Niewydolność oddechu

Czym jest niewydolność oddechu

Niewydolność oddechu występuje wtedy, gdy płuca nie są w stanie prawidłowo wymieniać gazów – pobierać tlenu i usuwać dwutlenku węgla z organizmu. Stan ten może dotknąć osoby w każdym wieku i często wymaga natychmiastowej interwencji medycznej1.

Istnieją różne formy niewydolności oddechowej, w tym ostre stany u dorosłych oraz problemy oddechowe u noworodków. Każda z tych sytuacji ma swoje specyficzne przyczyny, objawy i metody leczenia.

Ostry zespół niewydolności oddechowej (ARDS)

Ostry zespół niewydolności oddechowej (ARDS) to zagrażające życiu uszkodzenie płuc, które powstaje, gdy płyn gromadzi się w małych pęcherzykach płucnych zwanych pęcherzykami płucnymi (alveoli)1. Te małe struktury są miejscem, gdzie w normalnych warunkach następuje wymiana gazów – tlen przechodzi do krwi, a dwutlenek węgla jest usuwany.

ARDS może być spowodowany różnymi stanami, takimi jak posocznica (sepsa), zapalenie płuc, COVID-19 oraz urazy1. Stan ten zwykle rozwija się w ciągu kilku godzin do kilku dni od zdarzenia, które go wywołało, i może szybko się pogarszać1.

• Płuca
• Pęcherzyki płucne

Lekarze zazwyczaj klasyfikują ARDS jako łagodny, umiarkowany lub ciężki. Określają ten poziom, porównując ilość tlenu we krwi z ilością tlenu, która musi być podana, aby osiągnąć zdrowy poziom tlenu we krwi1.

ARDS zapobiega dostarczaniu tlenu do innych narządów, takich jak mózg, serce, nerki i żołądek, które potrzebują tlenu do prawidłowego funkcjonowania. ARDS jest niebezpieczny i może prowadzić do kilku poważnych i zagrażających życiu problemów1.

Specjaliści medyczni czasami dzielą ARDS na trzy etapy: wysięk (exudative), proliferację (proliferative) i włóknienie (fibrotic). Ta klasyfikacja opisuje głównie poziom stanu zapalnego i nagromadzenia płynu w płucach1.

ARDS zwykle pojawia się, gdy osoba przebywa w szpitalu i otrzymuje leczenie z powodu infekcji, choroby lub urazu. Jeśli nie jesteś w szpitalu i doświadczasz objawów ARDS, natychmiast zgłoś się po pomoc medyczną1.

Zespół niewydolności oddechowej u noworodków

Zespół niewydolności oddechowej (RDS) to problem z oddychaniem, który dotyka noworodki, głównie te, które urodziły się ponad 6 tygodni przed terminem porodu2. Im wcześniej lub bardziej przedwcześnie urodzi się dziecko, tym większe prawdopodobieństwo, że rozwinie RDS.

W ciągu minut lub godzin od urodzenia dziecko z RDS będzie miało problemy z oddychaniem, a poziom tlenu spadnie. Jeśli stan nie będzie leczony, te problemy mogą z czasem się pogorszyć2.

Objawy RDS u noworodków obejmują2:

• Szybkie oddychanie
• Głośne oddychanie lub chrząkanie
• Wciąganie (cofanie się mięśni między żebrami, pod klatką piersiową i przy szyi)
• Sine zabarwienie skóry

Wiele dzieci z łagodniejszymi objawami czuje się lepiej po 3-4 dniach. Te, które są bardzo przedwczesne, mogą potrzebować dłuższego czasu na powrót do zdrowia2.

Objawy i rozpoznanie

Rozpoznanie ARDS często obejmuje kombinację oceny klinicznej, badań obrazowych (takich jak zdjęcia rentgenowskie klatki piersiowej lub tomografia komputerowa) oraz badań laboratoryjnych3. Głównymi objawami są4:

• Trudności z oddychaniem
• Duszność
• Zamroczenie
• Zawroty głowy

ARDS charakteryzuje się szybkim pojawieniem się trudności oddechowych spowodowanych gromadzeniem się płynu w płucach, co może wystąpić po różnych stanach, w tym zapaleniu płuc, posoczniś oraz urazach3.

Wczesne rozpoznanie ARDS jest kluczowe, ponieważ szybkie postępowanie może poprawić wyniki leczenia. Objawy zwykle pojawiają się w ciągu godzin do dni od pierwotnego urazu lub choroby3.

Leczenie

Chociaż nie istnieje specyficzna terapia dla ARDS, leczenie stanu podstawowego jest niezbędne, wraz z opieką wspierającą5. Głównym sposobem leczenia, który poprawia przeżywalność i liczbę dni wolnych od respiratora, jest ułożenie pacjenta na brzuchu (proning), konserwatywne zarządzanie płynami oraz ochronna wentylacja płuc6.

Większość pacjentów z ARDS wymaga podania dodatkowego tlenu, a wielu musi być umieszczonych na oddziale intensywnej terapii (OIOM) i podłączonych do respiratora (wentylatora), który pomaga im oddychać1. Respirator to urządzenie, które mechanicznie wspomaga lub zastępuje spontaniczne oddychanie.

Jedynym leczeniem, które poprawia przeżywalność w ARDS, jest strategia wentylacji mechanicznej wykorzystująca małe objętości oddechowe (6 ml/kg w oparciu o idealną masę ciała)5. Ustawienia respiratora powinny być indywidualizowane, gdy jest to możliwe, aby poprawić synchronizację pacjent-respirator i zmniejszyć uszkodzenie płuc wywołane respiratorem (VILI)6.

Ponieważ infekcja jest często podstawową przyczyną ARDS, wczesne podanie odpowiednich leków przeciwdrobnoustrojowych jest kluczowe5. Terapie dodatkowe mogą być stosowane ostrożnie, takie jak manewry rekrutacyjne, wziewne rozszerzacze naczyń płucnych, leki rozluźniające mięśnie lub kortykosteroidy (glikokortykosteroidy), i mogą poprawić natlenienie, ale nie zmniejszają wyraźnie śmiertelności6.

W wybranych, opornych przypadkach dodanie pozaustrojowego utlenowania błon (V-V ECMO) poprawia wymianę gazową i nieznacznie poprawia przeżywalność, umożliwiając odpoczynek płucom6.

Chociaż nie ma lekarstwa na ARDS, nie jest on jednolicie śmiertelny. Przy leczeniu szacuje się, że 60% do 75% osób z ARDS przeżyje chorobę4. Specjaliści wiedzą, jak bardzo dobrze wspierać ludzi przez ARDS, ale to wciąż poważny problem. Chociaż możemy wspierać organizm, aby dać mu czas na powrót do zdrowia, płuca muszą same rozpocząć proces regeneracji4.

Życie z niewydolnością oddechu

Oprócz uszkodzenia płuc wywołanego respiratorem, pacjenci z ciężkim ARDS są narażeni na ryzyko powikłań, w tym ostre cor pulmonale (niewydolność prawej komory serca), osłabienie fizyczne i deficyty neurokognitywne6.

Droga przez ARDS może być wypełniona niepewnością, strachem i wieloma pytaniami3. Nawet wśród najbardziej ciężkich przypadków ARDS jest chorobą niejednorodną i potrzebne są przyszłe badania w celu identyfikacji podgrup ARDS w celu indywidualizacji terapii i postępu w opiece6.

Osoby, które przeżyły ARDS, mogą potrzebować dalszego wsparcia i rehabilitacji, aby odzyskać siły i funkcje. Ważne jest, aby pacjenci i ich opiekunowie mieli dostęp do informacji i praktycznych porad dotyczących radzenia sobie z tym trudnym doświadczeniem3.