Powikłania neurologiczne związane ze znieczuleniem występują rzadko, ale mogą być poważne. Chociaż nowoczesne techniki znieczulenia są niezwykle bezpieczne i stosowane codziennie u milionów pacjentów na całym świecie, znajomość potencjalnych powikłań neurologicznych pomaga lepiej się do zabiegu przygotować.
Czym są powikłania neurologiczne związane ze znieczuleniem
Powikłania neurologiczne związane ze znieczuleniem to problemy dotyczące układu nerwowego, które mogą wystąpić w związku z podaniem leków znieczulających lub samą procedurą znieczulenia. Znieczulenie to zastosowanie leków (zwanych środkami znieczulającymi), które zapobiegają odczuwaniu bólu podczas zabiegów medycznych lub operacji. Leki te tymczasowo blokują sygnały czuciowe przesyłane z nerwów do ośrodków w mózgu.
Powikłania te mogą dotyczyć zarówno centralnego układu nerwowego (mózgu i rdzenia kręgowego), jak i obwodowego układu nerwowego (nerwów w pozostałych częściach ciała). Neurologowie są często konsultowani w celu oceny pacjentów z objawami pooperacyjnymi i muszą odróżnić te rzeczywiście spowodowane przez lek znieczulający lub samą procedurę od częstszych powikłań pooperacyjnych, które nie są związane z samym znieczuleniem.
Znieczulenie było niewątpliwie jednym z największych osiągnięć współczesnej medycyny. Umożliwiło ogromny rozwój chirurgii przy niezwykłym bezpieczeństwie. Różne strategie znieczulenia są obecnie stosowane (ogólne, regionalne i miejscowe) i wszystkie są podawane każdego dnia na całym świecie dużej liczbie pacjentów z wyjątkowo niskim odsetkiem powikłań.
Jak często występują powikłania neurologiczne
Powikłania neurologiczne związane ze znieczuleniem są rzadkie, ale mogą być poważne. Chociaż występują one nieczęsto, te dotyczące centralnego i obwodowego układu nerwowego pozostają jednymi z najbardziej obawianych.
Większość problemów będzie miała charakter głównie czuciowy i będzie ograniczona w czasie trwania i nasileniu. Można je rozwiązać za pomocą uspokojenia pacjenta i odpowiedniej obserwacji. Rozpoznanie tych przypadków od rzadkich powikłań, które wymagają pilnego obrazowania, konsultacji neurologicznej lub neurochirurgicznej albo leczenia, jest niezwykle ważne.
Podczas gdy znieczulenie jest bardzo bezpieczne, może powodować skutki uboczne zarówno podczas, jak i po zabiegu. Większość skutków ubocznych znieczulenia jest niewielka i tymczasowa, chociaż istnieją pewne poważniejsze skutki, o których należy wiedzieć i do których należy się przygotować z wyprzedzeniem.
Rodzaje powikłań neurologicznych
Powikłania neurologiczne związane ze znieczuleniem mogą przybierać różne formy, w zależności od rodzaju zastosowanego znieczulenia i indywidualnych czynników pacjenta.
Znieczulenie ogólne powoduje utratę przytomności. Ten rodzaj znieczulenia, choć bardzo bezpieczny, jest typem, który najprawdopodobniej może powodować skutki uboczne. Jeśli pacjent poddawany jest znieczuleniu ogólnemu, anestezjolog (lekarz specjalizujący się w znieczuleniu, leczeniu bólu i medycynie intensywnej) powinien monitorować go podczas i po zabiegu, aby zająć się wszelkimi skutkami ubocznymi i obserwować możliwość wystąpienia poważniejszych powikłań.
Skutki uboczne znieczulenia ogólnego mogą obejmować nudności i wymioty – ten bardzo częsty skutek uboczny może wystąpić w ciągu pierwszych kilku godzin lub dni po operacji i może być wywołany przez wiele czynników, takich jak leki, ruch i rodzaj operacji. Innym częstym objawem jest ból gardła – rurka umieszczona w gardle pomaga oddychać podczas nieprzytomności.
Znieczulenie regionalne blokuje ból w większej części ciała, na przykład w kończynie lub wszystkim poniżej klatki piersiowej. Przykłady obejmują znieczulenie nadoponowe (epiduralne) w celu złagodzenia bólu podczas porodu lub blokadę ramienia podczas operacji ręki. Powikłania neurologiczne mogą wystąpić również po znieczuleniu regionalnym i interwencjach przeciwbólowych, a mogą wahać się od łagodnych i przemijających do ciężkich i trwałych.
Szczególnym, rzadkim zjawiskiem jest świadomość podczas znieczulenia, gdy osoba pod znieczuleniem ogólnym "budzi się" podczas operacji. To nie jest "budzenie się" w typowym sensie, ale raczej krótkie momenty świadomości. Podczas operacji osoba ze świadomością podczas znieczulenia może słyszeć dźwięki lub rozmowy toczące się wokół niej, być w stanie podobnym do snu, obudzić się i zdać sobie sprawę, że nie może się poruszać, lub odczuwać nacisk. Świadomość podczas znieczulenia jest rzadka i występuje w około 1-2 przypadkach na każde 1000 zabiegów (mniej niż 0,2% przypadków).
Pooperacyjne zaburzenia funkcji poznawczych to kolejny rodzaj powikłania neurologicznego. Majaczenie pooperacyjne to poważny stan medyczny, w którym funkcja mózgu ulega upośledzeniu z powodu stresu chirurgicznego, znieczulenia lub choroby. Może pojawić się nagle i wpływać na pamięć, uwagę i świadomość. Majaczenie występuje częściej u starszych, osłabionych pacjentów oraz u osób z wieloma schorzeniami współistniejącymi lub tych, którzy przechodzą złożone operacje.
Niektóre badania sugerują, że około jedna czwarta osób powyżej 75 roku życia poddawanych dużym operacjom rozwinie znaczny spadek funkcji poznawczych, a około połowa z tych osób dozna trwałego uszkodzenia mózgu.
Czynniki ryzyka i grupy szczególnie narażone
Niektóre grupy pacjentów są bardziej narażone na rozwój powikłań neurologicznych związanych ze znieczuleniem. Wiek jest czynnikiem ryzyka, który należy wziąć pod uwagę, ponieważ w mózgu zachodzą zmiany degeneracyjne związane ze starzeniem się, które predysponują ludzi do zmian poznawczych po operacji.
Osoby z istniejącymi wcześniej zaburzeniami neurologicznymi, takimi jak choroba Parkinsona lub choroba Alzheimera, mogą być szczególnie narażone na skutki uboczne i powikłania związane ze znieczuleniem ogólnym. Osoby z chorobą Parkinsona często mają obniżoną funkcję układu oddechowego oraz zmniejszony odruch kaszlu i zdolność połykania.
Pacjenci z chorobą Parkinsona mogą doświadczać halucynacji po znieczuleniu ogólnym. Niektórzy pacjenci zauważają również, że ich drżenie znacznie się nasila przez około trzy tygodnie po operacji.
Istnieje więcej czynników ryzyka związanych z pooperacyjnymi problemami poznawczymi. Obejmują one wiek powyżej 70 lat, istniejące wcześniej zaburzenia poznawcze, wiele schorzeń współistniejących, złożoność operacji oraz obecność przewlekłych chorób, takich jak cukrzyca, choroby serca lub płuc.
Jak zmniejszyć ryzyko powikłań
Najważniejszą rzeczą, którą można zrobić, aby zapobiec skutkom ubocznym znieczulenia, jest upewnienie się, że anestezjolog jest zaangażowany w opiekę. Przed operacją należy spotkać się z anestezjologiem, aby omówić historię medyczną, nawyki zdrowotne i styl życia. Te informacje pomogą anestezjologowi dowiedzieć się, jak pacjent może zareagować na znieczulenie, i podjąć kroki w celu zmniejszenia ryzyka skutków ubocznych. To spotkanie jest również dobrym momentem na zadawanie pytań i poznanie tego, czego można się spodziewać.
Pacjenci z zaburzeniami neurologicznymi powinni przyjąć podejście zespołowe ze swoimi lekarzami. Należy rozmawiać z neurologiem, chirurgiem i anestezjologiem o minimalizowaniu wszelkich problemów, które mogą być spowodowane przez znieczulenie.
Istnieją konkretne kroki, które można podjąć przed operacją, aby zmniejszyć ryzyko majaczenia i innych powikłań neurologicznych. Należy być otwartym z zespołem chirurgicznym na temat wszystkich problemów zdrowotnych i leków. Jeśli pozwala na to czas, warto poprawić odżywianie i siłę fizyczną. Ważne jest utrzymanie dobrze kontrolowanych chorób przewlekłych, takich jak cukrzyca, choroby serca lub płuc.
Należy upewnić się, że urządzenia wspomagające, takie jak aparaty słuchowe, okulary i znajome przedmioty, są gotowe. Pomogą one w ponownej orientacji po operacji. Warto również zapytać zespół opiekujący się o wybory dotyczące znieczulenia i plan wspierania zdrowia mózgu po operacji.
Objawy ostrzegawcze wymagające uwagi
Normalne jest odczuwanie senności po znieczuleniu, ale majaczenie jest czymś innym. Znaki ostrzegawcze obejmują nagłe zamieszanie lub problemy z koncentracją, trudności w rozpoznawaniu znajomych osób lub miejsc, zmiany w czujności, takie jak niezwykła senność lub niepokój, oraz szybkie zmiany nastroju lub halucynacje.
Te objawy mogą pojawiać się i znikać. Jeśli utrzymują się dłużej niż kilka godzin lub się pogarszają, należy natychmiast powiadomić zespół opiekujący się pacjentem.
Rozpoznanie majaczenia jako nagłego przypadku medycznego – a nie tylko zamieszania – pomaga rodzinom działać szybko i znaleźć odpowiednią opiekę, aby wesprzeć powrót do zdrowia i zapobiec długotrwałym uszkodzeniom. Majaczenie nie jest oczekiwaną częścią rekonwalescencji i jest czymś więcej niż tylko "zamieszaniem po operacji". Jest to poważny stan medyczny, w którym funkcja mózgu ulega upośledzeniu.
W przypadku podejrzenia zatrucia środkiem znieczulającym miejscowym, początkowym krokiem jest stabilizacja potencjalnych zagrożeń dla życia. Jeśli objawy pojawiają się podczas podawania środka znieczulającego miejscowego, należy natychmiast przerwać iniekcję i przygotować się do leczenia reakcji. Należy zapewnić odpowiednie utlenowanie poprzez maskę twarzową lub intubację. Pierwszeństwo mają zagrażające zatrzymanie oddychania, znaczące niedociśnienie, zaburzenia rytmu serca i drgawki.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Niemcy
