Kolonoskopia to badanie wnętrza jelita grubego, które może uratować życie. Dzięki niemu lekarze mogą wykryć i usunąć potencjalnie groźne zmiany, zanim przekształcą się w raka jelita grubego – trzecią najczęstszą przyczynę zgonów z powodu nowotworów.
Czym jest kolonoskopia?
Kolonoskopia to badanie wnętrza jelita grubego, które obejmuje okrężnicę (główną część jelita grubego), odbytnicę (dolną część jelita grubego) oraz odbyt. Jest to rodzaj endoskopii, co oznacza, że wykorzystuje specjalne narzędzie zwane endoskopem – giętką rurkę z kamerą i światłem na końcu, która jest wprowadzana do ciała.
Podczas kolonoskopii, kolonoskop (specjalny rodzaj endoskopu) przechodzi przez odbyt i odbytnicę do okrężnicy. W trakcie badania wysyła obrazy z wnętrza jelita grubego na ekran, dzięki czemu lekarz może dokładnie przyjrzeć się jego wnętrzu. Kolonoskopia umożliwia kompleksowe zbadanie całego jelita grubego, które zazwyczaj ma od 1200 do 1500 milimetrów długości.
Badanie wykorzystuje kamerę CCD lub kamerę światłowodową zamontowaną na giętkiej rurce wprowadzanej przez odbyt. Celem kolonoskopii jest dostarczenie wizualnej diagnozy poprzez obejrzenie wewnętrznej wyściółki ściany okrężnicy, co może obejmować identyfikację problemów takich jak owrzodzenia lub polipy przedrakowe – nieprawidłowe narośla, które mogą przekształcić się w raka.
Kiedy kolonoskopia powinna być wykonana?
Kolonoskopia może być przeprowadzana w celach zapobiegawczych, diagnostycznych lub leczniczych – i często łączy wszystkie te funkcje. Lekarz może zalecić kolonoskopię jako rutynowe badanie przesiewowe w kierunku raka, jeśli statystycznie zwiększa się ryzyko rozwoju raka jelita grubego (nazywanego również rakiem kolorektalnym).
Większość osób po raz pierwszy wykonuje kolonoskopię jako rutynowe badanie przesiewowe w kierunku raka. Statystycznie ryzyko rozwoju raka jelita grubego wzrasta z wiekiem, dlatego Amerykańskie Towarzystwo ds. Raka zaleca regularne badania przesiewowe co najmniej od 45. roku życia. Zaleca się regularne badania przesiewowe dla osób w wieku od 45 do 75 lat, które są narażone na przeciętne ryzyko raka jelita grubego.
Ponieważ każdy może zachorować na raka jelita grubego w dowolnym momencie bez ostrzeżenia lub objawów, badania przesiewowe są najlepszym sposobem, aby wyprzedzić chorobę. Rak jelita grubego często nie daje żadnych objawów na wczesnym etapie, dlatego tak ważne jest regularne badanie.
Kolonoskopia odgrywa kluczową rolę w wykrywaniu raka jelita grubego, który pozostaje drugą wiodącą przyczyną zgonów z powodu raka w Stanach Zjednoczonych. Rak jelita grubego zaczyna się od nienowotworowego wzrostu zwanego polipem, który znajduje się w odbytnicy lub okrężnicy. Kolonoskopia może znaleźć polipy, dzięki czemu można je usunąć, zanim przekształcą się w raka. Kolonoskopia może również wykryć raka jelita grubego we wczesnym stadium, gdy szanse na wyleczenie są duże.
Przygotowanie do badania
Przygotowanie do kolonoskopii jest niezwykle ważne, ponieważ jelito grube musi być całkowicie oczyszczone z wszelkich stałych substancji, aby lekarz mógł dobrze widzieć. Jeśli okrężnica nie jest czysta, badanie może zostać odwołane.
Lekarz przepisze preparat oczyszczający jelita przed zaplanowanym zabiegiem. Przygotowanie polega na przejściu na płynną dietę dzień przed badaniem oraz przyjęciu silnego środka przeczyszczającego.
Kluczowe punkty przygotowania obejmują: picie przezroczystych płynów dzień przed badaniem, wypicie połowy roztworu przygotowującego wieczorem przed badaniem o godzinie 18:00, oraz wypicie drugiej połowy roztworu cztery do sześciu godzin przed wyznaczoną godziną badania.
Dzień przed badaniem należy przejść na dietę składającą się wyłącznie z przezroczystych płynów. Kilka dni przed rozpoczęciem przygotowania warto dostosować dietę, spożywając mniejsze porcje i produkty niskowłókniste. Może to sprawić, że wieczór przygotowania przebiegnie sprawniej.
Jeśli przyjmujesz antykoagulanty, powszechnie znane jako leki rozrzedzające krew, lub leki przeciwpłytkowe inne niż aspiryna, w tym Plavix, należy skontaktować się z lekarzem co najmniej siedem dni przed zabiegiem, aby ustalić, kiedy zaprzestać przyjmowania tych leków. Pacjenci przyjmujący aspirynę mogą kontynuować jej przyjmowanie bez przerwy, chyba że otrzymają inne szczegółowe instrukcje.
Należy zapewnić sobie obecność osoby dorosłej, która będzie towarzyszyć podczas badania, ponieważ po zabiegu nie będzie można samodzielnie prowadzić samochodu. Należy też przybyć godzinę przed wyznaczoną godziną badania.
Jak wygląda procedura?
Podczas kolonoskopii lekarz bada jelito grube pacjenta, aby wyszukać i usunąć narośla, które mogą być przedrakowe lub nowotworowe. Większość kolonoskopii wykonuje się w znieczuleniu. Lekarz wprowadza cienką, giętką rurkę z małą lampką i kamerą przez odbytnicę w górę przez okrężnicę.
Zdjęcia lub obrazy wideo wnętrza tych narządów pojawiają się na monitorze, dzięki czemu lekarz może szukać narośli, takich jak polipy. Test może być również używany do sprawdzenia okrężnicy pod kątem stanów zapalnych, krwawienia i wrzodów.
Kolonoskopia jest procedurą, w której kolonoskop (cienka, giętka rurka) jest wprowadzany do okrężnicy i prowadzony aż do kątnicy (gdzie okrężnica się zaczyna, a jelito cienkie się kończy). Kolonoskop ma cyfrową kamerę i światło przymocowane do końca, które pozwalają lekarzom zobaczyć wszelkie nieprawidłowości.
Jeśli podczas badania lekarz zauważy polip, usunie go w trakcie zabiegu. Następnie zostanie on wysłany do laboratorium w celu zbadania.
Zastosowania kolonoskopii
Kolonoskopia jest podstawowym narzędziem diagnostycznym i terapeutycznym służącym do oceny szerokiego spektrum stanów okrężnicy i końcowego odcinka jelita krętego. Procedura pozostaje kluczowa w zapobieganiu rakowi jelita grubego, jego wczesnym wykrywaniu i nadzorze po leczeniu, biorąc pod uwagę, że rak jelita grubego nadal zajmuje trzecie miejsce wśród najczęstszych nowotworów i trzecią pozycję jako przyczyna zgonów związanych z rakiem w Stanach Zjednoczonych.
Umożliwiając wykrywanie i usuwanie polipów przedrakowych, kolonoskopia zmniejsza progresję do złośliwości i poprawia wyniki przeżycia. Poza onkologią kolonoskopia służy jako niezbędne narzędzie w diagnozie i długoterminowym monitorowaniu nieswoistych chorób zapalnych jelit, dziedzicznych zespołów polipowatości, w tym rodzinnej polipowatości gruczolakowatej, zespołu polipowatości ząbkowanej i zespołu Peutza-Jeghersa, a także w leczeniu choroby uchyłkowej.
Zastosowania terapeutyczne obejmują zakładanie stentów w okrężnicy w przypadku złośliwej niedrożności, endoskopową redukcję skrętu esicy i wgłobienia, przedoperacyjne znakowanie, lokalizację zmian śródoperacyjnych oraz ocenę integralności zespolenia, co podkreśla wszechstronną rolę procedury zarówno w ostrych, jak i przewlekłych schorzeniach żołądkowo-jelitowych.
Kolonoskopia jest pomocna w diagnozowaniu chorób żołądkowo-jelitowych, takich jak nieswoiste choroby zapalne jelit i rak jelita grubego. Może również pomóc w leczeniu i zapobieganiu rakowi jelita grubego.
Ryzyko związane z zabiegiem
Chociaż kolonoskopia jest ogólnie bezpieczną procedurą, jak każdy zabieg medyczny wiąże się z pewnymi ryzykami. Do najważniejszych należy ryzyko perforacji, czyli przerwania ściany jelita. Jest to rzadkie powikłanie, ale potencjalnie poważne.
Inne potencjalne problemy mogą być związane ze znieczuleniem ogólnym, jeśli jest stosowane podczas zabiegu. Mogą wystąpić także zaburzenia elektrolitowe związane z przygotowaniem do kolonoskopii – silne środki przeczyszczające mogą wpływać na równowagę elektrolitów w organizmie.
Warto podkreślić, że usunięcie polipów przed ich przekształceniem w raka może uratować życie. Gdy rak jelita grubego zostanie wykryty wcześnie, pięcioletni wskaźnik przeżycia wynosi około 90 procent. Przypadki raka jelita grubego stale spadają w ciągu ostatnich dwóch dekad właśnie dzięki kolonoskopiom.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Dania
