Świąd związany z przewlekłą chorobą nerek

Czym jest świąd związany z przewlekłą chorobą nerek

Świąd związany z przewlekłą chorobą nerek (CKD-aP), znany również jako świąd mocznicowy, to swędzenie skóry występujące u osób z przewlekłą chorobą nerek (PChN) i schyłkową niewydolnością nerek. Jest to swędzenie, które nie jest spowodowane innymi chorobami, takimi jak problemy z wątrobą, choroby skóry czy tarczycą1.

To stan, który określa się jako umiarkowane do ciężkiego swędzenie bezpośrednio związane z chorobą nerek, bez obecności innych chorób towarzyszących, które mogłyby powodować swędzenie. Jest to często przeoczany, ale bardzo uciążliwy problem, który dotyka głównie osób ze schyłkową chorobą nerek, takich jak pacjenci dializowani2.

Charakterystyczną cechą tego rodzaju świądu jest to, że nie powoduje on widocznych zmian na skórze, które mogłyby tłumaczyć swędzenie. Mimo nazwy "świąd mocznicowy", nie jest pewne, czy do wystąpienia tego swędzenia konieczne jest występowanie mocznicy – czyli nagromadzenia toksyn we krwi3.

Jak często występuje ten problem

Świąd związany z chorobą nerek jest bardzo powszechnym problemem. Uważa się, że dotyka około 30-70% pacjentów z chorobami nerek4. Problem ten jest szczególnie częsty u osób poddawanych dializom.

Do 70% osób otrzymujących hemodializę (rodzaj dializy, przy której krew jest oczyszczana przez specjalny aparat) doświadcza pewnego stopnia swędzenia. Około 25% osób z przewlekłą chorobą nerek, które nie są jeszcze na dializach, również ma świąd mocznicowy5.

Świąd skóry dotyka niemal wszystkich pacjentów z zaawansowaną chorobą nerek w pewnym momencie ich choroby. Osoby poddawane dializom (zarówno hemodializie, jak i dializie otrzewnowej, czyli oczyszczaniu krwi przez błonę w jamie brzusznej) są bardziej narażone na wystąpienie świądu mocznicowego niż osoby niepoddawane tym zabiegom6.

Objawy i charakterystyka świądu

Świąd związany z chorobą nerek może się bardzo różnić w zależności od osoby. Może być łagodny i występować tylko od czasu do czasu, albo może być ciężki i stały. Swędzenie może przyjść i odejść, trwać przez cały dzień lub nie dawać spokoju w nocy2.

Wiele osób ze świądem mocznicowym odczuwa swędzenie na całym ciele lub na dużych obszarach ciała. Najczęstsze konkretne miejsca, gdzie może wystąpić świąd, to plecy, twarz i ramię, w którym wykonywana jest dializa (tzw. ramię przetokowe)1.

Pacjenci na dializach często opisują ten świąd jako „swędzenie, do którego nie można dotrzeć" – uczucie, które jest niezwykle frustrujące i trudne do złagodzenia7.

Świąd może:

• Występować okresowo lub być ciągły
• Obejmować całe ciało lub dotyczyć konkretnych części
• Nasilać się, gdy skóra jest sucha
• Zakłócać sen i wypoczynek
• Wpływać na samopoczucie psychiczne i jakość życia3

Rozpoznanie świądu mocznicowego

Rozpoznanie świądu związanego z przewlekłą chorobą nerek może być trudne, ponieważ świąd jest objawem, który może mieć wiele różnych przyczyn4.

Przed postawieniem diagnozy CKD-aP konieczne jest wykluczenie innych przyczyn świądu, takich jak egzema (stan zapalny skóry powodujący swędzenie i zaczerwienienie), choroby wątroby i tarczycy oraz atopia (skłonność do reakcji alergicznych)1.

Lekarz będzie musiał dokładnie zbadać pacjenta i dowiedzieć się o jego objawach, aby upewnić się, że świąd jest rzeczywiście związany z chorobą nerek, a nie z inną chorobą. Ważne jest, aby rozpoznać i leczyć świąd mocznicowy szybko, ponieważ może on prowadzić do gorszego przestrzegania zaleceń leczniczych i gorszych wyników klinicznych2.

Wpływ na życie codzienne i zdrowie

Świąd związany z przewlekłą chorobą nerek znacząco wpływa na jakość życia pacjentów. Zaburza sen i prowadzi do słabych wyników klinicznych oraz mniejszej chęci do przestrzegania zaleceń leczniczych6.

Ten rodzaj świądu wiąże się ze złą jakością życia, problemami ze snem i depresją. W ciężkich przypadkach swędzenie może zakłócać sen i nastrój, mając negatywny wpływ na ogólną jakość życia4.

Świąd mocznicowy jest również związany ze zwiększoną liczbą hospitalizacji i wyższą śmiertelnością u pacjentów poddawanych hemodializie. Dzieje się tak ze względu na zwiększone ryzyko stanów zapalnych i infekcji wynikających z ciągłego drapania skóry przez pacjenta w próbie zaspokojenia swędzenia, co może prowadzić do zmian skórnych, uszkodzeń lub przerwania ciągłości skóry8.

Leczenie i postępowanie

Leczenie świądu mocznicowego wymaga stopniowego podejścia. Zaczyna się od zastosowania emolientów miejscowych (kremów nawilżających), a następnie leków takich jak gabapentyna (lek wpływający na układ nerwowy) i fototerapii (leczenie światłem)5.

W zaawansowanych przypadkach pacjenci mogą przejść przeszczepienie nerki. Udany przeszczep nerki może przynieść ulgę w świądzie związanym z chorobą nerek.

Ważne jest, aby nie cierpieć w milczeniu. Jeśli przewlekły świąd wpływa na Twoje życie, powinieneś porozmawiać ze swoim lekarzem. Możesz również poszukać wsparcia u rodziny, przyjaciół i innych pacjentów z chorobami nerek, którzy mogą rozumieć, przez co przechodzisz.