Resekcja płuca

Czym jest resekcja płuca

Resekcja płuca, nazywana również resekcją płucną, to operacja chirurgiczna polegająca na usunięciu części lub całości płuca1. Chirurdzy wykonują ten zabieg, aby usunąć fragment płuca uszkodzony lub chory z powodu raka, zakażeń lub stanu zapalnego1. Lekarze mogą również wykorzystać tę metodę do pobrania próbek tkanki w celu zdiagnozowania chorób płuc, co nazywa się biopsją – badaniem, które polega na pobraniu i zbadaniu małego fragmentu tkanki1.

Resekcja płuca jest poważnym zabiegiem operacyjnym, wykorzystywanym głównie do leczenia zakażeń lub chorób płuc, takich jak rak, rozedma (choroba powodująca uszkodzenie pęcherzyków płucnych) czy rozstrzenie oskrzeli (trwałe poszerzenie dróg oddechowych)2. Mimo że jest to poważna operacja, można żyć z jednym płucem lub z częścią płuca usuniętego1.

• płuca
• oskrzela
• węzły chłonne klatki piersiowej

Budowa płuc

Człowiek ma dwa płuca. Każde z nich podzielone jest na sekcje zwane płatami. W lewym płucu znajdują się dwa płaty, a w prawym trzy1. Resekcja płuca może polegać na usunięciu całego płata, części płata lub całego płuca. Dzięki temu zabiegowi lekarze są w stanie usunąć chory lub uszkodzony fragment, pozwalając pozostałej części płuca na prawidłowe funkcjonowanie.

Rodzaje resekcji płuca

Istnieje kilka rodzajów resekcji płuca, które różnią się zakresem usuwanej tkanki1:

• Resekcja klinowa – chirurg usuwa fragment tkanki płucnej w kształcie klina. Jest to najmniejszy zakres usunięcia tkanki12.
• Segmentektomia – chirurg usuwa od jednej do czterech części płata płuca, zachowując pozostałą część1.
• Lobektomia – chirurg usuwa jeden płat płuca. Jest to najczęściej wykonywany rodzaj resekcji płuca. Resekcja rękawowa to specjalny rodzaj lobektomii, podczas której chirurg usuwa część płuca wraz z głównym oskrzelem (drogą oddechową). Następnie ponownie łączy główne oskrzele ze zdrowym, pozostałym płatem12.
• Bilobektomia – chirurg usuwa dwa płaty prawego płuca1.
• Pneumonektomia – chirurg usuwa całe płuco1.
• Operacja zmniejszenia objętości płuc – chirurg usuwa kieszonki w płucach, które zawierają uwięzione powietrze1.

Resekcja rękawowa płuca to rodzaj złożonej operacji, podczas której usuwa się fragment płuca i następnie dokonuje rekonstrukcji. Zabieg ten jest zwykle wykonywany u pacjentów z miejscowo zaawansowanym rakiem płuca, który obejmuje centralne drogi oddechowe lub struktury naczyniowe3.

Kiedy wykonuje się resekcję płuca

Lekarze wykonują resekcję płuca w celu leczenia wielu różnych schorzeń1:

• Rak płuca (w stadium I, II, a czasami III)
• Rak, który rozprzestrzenił się do płuc
• Zakażenia płuc
• Rozedma
• Gruźlica
• Rozstrzenie oskrzeli

Lobektomia jest zwykle głównym sposobem leczenia osób z wczesnymi stadiami raka płuca, gruźlicą, rozedmą i rozstrzeniami oskrzeli2. Operacja może być również zalecana w przypadku uszkodzonego lub chorego płuca, lub gdy lekarz potrzebuje tkanki do zbadania innych schorzeń płuc4.

U dzieci resekcja płuca może być wykorzystywana do leczenia stanów takich jak5:

• Guz lub zmiana zakażna w płucu
• Wrodzona rozedma płatowa
• Wrodzona torbielowata malformacja adenomatoidalna – łagodny guz nieprawidłowej tkanki płucnej
• Sekwestracja oskrzelowo-płucna – gdy fragmenty płuca dziecka nie mają prawidłowego połączenia z resztą płuca i odpowiedniego zaopatrzenia w krew

Techniki operacyjne

Resekcję płuca można wykonać na dwa główne sposoby2:

Operacja małoinwazyjna – wykonywane są małe nacięcia o długości od 2 do 3 cali (około 5-8 cm). Zabieg przeprowadza się w znieczuleniu ogólnym2. W 2001 roku Boston Children's Hospital był pierwszym szpitalem dziecięcym w Stanach Zjednoczonych, który wykorzystał technikę chirurgii robotycznej do resekcji płuc u dzieci5. Chirurgia robotyczna to nowoczesna i obiecująca dziedzina chirurgii małoinwazyjnej. Używając zaawansowanego technologicznie robota, specjalnie przeszkoleni chirurdzy wykonują skomplikowane operacje przez bardzo małe nacięcia chirurgiczne5.

Operacja otwarta – wykonywane są duże nacięcia o długości od 8 do 10 cali (około 20-25 cm). Zabieg również przeprowadza się w znieczuleniu ogólnym2.

W zależności od konkretnego stanu zdrowia, lekarz wybierze najbardziej odpowiednią metodę2. Chirurgia małoinwazyjna oznacza dla pacjenta mniej bólu, szybszy powrót do zdrowia, krótszy pobyt w szpitalu, mniejsze ryzyko zakażenia i mniejsze blizny5.

Przebieg zabiegu

Podczas zabiegu pacjent otrzyma znieczulenie, co oznacza, że będzie nieprzytomny podczas operacji. Procedura może trwać od dwóch do sześciu godzin, w zależności od stanu zdrowia i celów operacji4.

W trakcie operacji w gardle pacjenta umieszczona zostanie rurka oddechowa, która pomoże w oddychaniu. Następnie lekarz wykona nacięcie z boku, między żebrami, aby dotrzeć do płuca. Po usunięciu potrzebnej tkanki, nacięcie zostanie zamknięte za pomocą szwów lub zszywek4.

Resekcja płuca to poważna operacja i pacjent powinien spodziewać się pobytu w szpitalu przez około trzy do sześciu dni po zabiegu w celu rekonwalescencji4.

Powrót do zdrowia po operacji

Powrót do zdrowia po resekcji płuca wymaga czasu i cierpliwości. Każdy człowiek wraca do zdrowia w innym tempie6.

Zazwyczaj czuje się zmęczenie przez od 6 do 8 tygodni po operacji. Klatka piersiowa może boleć i być opuchnięta przez maksymalnie 6 tygodni. Może również boleć lub być sztywna przez maksymalnie 3 miesiące. Przez maksymalnie 3 miesiące można również odczuwać uczucie napięcia, swędzenie, odrętwienie lub mrowienie wokół nacięcia, które wykonał lekarz6.

Lekarz przepisze leki przeciwbólowe. Pacjent może mieć szwy lub zszywki w nacięciu. Lekarz usunie je od 1 do 2 tygodni po operacji. Może być założona jedna lub więcej rurek wychodzących z klatki piersiowej w celu odprowadzania płynów. Lekarz prawdopodobnie usunie je około tygodnia po operacji6.

Po operacji prawdopodobnie pojawi się duszność. Lekarz, pielęgniarka lub terapeuta oddechowy nauczy pacjenta ćwiczeń głębokiego oddychania i kaszlu, które pomogą organizmowi uzyskać jak najwięcej tlenu. Na początku może być również potrzebny dodatkowy tlen przez maskę lub plastikową rurkę w nozdrzach6.

Możliwe powikłania

Skutki uboczne wynikające z resekcji płuca są dość rzadkie. Możliwe skutki uboczne, na które należy uważać, obejmują4:

• Dyskomfort lub trudności z oddychaniem – jednak można to kontrolować przez lekarza podczas rekonwalescencji
• Ból w okolicy nacięć – jednak zwykle można go kontrolować za pomocą ibuprofenu lub innych leków przeciwbólowych
• Skutki uboczne znieczulenia, takie jak wymioty, ból gardła, ból głowy lub trudności z oddawaniem moczu
• Obrzęk

Powikłania płucne po operacji, takie jak zapalenie płuc (zakażenie płuc), ropniak (gromadzenie się ropy w jamie opłucnowej) i niedodma (zapadnięcie się części płuca), mogą występować u nawet 10% pacjentów7.

Opieka w domu

Po powrocie do domu ważne jest przestrzeganie pewnych zasad, aby przyspieszyć powrót do zdrowia6:

Aktywność: Należy odpoczywać, gdy czuje się zmęczenie. Wystarczająca ilość snu pomoże w powrocie do zdrowia. Trzeba starać się chodzić każdego dnia. Należy zacząć od chodzenia trochę więcej niż poprzedniego dnia. Stopniowo zwiększać ilość chodzenia. Chodzenie poprawia przepływ krwi i pomaga zapobiegać zapaleniu płuc i zaparciom6.

Należy unikać wyczerpujących aktywności, takich jak jazda na rowerze, bieganie, podnoszenie ciężarów lub ćwiczenia aerobowe, przez 6 do 8 tygodni lub do czasu, gdy lekarz powie, że jest to w porządku. Również przez 6 do 8 tygodni należy unikać pływania, tenisa, golfa lub innych aktywności, które mogą obciążyć mięśnie ramion i barków6.

Przez 6 do 8 tygodni należy unikać podnoszenia czegokolwiek powyżej 2 kilogramów lub czegokolwiek, co wymagałoby wysiłku. Może to obejmować dziecko, ciężkie torby z zakupami i pojemniki z mlekiem, ciężką teczkę lub plecak, worki z żwirkiem dla kota lub karmą dla psa, lub odkurzacz6.

Lekarz, pielęgniarka lub terapeuta oddechowy nauczy pacjenta ćwiczeń głębokiego oddychania i kaszlu, które pomogą organizmowi uzyskać jak najwięcej tlenu. Te ćwiczenia są bardzo ważne dla zapobiegania powikłaniom płucnym6.

Resekcja płuca u dzieci

U dzieci resekcja płuca może być wykonywana w leczeniu różnych stanów, w tym guzów płuc, wad wrodzonych i zakażeń5. Tradycyjnie resekcje płuc wykonywano za pomocą chirurgii otwartej przez ścianę klatki piersiowej, co wymagało dużego nacięcia i długiej rekonwalescencji5.

Postępy w technologii chirurgii robotycznej umożliwiły obecnie wykonywanie tych zabiegów przy użyciu technik małoinwazyjnych. To znacznie zmniejsza rozmiar nacięcia wykonanego przez chirurgów, a także zmniejsza ból pacjentów, długość hospitalizacji, czas rekonwalescencji i ryzyko zakażenia5.