Zakażenie jamy brzusznej Podstawowe informacje

Epidemiologia zakażeń jamy brzusznej

Zakażenia jamy brzusznej stanowią istotny problem zdrowotny na całym świecie i są ważną przyczyną chorobowości oraz śmiertelności w szpitalach. Według międzynarodowego badania WISS (Complicated Intra-Abdominal Infections Score Study) przeprowadzonego w 2015 roku, które objęło ponad 4500 pacjentów ze 132 placówek medycznych na całym świecie, ogólna śmiertelność związana z powikłanymi zakażeniami wewnątrzbrzusznymi wynosi około 9,2%.1 Ta liczba znacznie przekracza dane z kontrolowanych badań klinicznych, które często wykazują śmiertelność poniżej 2%, ponieważ wykluczają one najbardziej krytycznie chorych pacjentów.

Zakażenia jamy brzusznej są drugą najczęściej identyfikowaną przyczyną ciężkiej sepsy (ogólnoustrojowej odpowiedzi zapalnej organizmu na infekcję) na oddziałach intensywnej terapii.1 U pacjentów, którzy rozwijają rozproszone zapalenie otrzewnej (stan zapalny błony wyścielającej jamę brzuszną), śmiertelność może wzrosnąć nawet do ponad 20%, szczególnie gdy dochodzi do niewydolności wielu narządów. Dane z badania WISS pokazują, że śmiertelność jest ściśle powiązana ze stopniem zaawansowania sepsy. U pacjentów bez sepsy wynosi ona jedynie 1,2%, podczas gdy u osób z sepsą sięga 4,4%. W przypadku ciężkiej sepsy z niewydolnością narządów liczba ta wzrasta dramatycznie do 27,8%, a u pacjentów we wstrząsie septycznym osiąga alarmujący poziom 67,8%.1

Rozkład demograficzny zakażeń jamy brzusznej jest zróżnicowany w zależności od rodzaju infekcji. Pierwotne bakteryjne zapalenie otrzewnej, znane również jako samoistne bakteryjne zapalenie otrzewnej, występuje najczęściej u określonych grup pacjentów. Zdrowe młode dziewczynki są najczęściej zakażane przez bakterie z rodzaju Streptococcus, podczas gdy pacjenci z marskością wątroby zazwyczaj zakażają się bakteriami gram-ujemnymi lub enterokokami. Z kolei u pacjentów poddawanych dializie otrzewnowej najczęstszym sprawcą jest gronkowiec złocisty (Staphylococcus aureus).1 Te różnice demograficzne są kluczowe dla właściwego doboru początkowego leczenia.

Większość zakażeń jamy brzusznej to wtórne zapalenie otrzewnej, które stanowi najczęstszą formę zapalenia otrzewnej trafiającą na oddziały chirurgiczne. Ten rodzaj infekcji rozwija się najczęściej jako powikłanie innych schorzeń przewodu pokarmowego, takich jak zapalenie wyrostka robaczkowego, choroba wrzodowa żołądka czy uchyłkowatość jelita grubego. Dolny odcinek przewodu pokarmowego jest najczęstszym miejscem perforacji prowadzącej do zakażenia.1

Przyczyny zakażeń jamy brzusznej

Zakażenia jamy brzusznej rozwijają się przede wszystkim w wyniku działania bakterii, choć czasami sprawcami mogą być również grzyby. Podstawową przyczyną jest utrata integralności przewodu pokarmowego, co umożliwia drobnoustrojom dostanie się do normalnie jałowej przestrzeni otrzewnowej. Gdy bakterie dostają się do jamy brzusznej, organizm wysyła białe krwinki, aby je zwalczyć. Ten proces obronny powoduje stan zapalny, który niszczy pobliskie tkanki. Gdy tkanka obumiera, tworzy się kieszonka wypełniona ropą, nazywana ropniem.2

Najczęstsze przyczyny zakażeń jamy brzusznej obejmują procesy zapalne i perforacje przewodu pokarmowego. Zapalenie wyrostka robaczkowego jest jedną z najczęstszych przyczyn, szczególnie gdy dochodzi do pęknięcia wyrostka. Choroba wrzodowa żołądka może prowadzić do perforacji ściany żołądka lub dwunastnicy, umożliwiając bakteriom przedostanie się do jamy brzusznej. Zapalenie uchyłków jelita grubego to kolejna częsta przyczyna, szczególnie gdy dochodzi do pęknięcia uchyłka i wycieknięcia treści jelitowej.1

Zakażenia mogą również wystąpić jako powikłanie zabiegów chirurgicznych w obrębie jamy brzusznej. Po operacjach brzusznych może dojść do nieszczelności zespoleń jelitowych, co pozwala bakteriom przedostać się do jamy otrzewnowej. Urazy mechaniczne, takie jak rany postrzałowe lub kłute, które naruszają integralność organów brzusznych, są kolejną przyczyną wtórnych zakażeń wewnątrzbrzusznych.2 W przypadku urazów brzucha, nawet pozornie niewielkie uszkodzenia mogą prowadzić do poważnych zakażeń, jeśli nie zostaną szybko rozpoznane i leczone.

Choroby zapalne jelit, takie jak choroba Leśniowskiego-Crohna, mogą powodować przewlekły stan zapalny i osłabienie ściany jelita, co zwiększa ryzyko perforacji i zakażenia. Zapalna choroba miednicy mniejszej u kobiet również może prowadzić do zakażeń wewnątrzbrzusznych, gdy bakterie z układu rozrodczego rozprzestrzeniają się do jamy brzusznej.2 W niektórych przypadkach martwica tkanek przewodu pokarmowego, na przykład w wyniku niedokrwienia jelita, może być bramą wejścia dla bakterii.

Bakterie odpowiedzialne za zakażenia jamy brzusznej są zazwyczaj częścią normalnej flory jelitowej. Zakażenia wtórne są niemal zawsze polimikrobowe, co oznacza, że zaangażowanych jest wiele różnych gatunków bakterii. Najczęstsze patogeny obejmują bakterie gram-ujemne, takie jak Escherichia coli i Klebsiella, bakterie beztlenowe jak Bacteroides fragilis, oraz dodatnie paciorkowce.3 W przypadku zakażeń związanych z opieką zdrowotną, spektrum mikroorganizmów może być szersze i obejmować gronkowca złocistego, enterokoki oraz Pseudomonas aeruginosa.

Czynniki ryzyka zakażeń jamy brzusznej

Pewne grupy pacjentów i określone zachowania znacząco zwiększają ryzyko rozwoju zakażenia jamy brzusznej. Zrozumienie tych czynników ryzyka jest kluczowe dla wczesnej identyfikacji i zapobiegania poważnym powikłaniom. Osoby z przewlekłymi chorobami wątroby, szczególnie z marskością i wodobrzuszem, są szczególnie narażone na samoistne bakteryjne zapalenie otrzewnej. U tych pacjentów osłabiona jest funkcja odpornościowa, a obecność płynu w jamie brzusznej stwarza korzystne środowisko dla rozwoju bakterii.4

Pacjenci poddawani dializie otrzewnowej znajdują się w grupie podwyższonego ryzyka ze względu na obecność cewnika, który stanowi potencjalną drogę wejścia dla bakterii do jamy brzusznej. Niewłaściwa higiena podczas wykonywania zabiegu dializy może prowadzić do wprowadzenia drobnoustrojów do sterylnej przestrzeni otrzewnowej. Dlatego szczególnie ważne jest dokładne mycie rąk i czyszczenie skóry wokół cewnika przed, w trakcie i po dializie.4 Pacjenci z innymi urządzeniami wewnątrzbrzusznymi, takimi jak zastawki komorowo-otrzewnowe, również są bardziej narażeni na zakażenia.

Przewlekłe choroby zapalne jelit znacznie zwiększają ryzyko zakażeń wewnątrzbrzusznych. Choroba Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita grubego powodują przewlekłe osłabienie ściany jelita, co może prowadzić do perforacji. Pacjenci z uchyłkowatością jelita grubego są szczególnie narażeni na zapalenie uchyłków i ich pęknięcie, co jest częstą przyczyną wtórnego zapalenia otrzewnej.2 Wiek również odgrywa rolę – uchyłkowatość jest znacznie częstsza u osób starszych, co zwiększa ich ryzyko związanych z nią powikłań infekcyjnych.

Historia niedawnych zabiegów chirurgicznych w obrębie jamy brzusznej jest istotnym czynnikiem ryzyka. Powikłania pooperacyjne, takie jak nieszczelność zespoleń jelitowych, mogą prowadzić do zakażeń wewnątrzbrzusznych wymagających ponownej interwencji. Osoby, które przeszły zabiegi brzuszne, powinny być uważnie monitorowane pod kątem objawów zakażenia, takich jak gorączka, nasilający się ból brzucha czy zmiany w wyglądzie rany pooperacyjnej.

Urazy mechaniczne brzucha, szczególnie rany penetrujące takie jak postrzały lub ciosy nożem, niosą wysokie ryzyko zakażenia jamy brzusznej. Nawet przy odpowiednim chirurgicznym leczeniu urazu początkowego, bakterie mogą przedostać się do jamy otrzewnowej w momencie urazu. Stępione urazy brzucha również mogą prowadzić do uszkodzeń narządów wewnętrznych, które nie są od razu widoczne, ale mogą skutkować późniejszym zakażeniem.1

Osłabienie układu odpornościowego zwiększa podatność na wszelkiego rodzaju zakażenia, w tym zakażenia jamy brzusznej. Pacjenci przyjmujący leki immunosupresyjne po przeszczepach narządów, osoby zakażone wirusem HIV z niską liczbą komórek CD4, oraz pacjenci otrzymujący chemioterapię są bardziej narażeni. Również przewlekłe choroby, takie jak niewyrównana cukrzyca, mogą osłabiać funkcje odpornościowe i zwiększać ryzyko zakażeń. U osób z chorobami reumatologicznymi, które wymagają długotrwałego stosowania kortykosteroidów lub innych leków immunosupresyjnych, ryzyko samoistnego bakteryjnego zapalenia otrzewnej jest podwyższone.1

Nadużywanie alkoholu i związana z nim choroba wątroby są znaczącymi czynnikami ryzyka, nie tylko ze względu na marskość wątroby, ale również z powodu ogólnego osłabienia układu odpornościowego. Niedożywienie, które często towarzyszy przewlekłemu nadużywaniu alkoholu, dodatkowo pogarsza zdolność organizmu do zwalczania infekcji.

Objawy zakażeń jamy brzusznej

Objawy zakażeń jamy brzusznej mogą być różnorodne i zależą od lokalizacji oraz rozległości zakażenia, ale większość pacjentów doświadcza pewnych wspólnych objawów, które powinny być sygnałem ostrzegawczym. Ból brzucha jest najczęstszym i najbardziej charakterystycznym objawem. Może to być nowy, silny i stały ból, który różni się od typowych dolegliwości brzusznych. W zależności od umiejscowienia zakażenia, ból może występować w górnej części brzucha, w dolnej części pleców, w ramieniu lub w klatce piersiowej.2 Ból zwykle nasila się przy ruchu lub dotyku brzucha i może być opisywany jako bardzo silne uczucie tkliwości.

Gorączka jest kolejnym powszechnym objawem zakażenia jamy brzusznej i wskazuje na to, że organizm próbuje zwalczyć infekcję. Temperatura ciała często przekracza 38°C, choć u niektórych pacjentów, szczególnie starszych lub z osłabionym układem odpornościowym, gorączka może być słabiej wyrażona lub w ogóle nie występować. Gorączce mogą towarzyszyć dreszcze i ogólne złe samopoczucie.4 Pacjenci często czują się wyczerpani i słabi, nawet po niewielkim wysiłku fizycznym.

Wzdęcie brzucha lub uczucie pełności w jamie brzusznej to kolejny częsty objaw. Brzuch może być rozdęty i napięty w badaniu fizykalnym. Może to wynikać z gromadzenia się płynu w jamie brzusznej, gazów jelitowych lub samego stanu zapalnego. Wiele osób z zakażeniem wewnątrzbrzusznym doświadcza nudności i wymiotów, które mogą prowadzić do odwodnienia.4 Utrata apetytu jest prawie uniwersalna u pacjentów z zakażeniami jamy brzusznej – jedzenie staje się nieatrakcyjne, a próby spożywania posiłków mogą nasilać nudności i dyskomfort.

Zaburzenia funkcji jelit są częste. Biegunka może wystąpić, szczególnie jeśli zakażenie dotyczy dolnej części przewodu pokarmowego. Z drugiej strony, niektórzy pacjenci doświadczają niemożności oddania stolca lub gazów, co jest szczególnie niepokojącym objawem mogącym wskazywać na niedrożność jelit lub rozległe zapalenie otrzewnej.4 Zmniejszona produkcja moczu i uczucie pragnienia mogą wskazywać na odwodnienie lub rozwijającą się niewydolność nerek jako powikłanie zakażenia.

W przypadkach bardziej zaawansowanych zakażeń mogą wystąpić objawy układowe wskazujące na sepsę. Pacjenci mogą być zdezorientowani lub wykazywać zmiany w stanie psychicznym. Może wystąpić przyspieszony oddech i tętno. Skóra może być blada, wilgotna i chłodna, a ciśnienie krwi może spaść, szczególnie w przypadkach wstrząsu septycznego.1 Te objawy wskazują na sytuację zagrażającą życiu wymagającą natychmiastowej interwencji medycznej.

U pacjentów poddawanych dializie otrzewnowej objawy zakażenia mogą być nieco inne lub dodatkowe. Płyn dializacyjny może stać się mętny lub mieć nietypowy kolor. Mogą pojawić się w nim białe płatki, nici lub grudki zwane fibryną. Płyn może mieć nietypowy zapach. Skóra wokół cewnika dializacyjnego może być zaczerwieniona, bolesna lub wydzielać płyn.4 Każdy z tych objawów powinien być natychmiast zgłoszony lekarzowi prowadzącemu, ponieważ może wskazywać na zakażenie związane z dializą otrzewnową.

Niewyjaśniona utrata wagi może wystąpić u pacjentów z przewlekłym lub powtarzającym się zakażeniem jamy brzusznej. Dzieje się tak z powodu połączenia utraty apetytu, zwiększonego metabolizmu spowodowanego przewlekłym stanem zapalnym oraz potencjalnego złego wchłaniania składników odżywczych. Również przewlekłe zmęczenie i osłabienie są częste, ponieważ organizm zużywa znaczną energię na walkę z infekcją.

Zapobieganie zakażeniom jamy brzusznej

Zapobieganie zakażeniom jamy brzusznej koncentruje się na kilku kluczowych obszarach, które mogą znacząco zmniejszyć ryzyko rozwoju tych poważnych infekcji. Jednym z najważniejszych środków zapobiegawczych dla pacjentów poddawanych dializie otrzewnowej jest przestrzeganie ścisłych zasad higieny. Przed każdą procedurą dializy należy dokładnie umyć ręce mydłem i wodą lub użyć środka dezynfekującego na bazie alkoholu. Skóra wokół cewnika powinna być regularnie czyszczona zgodnie z zaleceniami zespołu medycznego.4 Obszar, w którym wykonywana jest dializa, powinien być czysty i wolny od kurzu i zanieczyszczeń. Wszystkie materiały i sprzęt używany podczas dializy muszą być sterylne.

Dla osób z marskością wątroby i wodobrzuszem, które są narażone na samoistne bakteryjne zapalenie otrzewnej, lekarz może przepisać profilaktyczne antybiotyki w określonych sytuacjach. Może to obejmować okresy po wcześniejszym epizodzie zapalenia otrzewnej, podczas krwawienia z przewodu pokarmowego lub w innych sytuacjach wysokiego ryzyka. Regularne kontrole lekarskie i monitorowanie funkcji wątroby są kluczowe dla wczesnego wykrycia problemów.1 Pacjenci z przewlekłą chorobą wątroby powinni unikać spożywania alkoholu, który może dodatkowo uszkadzać wątrobę i osłabiać układ odpornościowy.

Osoby z chorobami zapalnymi jelit, takimi jak choroba Leśniowskiego-Crohna czy wrzodziejące zapalenie jelita grubego, powinny ściśle przestrzegać zaleceń lekarza dotyczących leczenia tych schorzeń. Odpowiednia kontrola stanu zapalnego za pomocą leków może zmniejszyć ryzyko perforacji jelita i wynikających z tego zakażeń. Regularne wizyty kontrolne i badania diagnostyczne, takie jak kolonoskopia, mogą pomóc w monitorowaniu stanu choroby i wczesnym wykrywaniu powikłań.

Dla pacjentów z uchyłkowatością jelita grubego modyfikacje diety mogą pomóc w zapobieganiu zapaleniu uchyłków. Tradycyjnie zalecano dietę bogatą w błonnik, choć najnowsze badania sugerują, że optymalne podejście może różnić się w zależności od konkretnego pacjenta. Ważne jest picie odpowiedniej ilości płynów i unikanie przewlekłych zapór. Regularna aktywność fizyczna może również wspierać prawidłową funkcję jelit i zmniejszać ryzyko zapalenia uchyłków.3

Po zabiegach chirurgicznych w obrębie jamy brzusznej przestrzeganie zaleceń pooperacyjnych jest kluczowe. Obejmuje to odpowiednią opiekę nad raną operacyjną, unikanie nadmiernego wysiłku fizycznego we wczesnym okresie pooperacyjnym i zgłaszanie wszelkich niepokojących objawów, takich jak gorączka, nasilający się ból lub wydzielina z rany. Wczesne wstawanie z łóżka i mobilizacja po operacji, gdy tylko pozwoli na to stan pacjenta, mogą pomóc w zapobieganiu powikłaniom, w tym zakażeniom.

Utrzymanie ogólnego dobrego stanu zdrowia i sprawności układu odpornościowego jest fundamentem zapobiegania wszelkim zakażeniom. Obejmuje to zbilansowaną dietę bogatą w owoce, warzywa, pełne ziarna i białko, które dostarczają składników odżywczych niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego. Regularne ćwiczenia fizyczne, odpowiednia ilość snu i zarządzanie stresem również wspierają odporność organizmu. Osoby z cukrzycą powinny dbać o dobre wyrównanie glikemii, ponieważ wysokie poziomy cukru we krwi mogą osłabiać układ odpornościowy i zwiększać podatność na zakażenia.5

Szczepienia mogą odgrywać rolę w zapobieganiu niektórym zakażeniom. Chociaż nie istnieją szczepionki specyficzne dla zakażeń jamy brzusznej, szczepienia przeciwko grypie i pneumokokom mogą pomóc w zapobieganiu infekcjom, które mogłyby osłabić organizm i pośrednio zwiększyć ryzyko innych zakażeń. Dla osób z osłabionym układem odpornościowym lekarz może zalecić dodatkowe szczepienia.

Wczesne leczenie infekcji w innych częściach ciała może zapobiec ich rozprzestrzenianiu się. Na przykład, szybkie leczenie infekcji układu moczowego, zapalenia płuc czy ran skórnych może zapobiec temu, by bakterie przedostały się do krwiobiegu i ewentualnie do jamy brzusznej. Również unikanie niepotrzebnego stosowania antybiotyków jest ważne – nadmierne lub niewłaściwe używanie antybiotyków może prowadzić do rozwoju opornych szczepów bakterii, które są trudniejsze do leczenia w przypadku wystąpienia zakażenia.

Patofizjologia zakażeń jamy brzusznej

Zrozumienie patofizjologii zakażeń jamy brzusznej pomaga wyjaśnić, jak te infekcje rozwijają się i wywołują objawy oraz poważne powikłania. Proces rozpoczyna się, gdy bakterie lub inne mikroorganizmy dostają się do normalnie jałowej przestrzeni jamy brzusznej. W przypadku wtórnego zapalenia otrzewnej najczęściej dzieje się to przez perforację lub uszkodzenie przewodu pokarmowego, podczas gdy w samoistnym bakteryjnym zapaleniu otrzewnej bakterie przedostają się przez nieuszkodzoną ścianę jelita w procesie zwanym translokacją bakteryjną.1

Gdy bakterie pojawiają się w jamie brzusznej, organizm natychmiast uruchamia odpowiedź immunologiczną. Komórki układu odpornościowego, szczególnie neutrofile (rodzaj białych krwinek), są rekrutowane do miejsca zakażenia. Te komórki próbują zniszczyć bakterie przez fagocytozę, czyli pochłanianie i trawienie drobnoustrojów. Proces ten prowadzi do uwolnienia licznych mediatorów zapalnych, takich jak cytokiny i chemokiny, które nasilają lokalną odpowiedź zapalną. Te substancje zwiększają przepuszczalność naczyń krwionośnych, co pozwala większej liczbie komórek odpornościowych i płynu na przedostanie się do miejsca zakażenia.5

W wyniku tego procesu zapalnego dochodzi do gromadzenia się płynu zapalnego w jamie brzusznej. Płyn ten zawiera bakterie, martwe komórki, białka i inne produkty rozpadu tkanek. Otrzewna – cienka błona wyścielająca jamę brzuszną – staje się zaczerwieniona, opuchnięta i wrażliwa. W próbie ograniczenia rozprzestrzeniania się zakażenia organizm może tworzyć ropnie, czyli kieszenie ropy otoczone włóknistą torebką. Proces ten izoluje bakterie w określonym miejscu, ale jednocześnie utrudnia dotarcie antybiotyków i komórek odpornościowych do wnętrza ropnia.2

W przypadku rozległego zapalenia otrzewnej stan zapalny może rozprzestrzenić się na większą część lub całą jamę brzuszną, prowadząc do rozlanego zapalenia otrzewnej. Jest to szczególnie niebezpieczna sytuacja, ponieważ ogromna powierzchnia zapalnej otrzewnej staje się źródłem masywnego uwolnienia mediatorów zapalnych do krwiobiegu. To może prowadzić do rozwoju zespołu ogólnoustrojowej odpowiedzi zapalnej (SIRS), w którym stan zapalny nie ogranicza się już do jamy brzusznej, ale wpływa na cały organizm.1

Gdy zakażenie i stan zapalny nasilają się, może rozwinąć się sepsa – stan, w którym odpowiedź organizmu na infekcję zaczyna uszkadzać własne tkanki i narządy. W sepsie dochodzi do nieprawidłowej regulacji układu krzepnięcia krwi, co może prowadzić do tworzenia się mikroskładów w drobnych naczyniach krwionośnych. To z kolei zaburza dostawę tlenu i składników odżywczych do tkanek, prowadząc do niewydolności narządów. Nerki, wątroba, płuca, serce i mózg są szczególnie podatne na uszkodzenie w sepsie.6

Wstrząs septyczny jest najbardziej zaawansowanym stadium tego procesu. W tym stanie ciśnienie krwi spada do niebezpiecznie niskich poziomów pomimo resuscytacji płynowej, a metabolizm komórkowy jest poważnie zaburzony. Komórki nie są w stanie prawidłowo wykorzystywać tlenu, nawet jeśli jest on dostarczany, co prowadzi do kwasicy mleczanowej i dalszego pogarszania się funkcji narządów. Śmiertelność we wstrząsie septycznym pozostaje wysoka, jak wykazały badania WISS – nawet przy nowoczesnym leczeniu sięga ona 68%.1

Rodzaj bakterii zaangażowanych w zakażenie ma znaczący wpływ na patofizjologię. Wtórne zapalenie otrzewnej jest prawie zawsze polimikrobowe, co oznacza obecność wielu różnych gatunków bakterii. Bakterie tlenowe, takie jak Escherichia coli, oraz beztlenowe, jak Bacteroides fragilis, działają synergistycznie – bakterie tlenowe zużywają dostępny tlen, tworząc środowisko sprzyjające rozwojowi bakterii beztlenowych, które często produkują szczególnie niszczące enzymy i toksyny.3 Ta polimikrobowa natura zakażeń wewnątrzbrzusznych jest jednym z powodów, dla których leczenie wymaga antybiotyków o szerokim spektrum działania obejmującym zarówno bakterie tlenowe, jak i beztlenowe.

W przypadku zakażeń związanych z opieką zdrowotną lub u pacjentów, którzy wcześniej otrzymywali antybiotyki, spektrum drobnoustrojów może być szersze i obejmować bardziej oporne bakterie. Może to wpływać na patofizjologię poprzez wydłużenie czasu do odpowiedniego leczenia i zwiększenie prawdopodobieństwa niewydolności terapii, co prowadzi do gorszych wyników klinicznych.6

Zaburzenia w funkcji przewodu pokarmowego są integralną częścią patofizjologii zakażeń jamy brzusznej. Stan zapalny i obecność bakterii w jamie brzusznej mogą prowadzić do niedowładu jelit – stanu, w którym normalna perystaltyka jelit jest upośledzona. To może powodować wzdęcie, nudności, wymioty i niemożność oddania stolca czy gazów. W ciężkich przypadkach może rozwinąć się zespół ostrej niewydolności jelit, który dodatkowo pogarsza stan pacjenta poprzez upośledzone wchłanianie składników odżywczych i potencjalne dalsze przechodzenie bakterii przez uszkodzoną ścianę jelita.