Adenomioza to schorzenie, w którym tkanka wyściełająca macicę zaczyna rosnąć w mięśniową ścianę macicy, powodując bolesne i obfite miesiączki oraz ból miednicy. Choć jest to stan przewlekły, istnieją skuteczne sposoby leczenia objawów.
Czym jest adenomioza?
Adenomioza to schorzenie ginekologiczne, w którym komórki, które normalnie wyściełają wnętrze macicy (endometrium – wewnętrzna warstwa macicy), zaczynają rosnąć w mięśniowej ścianie macicy (miometrium – warstwa mięśniowa macicy). Stan ten powoduje pogrubienie i powiększenie macicy, która czasami może podwoić lub nawet potroić swój normalny rozmiar.
Adenomioza jest schorzeniem łagodnym, które najczęściej dotyka kobiety w wieku od 30 do 50 lat, szczególnie te, które rodziły dzieci. Może jednak wystąpić w każdym wieku u kobiet mających miesiączkę. W rzadkich przypadkach może dotyczyć nawet nastolatek.
Wiele kobiet nie zdaje sobie sprawy, że ma adenomiozę, ponieważ stan ten nie zawsze powoduje objawy. Dokładna częstość występowania adenomiozy nie jest znana, ale szacuje się, że dotyka około jednej na pięć kobiet mających miesiączkę.
Objawy adenomiozy
Około jedna na trzy osoby z adenomiozą nie ma żadnych objawów. U pozostałych objawy mogą być różnorodne i o różnym nasileniu.
Objawy związane z miesiączką obejmują:
Bolesne miesiączki – ból może być na tyle silny, że uniemożliwia wykonywanie codziennych czynności
Obfite krwawienia podczas miesiączki, często z obecnością skrzepów
Przedłużające się krwawienie miesiączkowe
Objawy, które mogą występować w dowolnym momencie cyklu menstruacyjnego:
Ból w miednicy (w dolnej części brzucha), który może być przewlekły
Uczucie wzdęcia, ciężkości lub pełności w brzuchu
Ból podczas stosunku płciowego
Powiększona macica
Niektóre kobiety z adenomiozą mogą również doświadczać problemów z płodnością.
Przyczyny i czynniki ryzyka
Lekarze nie są pewni, dlaczego niektóre osoby rozwijają adenomiozę ani co dokładnie ją powoduje. Jednakże niektóre badania sugerują, że do rozwoju adenomiozy mogą przyczyniać się hormony, genetyka, stany zapalne lub urazy macicy.
Jedna z teorii sugeruje, że uszkodzenie błony śluzowej macicy podczas ciąży, porodu, poronienia lub zabiegów chirurgicznych może prowadzić do wrośnięcia tkanki endometrialnej w warstwę mięśniową macicy.
Adenomioza jest stanem zależnym od estrogenu (hormonu płciowego), dlatego wiele metod leczenia koncentruje się na redukcji nadmiernego poziomu tego hormonu.
Czynniki ryzyka adenomiozy obejmują:
Wiek powyżej 40 lat
Urodzenie dzieci – adenomioza częściej występuje u kobiet, które rodziły
Przebyte zabiegi na macicy, takie jak cesarskie cięcie czy wyłyżeczkowanie
Poronienie lub przerwanie ciąży w przeszłości
Warto wiedzieć, że adenomioza to inny stan niż endometrioza. Endometrioza to schorzenie, w którym tkanka podobna do wyściółki macicy rośnie poza macicą, na przykład na jajnikach lub jajowodach. Mimo że są to różne schorzenia, mogą one współistnieć u tej samej osoby.
Rozpoznanie adenomiozy
Rozpoznanie adenomiozy zaczyna się od podejrzenia klinicznego i jest potwierdzane za pomocą badań obrazowych.
Podczas wizyty u lekarza ginekologa, lekarz może zapytać o objawy, szczególnie o charakter miesiączek. Może również przeprowadzić badanie palpacyjne brzucha, aby sprawdzić, czy nie występuje obrzęk lub wzdęcie. Czasami wykonywane jest również badanie wewnętrzne, podczas którego lekarz bada pochwę i szyjkę macicy.
Do potwierdzenia diagnozy stosuje się następujące badania:
Ultrasonografia przezpochwowa (USG przez pochwę) – to podstawowe badanie obrazowe używane do rozpoznania adenomiozy
Rezonans magnetyczny (MRI) miednicy – bardziej szczegółowe badanie obrazowe, które może potwierdzić diagnozę
Oba te badania powinny być wykonywane przez specjalistę, który jest zaznajomiony z wyglądem adenomiozy na obrazach i wie, na co zwracać uwagę podczas badania.
Historycznie adenomioza była diagnozowana jedynie poprzez badanie histopatologiczne po usunięciu macicy. Obecnie dzięki rozwojowi technik obrazowania możliwe jest nieinwazyjne rozpoznanie tego schorzenia.
Leczenie adenomiozy
Leczenie adenomiozy koncentruje się przede wszystkim na łagodzeniu objawów. Wybór metody leczenia zależy od nasilenia objawów i planów dotyczących macierzyństwa.
Leczenie farmakologiczne
Leczenie zazwyczaj rozpoczyna się od farmakologicznej supresji hormonalnej:
Wkładka wewnątrzmaciczna uwalniająca lewonorgestrel (Mirena lub spirala hormonalna) – pomaga zmniejszyć ciężkie krwawienie i ból poprzez ścieńczenie wyściółki macicy. Badania wykazały jej skuteczność w zmniejszaniu utraty krwi i bólu
Tabletki antykoncepcyjne – zarówno tabletka złożona, jak i tabletka zawierająca tylko progestagen
Plastry antykoncepcyjne
Agoniści GnRH (hormonu uwalniającego gonadotropinę) – leki te pomagają kontrolować poziom estrogenu
Leki przeciwbólowe i przeciwzapalne:
NLPZ (niesteroidowe leki przeciwzapalne) – takie jak ibuprofen czy naproksen, pomagają zmniejszyć ból i stany zapalne. Najlepiej działają, gdy są przyjmowane na początku wystąpienia objawów
Kwas traneksamowy – niehormonalny lek, który pomaga zmniejszyć obfite krwawienie miesiączkowe poprzez wspieranie krzepnięcia krwi. Jest przyjmowany podczas miesiączki
Dla kobiet z niedokrwistością spowodowaną obfitym krwawieniem miesiączkowym mogą być pomocne suplementy żelaza, które pomogą przywrócić energię.
Leczenie chirurgiczne
Jeśli leczenie farmakologiczne nie przynosi efektów, może być konieczna operacja. Możliwe opcje chirurgiczne to:
Histerektomia (usunięcie macicy) – jedyne definitywne leczenie adenomiozy. Jest to opcja dla kobiet, które nie planują już mieć dzieci
Ablacja endometrium – zabieg polegający na usunięciu wyściółki macicy
Embolizacja tętnic macicznych – zabieg mający na celu zmniejszenie przepływu krwi do zmienionych obszarów macicy
Życie z adenomiozą
Życie z adenomiozą może wpływać na codzienne funkcjonowanie na wiele sposobów. Przewlekły ból, obfite krwawienia i dyskomfort mogą ograniczać aktywność fizyczną i powodować absencję w pracy lub szkole. Te fizyczne ograniczenia mogą prowadzić do obciążeń emocjonalnych, takich jak stres, lęk, depresja i zmniejszenie jakości życia.
Zalecenia dla osób z adenomiozą
Zdrowa dieta może wspierać ogólny stan zdrowia i pomagać w łagodzeniu objawów. Dieta bogata w owoce, zielone warzywa liściaste, pełne ziarna i białka jest fundamentem. Włączenie do diety produktów o właściwościach przeciwzapalnych, takich jak te zawierające kwasy tłuszczowe omega-3, może dodatkowo poprawić samopoczucie.
Regularna aktywność fizyczna może być pomocna. Zalecane są ćwiczenia o małej intensywności, takie jak spacery, pływanie czy joga, które poprawiają krążenie, redukują stres i łagodzą dyskomfort w obrębie miednicy. Przed rozpoczęciem nowego programu ćwiczeń warto skonsultować się z lekarzem ginekologiem.
Radzenie sobie ze stresem jest ważne, ponieważ stres może nasilać objawy adenomiozy. Techniki relaksacyjne, medytacja czy wsparcie psychologiczne mogą pomóc w radzeniu sobie z emocjonalnymi aspektami choroby.
Regularne wizyty u specjalisty ginekologii są kluczowe dla prawidłowej diagnozy i spersonalizowanego leczenia. Lekarz może odróżnić adenomiozę od innych schorzeń o podobnych objawach, takich jak mięśniaki, endometrioza czy choroba zapalna miednicy. Konsekwentne przyjmowanie przepisanych leków zgodnie z zaleceniami lekarza jest istotne dla skutecznego łagodzenia objawów.
Ważne jest, aby wiedzieć, że objawy adenomiozy często ustępują po menopauzie (okresie, w którym ustają miesiączki), kiedy poziom hormonów naturalnie się obniża.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.