Zapalenie nadkłykcia

Czym jest zapalenie nadkłykcia

Zapalenie nadkłykcia to stan powodujący ból i stan zapalny w łokciu. Schorzenie to często nazywa się łokciem tenisisty, choć większość osób, które na nie cierpią, wcale nie gra w tenisa1. Jest to rodzaj urazu przeciążeniowego, który powstaje, gdy wielokrotnie powtarzamy te same ruchy ręką1.

Schorzenie to dotyka ścięgna łączącego mięśnie przedramienia z łokciem. Ścięgna to struktury podobne do lin, które łączą końce mięśni z kośćmi. W zapaleniu nadkłykcia dochodzi do uszkodzenia ścięgna przyczepiającego się do bocznej (zewnętrznej) części łokcia, w miejscu zwanym nadkłykciem bocznym1.

Rocznie około 1-3% dorosłych doświadcza bólu w bocznej części łokcia1. Schorzenie to dotyka kobiet i mężczyzn w równym stopniu i jest częstsze u osób po 40. roku życia1. Starsze ścięgna są bardziej podatne na powtarzający się stres, dlatego osoby w tej grupie wiekowej częściej chorują na to schorzenie1.

Zapalenie nadkłykcia dotyczy konkretnego mięśnia zwanego prostownikiem promieniowym nadgarstka krótkim (ECRB). Mięsień ten pomaga stabilizować nadgarstek, gdy łokieć jest wyprostowany. Podczas aktywności takich jak uderzenie piłki w tenisie, mięsień ten może zostać osłabiony przez nadmierny wysiłek. To prowadzi do powstania mikroskopijnych uszkodzeń w ścięgnie w miejscu, gdzie łączy się ono z nadkłykciem bocznym1.

Przyczyny i czynniki ryzyka

Główną przyczyną zapalenia nadkłykcia jest powtarzające się nadmierne obciążenie mięśni i ścięgien przedramienia. Dzieje się tak, gdy wykonujemy te same ruchy w kółko przez długi czas1. Chociaż schorzenie nazywa się łokciem tenisisty, większość przypadków – ponad 9 na 10 – rozwija się z innych powodów1.

Zapalenie nadkłykcia często dotyka osoby wykonujące zawody wymagające powtarzalnych ruchów przedramieniem. Szczególnie narażeni są malarze, hydraulicy i cieśle. Badania wykazały, że pracownicy przemysłu motoryzacyjnego, kucharze, a nawet rzeźnicy częściej cierpią na to schorzenie1.

Sportowcy uprawiający sporty rakietowe – takie jak tenis, squash czy badminton – również są w grupie ryzyka. To samo dotyczy osób wykonujących czynności związane z powtarzającym się prostowaniem nadgarstka, odchylaniem promieniowym lub supinacją przedramienia1.

Czasami zapalenie nadkłykcia może pojawić się nagle, po jednorazowym przeciążeniu ramienia. Osoba może wtedy odczuć nagłe obciążenie ramienia, które powoduje ból bocznej części łokcia1. Jednak częściej ból rozwija się stopniowo w wyniku długotrwałego przeciążania1.

Codzienne czynności także mogą prowadzić do zapalenia nadkłykcia. Obejmują one dźwiganie ciężkich narzędzi, noszenie teczki każdego dnia lub przenoszenie ciężkich toreb zakupowych podczas długich wypraw na zakupy1. Nawet malowanie pomieszczeń lub pakowanie pudełek – czynności, których nie wykonujemy regularnie – mogą wywołać to schorzenie1.

Objawy i rozpoznanie

Głównym objawem zapalenia nadkłykcia jest ból po zewnętrznej stronie łokcia1. Ból może być różny – od lekkiego dyskomfortu przy ruszaniu ramieniem po stały ból wpływający na sen1. Osoby chore często mogą dokładnie wskazać miejsce, w którym odczuwają ból1.

Ból zazwyczaj nasila się przy określonych czynnościach. Pogarsza się przy podnoszeniu lub zginaniu ramienia, chwytaniu przedmiotów oraz przy ruszaniu nadgarstkiem1. Inne objawy obejmują tkliwość lub obrzęk w okolicy łokcia, ból w przedramieniu oraz trudności w całkowitym wyprostowaniu ramienia1.

Osłabienie przedramienia to kolejny często spotykany objaw. Może to powodować problemy z wykonywaniem codziennych czynności, takich jak otwieranie słoika, sięganie po mleko z lodówki czy noszenie teczki1. Ruch nadgarstka również może wywoływać dyskomfort1.

Rozpoznanie zapalenia nadkłykcia opiera się głównie na wywiadzie chorobowym i badaniu fizykalnym. Lekarz ortopeda wykorzystuje badanie fizykalne, aby ocenić stan pacjenta1. Istotne jest, aby poinformować lekarza, które czynności nasilają ból, ponieważ pomaga to w postawieniu prawidłowej diagnozy1.

W niektórych przypadkach lekarz może zlecić dodatkowe badania, takie jak rezonans magnetyczny (MRI), aby potwierdzić rozpoznanie i wykluczyć inne schorzenia, takie jak uciśnięcie nerwu lub guz1. Co ciekawe, czasami podczas MRI wykonywanego z innych powodów można znaleźć oznaki uszkodzenia ścięgna, nawet jeśli pacjent nie odczuwa bólu1.

Leczenie i postępowanie

Zapalenie nadkłykcia zazwyczaj mija samoistnie po odpoczynku ramienia przez kilka tygodni1. Jeżeli nie jest leczone, stan ten utrzymuje się średnio od sześciu do 24 miesięcy1. Istnieje jednak wiele metod leczenia, które mogą przyspieszyć wyzdrowienie i złagodzić objawy.

Pierwszym krokiem w leczeniu jest ograniczenie lub zaprzestanie czynności, które pogarszają objawy1. Warto również zastosować leki przeciwzapalne dostępne bez recepty, takie jak ibuprofen, oraz przykładać zimne lub ciepłe okłady na dotknięty obszar przez maksymalnie 20 minut co 2-3 godziny1.

Badania wskazują, że kilka metod leczenia przynosi korzyści w krótkim okresie. Należą do nich miejscowe niesteroidowe leki przeciwzapalne w postaci żelu, zastryki kortykosteroidów, leczenie ultradźwiękami oraz jonoforeza z lekami przeciwzapalnymi1. Kortykosteroidy podawane w postaci zastrzyków mogą przynieść ulgę w krótkim czasie1.

Jeżeli objawy nie ustąpią po dwóch tygodniach odpoczynku i samodzielnego leczenia, warto udać się do lekarza1. Lekarz może przepisać tabletki przeciwzapalne. Jeśli objawy utrzymują się przez 6 tygodni pomimo domowych metod leczenia, lekarz może skierować pacjenta na fizjoterapię1.

Fizjoterapia może obejmować masaże, ćwiczenia rozciągające i wzmacniające nadgarstek i przedramię oraz terapię ultradźwiękami. Ultradźwięki wykorzystują wysokoczęstotliwościowe fale dźwiękowe, aby zwiększyć przepływ krwi, co może zmniejszyć ból i przyspieszyć gojenie1.

Ćwiczenia oparte na stopniowym zwiększaniu oporu mogą przynieść skromne wyniki w średnim okresie1. Program ćwiczeń terapeutycznych powinien być kontynuowany przez 6 do 12 tygodni, chyba że lekarz lub fizjoterapeuta zaleci inaczej1.

W przypadku osób z objawami opornymi na leczenie, które utrzymują się przez 6 do 12 miesięcy, może być konieczne leczenie chirurgiczne1. Operacja jest opcją dla pacjentów, którym nie pomogły inne formy terapii1.

Samopomoc i zapobieganie

Istnieje wiele sposobów, które można zastosować w domu, aby złagodzić objawy zapalenia nadkłykcia. Przede wszystkim należy unikać lub ograniczyć czynności, które nasilają dolegliwości1. Odpoczynek jest kluczowy dla procesu gojenia.

Ważne jest, aby stosować paracetamol w celu zmniejszenia bólu lub wcierać żel przeciwzapalny w dotknięty obszar. Można także przykładać ciepłe lub zimne okłady – lub torebkę z mrożonymi warzywami – owinięte ręcznikiem na dotknięty obszar na maksymalnie 20 minut co 2 do 3 godzin1.

Proste ćwiczenia, takie jak zginanie i prostowanie ramienia, mogą być pomocne1. Noszenie opaski na przedramię lub ortezy na nadgarstek czy łokieć – dostępnych w aptekach – również może przynieść ulgę. Użycie nieelastycznej, niestaw owej opaski na przedramię w bliższej części może poprawić funkcjonowanie podczas codziennych czynności1.

Dla osób grających w tenisa, zmiany w sposobie gry mogą być pomocne. Należą do nich zmiana naciągu rakiety, wymiana rakiety, użycie większego uchwytu lub zmiana sposobu wykonywania bekhendu – czyli uderzenia tenisowego wywierającego największe obciążenie na nadgarstek1.

Zapobieganie zapaleniu nadkłykcia polega głównie na utrzymywaniu prawidłowego ustawienia ramienia podczas pracy lub zajęć rekreacyjnych1. Ważne jest, aby robić przerwy podczas wykonywania powtarzalnych czynności i stopniowo zwiększać intensywność nowych aktywności fizycznych.

Podczas wykonywania ćwiczeń nie należy ignorować bólu. Pewien stopień dyskomfortu jest normalny, ale ból podczas ćwiczeń może oznaczać, że coś jest nie tak1. W takim przypadku należy skonsultować się z lekarzem lub fizjoterapeutą.

Wizyta u lekarza jest wskazana, jeśli ból w łokciu nie ustępuje po tygodniu odpoczynku i samodzielnego leczenia1. Wczesne zgłoszenie się do lekarza po pojawieniu się bólu może zwiększyć opcje leczenia i ich skuteczność1.