Zaburzenia obsesyjno-kompulsywne to poważny stan zdrowia psychicznego, w którym niechciane myśli powracają w kółko, zmuszając osoby do wykonywania powtarzalnych czynności, które mogą zabierać wiele godzin dziennie i znacząco utrudniać normalne życie.
Czym są zaburzenia obsesyjno-kompulsywne
Zaburzenia obsesyjno-kompulsywne to stan, w którym osoba doświadcza częstych niechcianych myśli i doznań zwanych obsesjami, które powodują wykonywanie powtarzalnych zachowań zwanych kompulsjami. Te powtarzalne zachowania mogą znacząco zakłócać kontakty społeczne i wykonywanie codziennych czynności.
Istnieje powszechne przekonanie, że zaburzenia obsesyjno-kompulsywne to tylko drobna cecha osobowości lub preferencja, i że każdy jest "trochę obsesyjny". W rzeczywistości jest to poważne, a często wyniszczające zaburzenie zdrowia psychicznego, które dotyka ludzi w każdym wieku i z każdej grupy społecznej. Pojawia się wtedy, gdy osoba zostaje uwięziona w cyklu obsesji i kompulsji.
Większość ludzi ma czasami obsesyjne myśli lub wykonuje kompulsywne zachowania, ale nie oznacza to, że wszyscy mamy "trochę OCD". Aby można było postawić diagnozę zaburzenia obsesyjno-kompulsywnego, ten cykl obsesji i kompulsji musi być na tyle skrajny, że pochłania dużo czasu (ponad godzinę dziennie), powoduje silny dyskomfort lub przeszkadza w ważnych dla osoby aktywnościach.
Zaburzenie obsesyjno-kompulsywne jest zwykle stanem przewlekłym, który towarzyszy osobie przez całe życie, jednak objawy mogą pojawiać się i ustępować w różnych okresach. Każdy czasami doświadcza obsesji i kompulsji. Na przykład, często zdarza się, że sprawdzamy jeszcze raz kuchenkę lub zamki w drzwiach. Jednak OCD jest znacznie poważniejsze - może zabierać wiele godzin dziennie i utrudnia normalne życie i codzienne aktywności.
Objawy zaburzenia
Osoby z zaburzeniami obsesyjno-kompulsywnymi mogą mieć objawy obsesji, kompulsji lub obu tych zjawisk jednocześnie. Obsesje to niechciane, nieprzyjemne myśli, obrazy lub pragnienia, które wielokrotnie pojawiają się w umyśle, powodując uczucia lęku, wstrętu lub niepokoju. Osoba nie chce mieć tych myśli i uważa je za nieprzyjemne.
Obsesje to myśli, obrazy lub impulsy, które pojawiają się wielokrotnie i wydają się pozostawać poza kontrolą osoby. Osoby z zaburzeniem obsesyjno-kompulsywnym nie chcą mieć tych myśli i uważają je za niepokojące. W większości przypadków osoby z tym zaburzeniem mają pewien wgląd w sytuację - zdają sobie sprawę, że te myśli są przesadzone i nieracjonalne.
Kompulsje to zachowania, które osoba z zaburzeniem obsesyjno-kompulsywnym odczuwa silną potrzebę wykonywać, aby tymczasowo złagodzić nieprzyjemne uczucia wywołane przez obsesyjne myśli. Na przykład, ktoś z obsesyjnym lękiem przed włamaniem może czuć potrzebę sprawdzania, czy wszystkie okna i drzwi są zamknięte, wiele razy, zanim będzie mógł wyjść z domu.
Kompulsje to zachowania, w które osoba angażuje się, aby pozbyć się obsesji lub zmniejszyć dyskomfort. Większość ludzi ma czasami obsesyjne myśli lub kompulsywne zachowania, ale nie oznacza to, że wszyscy mamy zaburzenie obsesyjno-kompulsywne.
Najczęstsze obsesje
Typowe obsesje obejmują:
Lęk przed zarazkami lub skażeniem
Niechciane, zakazane lub tabu myśli dotyczące religii, krzywdy lub seksu
Agresywne myśli skierowane wobec siebie lub innych
Potrzeba, aby rzeczy były ustawione w idealnym lub symetrycznym porządku
Najczęstsze kompulsje
Typowe kompulsje obejmują:
Nadmierne mycie rąk
Uporządkowanie lub układanie rzeczy w określony sposób
Wielokrotne sprawdzanie, czy drzwi są zamknięte, czy żelazko lub piekarnik są wyłączone
Kompulsywne liczenie
Nadmierne sprzątanie
Wiele osób wykonuje te czynności, ale nie ma zaburzenia obsesyjno-kompulsywnego. Osoba z tym zaburzeniem nie będzie w stanie kontrolować swoich myśli lub zachowań, nawet gdy zdaje sobie sprawę, że są nadmierne i powodują poważne problemy w codziennym życiu. Może spędzać co najmniej godzinę dziennie na myślach i zachowaniach związanych z OCD. Osoba z zaburzeniem nie odczuwa przyjemności z wykonywania tych zachowań, ale może czuć tymczasową ulgę od lęku wywoływanego przez myśli.
Przyczyny i czynniki ryzyka
Przyczyna zaburzenia obsesyjno-kompulsywnego nie jest znana. Czynniki takie jak genetyka, biologia i chemia mózgu oraz środowisko mogą odgrywać pewną rolę.
Zaburzenia obsesyjno-kompulsywne zwykle zaczynają się w okresie dojrzewania lub wczesnej dorosłości. Chłopcy często rozwijają to zaburzenie w młodszym wieku niż dziewczęta.
Czynniki ryzyka
Czynniki ryzyka rozwoju zaburzenia obsesyjno-kompulsywnego obejmują:
Historia rodzinna - osoby, które mają krewnego pierwszego stopnia (takiego jak rodzic, rodzeństwo lub dziecko) z zaburzeniem obsesyjno-kompulsywnym, są w większym niebezpieczeństwie, zwłaszcza jeśli krewny rozwinął zaburzenie w dzieciństwie lub okresie dojrzewania
Struktura i funkcjonowanie mózgu - badania obrazowe wykazały, że osoby z zaburzeniem obsesyjno-kompulsywnym mają różnice w niektórych częściach mózgu
Trauma z dzieciństwa, taka jak przemoc wobec dziecka - niektóre badania znalazły związek między traumą w dzieciństwie a zaburzeniem obsesyjno-kompulsywnym
W niektórych przypadkach dzieci mogą rozwinąć zaburzenie obsesyjno-kompulsywne lub jego objawy po infekcji paciorkowcowej. Nazywa się to pediatrycznymi zaburzeniami autoimmunologicznymi związanymi z infekcjami paciorkowcowymi (PANDAS).
Diagnozowanie zaburzenia
Nie ma jednego testu laboratoryjnego do diagnozowania zaburzenia obsesyjno-kompulsywnego. Aby postawić diagnozę, lekarz przeprowadzi wywiad z pacjentem i oceni jego objawy. Diagnoza zostanie postawiona, jeśli cykl obsesji i kompulsji jest na tyle nasilony, że zabiera dużo czasu (ponad godzinę dziennie), powoduje silny dyskomfort lub zakłóca ważne aktywności.
Metody leczenia
Zaburzenia obsesyjno-kompulsywne można leczyć. Zalecane leczenie będzie zależało od tego, jak bardzo zaburzenie wpływa na życie osoby. Dwie główne metody leczenia to terapia psychologiczna i leki.
Krótki kurs terapii jest zazwyczaj zalecany w przypadku stosunkowo łagodnego zaburzenia obsesyjno-kompulsywnego. Jeśli zaburzenie jest bardziej nasilone, może być potrzebny dłuższy kurs łączonej terapii i leków. Te metody leczenia mogą być bardzo skuteczne, ale ważne jest, aby pamiętać, że może minąć kilka miesięcy, zanim zauważysz poprawę.
Terapia psychologiczna
Terapia w przypadku zaburzenia obsesyjno-kompulsywnego to zwykle rodzaj terapii poznawczo-behawioralnej (CBT) z ekspozycją i zapobieganiem reakcji (ERP). Polega ona na:
Pracy z terapeutą nad rozbiciem problemów na oddzielne części, takie jak myśli, fizyczne odczucia i działania
Zachęcaniu do stawienia czoła lękom i posiadania obsesyjnych myśli bez neutralizowania ich kompulsywnymi zachowaniami - zaczyna się od sytuacji, które wywołują najmniejszy lęk, przed przejściem do trudniejszych myśli
Leczenie może być wymagające, ale wiele osób odkrywa, że gdy stawią czoła swoim obsesjom, lęk w końcu słabnie lub ustępuje. Osoby z dość łagodnym zaburzeniem obsesyjno-kompulsywnym zwykle potrzebują około 8 do 20 sesji terapeutycznych, z ćwiczeniami wykonywanymi w domu między sesjami. Jeśli zaburzenie jest bardziej nasilone, może być potrzebny dłuższy kurs leczenia.
Leki
Leki mogą być potrzebne, jeśli terapia psychologiczna nie pomaga w leczeniu zaburzenia obsesyjno-kompulsywnego lub jeśli zaburzenie jest dość nasilone. Głównymi przepisywanymi lekami są selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), które są rodzajem leków przeciwdepresyjnych. SSRI może pomóc w poprawie objawów poprzez zwiększenie poziomu substancji chemicznej zwanej serotoniną w mózgu.
Może być konieczne przyjmowanie SSRI przez okres do 12 tygodni, zanim zauważysz jakąkolwiek korzyść. Większość ludzi potrzebuje leczenia przez co najmniej rok. Możesz być w stanie przerwać przyjmowanie leku, jeśli po tym czasie masz niewiele kłopotliwych objawów lub nie masz ich wcale, chociaż niektórzy ludzie muszą przyjmować SSRI przez wiele lat.
Leczenie zaburzenia obsesyjno-kompulsywnego zwykle obejmuje psychoterapię i leki. Im wcześniej zostanie postawiona diagnoza i rozpoczęte leczenie, tym lepsze rokowanie.
Życie z zaburzeniem obsesyjno-kompulsywnym
Osoby z zaburzeniem obsesyjno-kompulsywnym czasami niechętnie szukają pomocy, ponieważ czują się zawstydzone lub zażenowane. Jest to jednak stan zdrowotny jak każdy inny, więc nie ma powodu do wstydu lub zakłopotania. Posiadanie zaburzenia obsesyjno-kompulsywnego nie oznacza, że jesteś "szalony" i nie jest to twoja wina, że je masz.
Są dwa główne sposoby uzyskania pomocy - możesz skierować się bezpośrednio do poradni zdrowia psychicznego lub odwiedzić lekarza pierwszego kontaktu, który zapyta o objawy i może skierować cię do lokalnej poradni zajmującej się terapią.
Jeśli myślisz, że przyjaciel lub członek rodziny może mieć zaburzenie obsesyjno-kompulsywne, spróbuj porozmawiać z nim o swoich obawach i zasugeruj, aby szukał pomocy. Jest mało prawdopodobne, aby zaburzenie obsesyjno-kompulsywne poprawiło się samo bez odpowiedniego leczenia i wsparcia.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Włochy
