzaje leczenia: leki i procedury. Największe korzyści można uzyskać z połączenia obu6.

Zmiany stylu życia i codzienne zarządzanie

Wdrożenie ukierunkowanych zmian stylu życia może odgrywać kluczową rolę w uzupełnianiu podejść do leczenia, oferując osobom żyjącym z zapaleniem gruczołów potowych cenne narzędzia do przejęcia kontroli nad swoim stanem i poprawy samopoczucia8.

Zmiany stylu życia powinny być traktowane jako uzupełnienie standardowych metod leczenia, pomagając osobom holistycznie zarządzać swoim stanem z wielu punktów widzenia8.

Wpływ stresu na chorobę

Zapalenie gruczołów potowych wpływa na znacznie więcej niż tylko skórę. Nawet małe zmiany – takie jak noszenie innej odzieży – mogą być dużą sprawą emocjonalnie. Dodaj stres związany z radzeniem sobie z przewlekłą chorobą do codziennych wyzwań życia, a łatwo jest poczuć się przytłoczonym10.

Niestety, są to zazwyczaj momenty, kiedy zapalenie gruczołów potowych jest najgorsze10. Stan zapalny to odpowiedź immunologiczna, która pomaga nam wyzdrowieć z chorób i urazów. To dobra rzecz – chyba że staje się przewlekły. Przewlekły stan zapalny może uszkodzić te same układy ciała, które ma chronić10.

Zarówno stres, jak i zapalenie gruczołów potowych mogą powodować przewlekły stan zapalny. A przewlekły stan zapalny pogarsza zarówno stres, jak i zapalenie gruczołów potowych10.

Nawet małe kroki mogą zrobić dużą różnicę. Praca z terapeutą, pozostawanie aktywnym i praktykowanie uważności to tylko kilka sposobów, które mogą pomóc w radzeniu sobie ze stresem10.

Odgrywanie aktywnej roli w swojej opiece może pomóc zmniejszyć stres. Chociaż nie ma lekarstwa na zapalenie gruczołów potowych, istnieje wiele opcji leczenia, które można wypróbować. Im więcej informacji podzielisz się ze swoim lekarzem, tym łatwiej będzie wybrać odpowiednie leczenie10.

Życie z chorobą

Zapalenie gruczołów potowych to choroba przewlekła, co oznacza, że będziesz musiał zarządzać tym stanem przez całe życie. Dla większości ludzi jest to cykl zaostrzeń i okresów, kiedy ich skóra jest czysta11.

Zapalenie gruczołów potowych nazywane jest chorobą postępującą. Oznacza to, że często pogarsza się z czasem. Mały pryszcz może przekształcić się w duży czyrak w ciągu kilku dni lub godzin11.

Jednak leczenie może zapobiec pogarszaniu się zapalenia gruczołów potowych i pomóc uniknąć najpoważniejszych objawów. Kluczem jest rozpoczęcie leczenia wcześnie11.

Częstość wizyt u lekarza będzie zależeć od objawów i reakcji organizmu na leczenie. Możliwe, że będziesz w stanie samodzielnie zarządzać łagodnymi objawami11.

Niektóre kobiety stwierdzają, że ich zapalenie gruczołów potowych ustępuje po menopauzie11. Ważne jest, aby utrzymywać otwarty dialog z doświadczonym lekarzem i monitorować skutki zmian stylu życia8.

Bez względu na to, gdzie jesteś w swojej podróży – czy szukasz informacji o leczeniu, czy szukasz zasobów dla pacjentów – ważne jest, aby wiedzieć, że nie jesteś sam. Ludzie na całym świecie żyją z zapaleniem gruczołów potowych4.