Zaburzenia snu dotykają dziesiątki milionów osób i wpływają na jakość, ilość oraz rytm snu, prowadząc do poważnych konsekwencji zdrowotnych, które obejmują nie tylko przewlekłe zmęczenie, ale także zwiększone ryzyko wypadków, problemów z sercem i osłabienia układu odpornościowego.
Czym są zaburzenia snu
Zaburzenia snu to schorzenia, które wpływają na zdolność organizmu do uzyskania odpoczynku oraz utrzymania czuwania. Istnieje ponad 80 różnych zaburzeń snu, które mają wpływ na różne aspekty naszego wypoczynku nocnego.
Te zaburzenia mogą dotyczyć tego, jak dobrze śpimy (jakość snu), kiedy zasypiamy i czy jesteśmy w stanie spać bez przerwy (rytm snu) oraz ile snu i czuwania otrzymujemy (ilość lub czas trwania). Każdy może od czasu do czasu mieć problemy ze snem, ale nie oznacza to automatycznie zaburzenia.
Sen jest złożonym procesem biologicznym. Podczas gdy śpimy, jesteśmy nieprzytomni, ale mózg i funkcje organizmu pozostają aktywne. Wykonują szereg ważnych zadań, które pomagają nam zachować zdrowie i funkcjonować w najlepszy możliwy sposób.
Główne kategorie zaburzeń snu
Klasyfikacja zaburzeń snu zmieniała się wielokrotnie przez lata. Obecnie Międzynarodowa Klasyfikacja Zaburzeń Snu (ICSD) kategoryzuje zaburzenia snu na podstawie objawów, sposobu ich wpływu na osobę oraz układu organizmu, którego dotyczą.
Najnowsza rewizja trzeciej edycji, ICSD-3R, obejmuje następujące kategorie:
Bezsenność – trudności z zasypianiem i utrzymaniem snu. To najczęstsze zaburzenie snu.
Zaburzenia oddychania związane ze snem – oddychanie zmienia się podczas snu. Do tej grupy należy bezdech senny, w którym oddychanie zatrzymuje się na 10 sekund lub dłużej podczas snu.
Zaburzenia nadmiernej senności pochodzenia ośrodkowego – trudności z zachowaniem czujności w ciągu dnia. Obejmuje to narkolepsję, która powoduje skrajną senność w dzień.
Zaburzenia rytmu dobowego snu i czuwania – wewnętrzny zegar biologiczny utrudnia zasypianie i budzenie się o odpowiedniej porze. Te zaburzenia sprawiają, że nie można spać i budzić się we właściwym czasie.
Parasomnie – działania fizyczne lub słowne zachodzą podczas snu, takie jak chodzenie, mówienie lub jedzenie podczas zasypiania, snu lub budzenia się.
Zespół niespokojnych nóg – mrowienie lub kłucie w nogach wraz z silną potrzebą ich poruszania. Objawy nasilają się w spoczynku.
Dlaczego sen jest tak ważny
Uzyskiwanie wystarczającej ilości snu jest niezbędne zarówno dla zdrowia fizycznego, jak i psychicznego. Sen jest ważną częścią naszego ogólnego stanu zdrowia.
Podczas snu mózg i organizm wykonują szereg ważnych zadań, które pomagają nam zachować dobre zdrowie i funkcjonować w najlepszy sposób. Odpowiednia ilość snu:
Poprawia naszą zdolność uczenia się, zapamiętywania i rozwiązywania problemów
Obniża ciśnienie krwi i daje sercu oraz naczyniom krwionośnym potrzebny odpoczynek
Pomaga określonym hormonom kontrolować wzrost, naprawę komórek i tkanek, układ odpornościowy (do walki z infekcją), poziom cukru we krwi (który wpływa na energię) oraz apetyt
Naukowcy uważają, że potrzebujemy snu, aby wykonywać takie czynności jak uczenie się i zachowywanie wspomnień, usuwanie toksyn z komórek mózgowych, regulowanie hormonów, naprawianie uszkodzonych tkanek oraz kontrolowanie emocji i zachowania.
Kiedy może być zaburzenie snu
Każdy może od czasu do czasu doświadczać problemów ze snem. Jednak możesz mieć zaburzenie snu, jeśli:
Regularnie masz trudności ze snem
Czujesz się zmęczony w ciągu dnia, mimo że spałeś co najmniej siedem godzin poprzedniej nocy
Trudno jest ci wykonywać regularne czynności w ciągu dnia
Pacjentów z zaburzeniami snu można podzielić na trzy grupy: osoby, które mają problemy z zasypianiem, osoby z zaburzeniami zachowania i ruchowymi podczas snu oraz osoby z nadmierną sennością w ciągu dnia.
Niektórzy ludzie, którzy czują się zmęczeni w ciągu dnia, mają prawdziwe zaburzenie snu. Jednak dla innych prawdziwym problemem jest niewystarczająca ilość czasu przeznaczonego na sen. Ważne jest, aby wysypiać się wystarczająco każdej nocy.
Przyczyny zaburzeń snu
Istnieją różne przyczyny różnych zaburzeń snu. Mogą one obejmować:
Inne schorzenia, takie jak choroby serca
Problemy zdrowotne psychicznego
Leki
Czynniki genetyczne
Zmiany w środowisku lub harmonogramie pracy (takie jak praca na nocną zmianę)
Starzenie się
Niewystarczająca ilość aktywności fizycznej w ciągu dnia
Kofeina lub alkohol
W kontrolowanych badaniach osoby, których ograniczono do czterech do pięciu godzin snu przez kilka dni, doświadczyły pogorszenia parametrów neurologicznych, behawioralnych, metabolicznych i autonomicznych.
Jak działa sen
Sen ma dwie główne fazy, które powtarzają się podczas okresu snu. Obie fazy są potrzebne, aby uzyskać "dobry nocny sen".
Dwie główne fazy snu to sen REM (z szybkimi ruchami gałek ocznych) i sen NREM (bez szybkich ruchów gałek ocznych):
Sen REM, znany również jako "sen z marzeniami sennymi", to faza snu, w której mózg jest aktywny
NREM to cicha lub spokojna faza snu. Ma cztery etapy, od lekkiego do głębokiego snu
Fazy snu powtarzają się w nocy w cyklu fazy NREM, po której następuje faza REM. Każdy cykl trwa około 90 minut i powtarza się od 4 do 6 razy podczas 7 do 8 godzin snu.
Normalne wzorce snu różnią się u poszczególnych osób. Ilość snu potrzebna do tego, aby poczuć się wypoczętym, może być mniejsza lub większa niż u innych osób.
Ile snu potrzebujemy
Większość dorosłych potrzebuje co najmniej 7 godzin snu każdej nocy. Jest to również ważne, aby uzyskać dobrej jakości sen w regularnym harmonogramie, aby czuć się wypoczętym po przebudzeniu.
Ilość snu, której potrzebujesz, zależy od kilku czynników, w tym wieku, stylu życia, stanu zdrowia i tego, czy ostatnio wysypiałeś się wystarczająco. Większość dorosłych potrzebuje około 7-8 godzin każdej nocy.
Dzieci potrzebują jeszcze więcej snu niż dorośli:
Nastolatkowie (w wieku 13-17 lat) potrzebują od 8 do 10 godzin snu każdej nocy
Dzieci w wieku szkolnym (6-12 lat) potrzebują od 9 do 12 godzin snu każdej nocy
Dzieci w wieku przedszkolnym (3-5 lat) potrzebują od 10 do 13 godzin snu dziennie, w tym drzemki
Małe dzieci (1-2 lata) potrzebują od 11 do 14 godzin snu dziennie, w tym drzemki
Niemowlęta (4-12 miesięcy) potrzebują od 12 do 16 godzin snu dziennie, w tym drzemki
Noworodki (0-3 miesiące) potrzebują od 14 do 17 godzin snu dziennie
Amerykańscy dorośli śpią średnio 6,9 godziny każdej nocy, co jest mniej niż siedem do dziewięciu godzin zalecanych przez wielu ekspertów od snu. Prawie 40% Amerykanów śpi sześć godzin lub mniej na noc.
Jak diagnozuje się zaburzenia snu
Jeśli często masz problemy ze snem lub nadal czujesz się zmęczony po śnie, porozmawiaj z lekarzem. Bezsenność, najczęstsze zaburzenie snu, jest diagnozowana na podstawie wywiadu i leczona terapią poznawczo-behawioralną, z lekami lub bez.
Po pierwsze, lekarz przeprowadzi badanie i porozmawiasz o tym, co się dzieje. Zapyta o takie rzeczy jak:
Jakie schorzenia masz?
Jakie leki przyjmujesz?
Jak bardzo jesteś zestresowany w ostatnim czasie?
Ile alkoholu pijesz?
Ile kofeiny spożywasz?
Jeśli już próbowałeś takich rzeczy jak zapewnienie wystarczającej ilości czasu na sen i uczynienie sypialni dobrym miejscem do odpoczynku, lekarz może zasugerować, abyś udał się do laboratorium snu w celu dalszych badań. Może to zająć noc lub dwie.
W laboratorium snu zostaniesz podłączony do monitorów, które będą śledzić twoje serce, mózg, ruchy i wzorce oddychania podczas snu. Specjalista od snu przeanalizuje wyniki i powie ci, co one oznaczają. Badania snu można również przeprowadzać w domu.
Narkolepsja jest diagnozowana przy użyciu dziennika snu lub aktygrafii, po których następuje nocna polisomnografia i test wielokrotnej latencji snu następnego dnia. Obturacyjny bezdech senny może być zdiagnozowany u pacjentów z nadmiernym chrapaniem i obserwowanymi bezdechami i można go zdiagnozować za pomocą nocnej polisomnografii.
Leczenie zaburzeń snu
Leczenie będzie zależeć od tego, jaki rodzaj problemu ze snem masz. Dostępne jest leczenie, które pomoże ci uzyskać odpoczynek, którego potrzebujesz.
W przypadku bezsenności, pierwszą rzeczą do wypróbowania jest zmiana nawyków snu. Na przykład:
Kładź się spać o tej samej porze każdej nocy i wstawaj o tej samej porze każdego ranka
Nie drzemaj w ciągu dnia
Zakończ stresujące obowiązki lub rozmowy na długo przed pójściem spać
Zrelaksuj się przed snem. Spróbuj głębokiego oddychania, modlitwy, delikatnego rozciągania, medytacji lub pisania dziennika
Utrzymuj sypialnię ciemną, cichą i chłodną. Używaj zatyczek do uszu lub masek na oczy, jeśli to konieczne
Unikaj kofeiny
Nie pij alkoholu przed snem
Rzuć palenie
Ćwicz regularnie i utrzymuj zdrową dietę
Unikaj dużych posiłków przed snem
Usuń urządzenia elektroniczne, takie jak laptopy i smartfony z łóżka
Terapia poznawczo-behawioralna jest zalecana jako leczenie bezsenności, z lekami lub bez nich.
Zespół niespokojnych nóg jest charakteryzowany przez potrzebę poruszania nogami, która pogarsza się w spoczynku, jest łagodzona przez ruch i często występuje wieczorem lub w nocy. Jest leczony w zależności od częstotliwości objawów gabapentyną lub agonistami dopaminy.
Narkolepsja jest charakteryzowana przez nadmierną senność w ciągu dnia, katapleksję, porażenie senne i halucynacje senne. Jest leczona zmianami w zachowaniu i lekami, takimi jak stymulanty, selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny, oksybat sodu i pitolisant.
Obturacyjny bezdech senny jest leczony terapią dodatnim ciśnieniem w drogach oddechowych podczas snu w połączeniu z utratą wagi. Jest to najczęstsze i najskuteczniejsze leczenie obturacyjnego bezdechu sennego.
Zaburzenie zachowania w fazie snu REM charakteryzuje się zwiększonym napięciem mięśni podczas snu REM, co powoduje, że pacjent realizuje swoje marzenia senne z potencjalnie szkodliwymi konsekwencjami. Jest diagnozowane na podstawie wywiadu i wyników polisomnografii oraz leczone środkami bezpieczeństwa środowiskowego oraz melatoniną lub klonazepamem.
Konsekwencje braku snu
Niewystarczająca ilość lub jakość snu robi więcej niż tylko sprawia, że czujesz się zmęczony. Może wpływać na twoje zdrowie fizyczne i psychiczne, myślenie oraz codzienne funkcjonowanie.
Niewystarczająca ilość snu może narazić cię na ryzyko krótko- i długoterminowych problemów, takich jak:
Zwiększone ryzyko otyłości, cukrzycy i depresji
Problemy z nauką, emocjami i zachowaniem
Osłabiony układ odpornościowy
Zwiększone ryzyko wypadków w pracy lub samochodowych. Narodowa Administracja Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego obwinia senną jazdę za prawie 800 zgonów w 2017 roku
Konflikty w relacjach
Zaburzenia snu mogą prowadzić do zwiększonej zachorowalności i wyższych kosztów opieki zdrowotnej. Kilka badań wykazuje, że deprywacja snu prowadzi do zmian w funkcji odpornościowej ze zwiększonym ryzykiem infekcji, w tym zapalenia płuc. Dodatkowo, przewlekła deprywacja snu jest powiązana ze zwiększoną zachorowalnością.
Zaburzenia snu są powiązane ze zwiększonym korzystaniem z opieki zdrowotnej i kosztują ponad 94 miliardy dolarów rocznie. Instytut Medycyny szacuje, że od 50 do 70 milionów dorosłych zgłasza przewlekle zakłócony sen.
Co najmniej 40 milionów Amerykanów ma długoterminowe zaburzenie snu, według Narodowego Instytutu Zaburzeń Neurologicznych i Udaru. Zaburzenia snu wpływają na normalny wzorzec snu i są powszechne zarówno u dorosłych, jak i dzieci.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Polska
