Zakażenie wirusem

Czym jest wirus i jak działa

Zakażenie wirusowe to choroba, która powstaje, gdy organizm zostaje zaatakowany przez wirusy – patogenne drobnoustroje, które wprowadzają do komórek swoje zakaźne cząstki zwane wirionami.1 Wirusy są niezwykle małymi zarazkami, znacznie mniejszymi niż bakterie, które można zobaczyć tylko pod mikroskopem.2

Każdy wirus składa się z małego fragmentu materiału genetycznego – DNA lub RNA – znajdującego się wewnątrz ochronnej powłoki zwanej kapsydem. Można to porównać do koperty zawierającej instrukcje. W przeciwieństwie do naszych komórek, które są jak cała fabryka z pełnym wyposażeniem, wirusy nie mają własnych komórek. Oznacza to, że nie posiadają całego „wyposażenia" potrzebnego do samodzielnego namnażania się.1

Aby się rozmnażać, wirusy muszą wedrzeć się do naszych żywych, zdrowych komórek i wykorzystać ich mechanizmy chemiczne do replikacji. Wirus przyczepia się do komórki gospodarza, wnika do niej i uwalnia swój materiał genetyczny wewnątrz komórki. Ten materiał genetyczny przejmuje kontrolę nad komórką i zmusza ją do wytwarzania nowych wirusów. Zakażona komórka zwykle umiera, ponieważ wirus uniemożliwia jej normalne funkcjonowanie. Kiedy komórka gospodarza umiera, uwalnia nowe wirusy, które następnie zarażają kolejne komórki.23

Ten proces namnażania wirusów jest tym, co sprawia, że czujemy się chorzy podczas zakażenia wirusowego. Proces ten może zabijać, uszkadzać lub zmieniać zainfekowane komórki. Czasami może to powodować chorobę, a objawy mogą wahać się od łagodnych do bardzo ciężkich. Innym razem nasz układ odpornościowy może zwalczyć wirusa i możemy w ogóle nie mieć objawów.2

Niektóre wirusy nie zabijają komórek, które zakażają, ale zamiast tego zmieniają funkcje komórki. Czasami zainfekowana komórka traci kontrolę nad normalnym podziałem komórkowym i staje się nowotworowa. Niektóre wirusy mogą również powodować przewlekłe zakażenia, które mogą trwać latami, a nawet dziesięciolecia.3

Objawy zakażeń wirusowych

Objawy zakażenia wirusowego zależą od konkretnego wirusa, ale mogą obejmować gorączkę, kaszel, zmęczenie lub ból gardła.4 Wiele zakażeń wirusowych wywołuje choroby układu oddechowego i pokarmowego, ale wirusy mogą również infekować większość innych części ciała, w tym nos, gardło, górne drogi oddechowe oraz układy nerwowy, pokarmowy i rozrodczy.13

Do częstych objawów wirusowych zakażeń należą:

• Gorączka
• Dreszcze
• Zmęczenie
• Kaszel
• Katar
• Ból głowy
• Bóle mięśni
• Wysypki
• Biegunka, nudności i wymioty (przy zakażeniach żołądkowych)

Każdy rodzaj wirusa zwykle zakaża tylko jeden typ komórek w organizmie. Na przykład wirusy zapalenia wątroby atakują komórki wątroby, a HIV zakaża określony typ komórek układu odpornościowego.2

Wirusy i bakterie mogą wywoływać podobne objawy, takie jak gorączka, kaszel i wysypki. Jedynym sposobem, aby dowiedzieć się, jaki rodzaj zakażenia mamy, jest ocena przez specjalistę medycznego.1

Jak rozprzestrzeniają się wirusy

Wirusy mogą rozprzestrzeniać się na różne sposoby, w zależności od ich rodzaju. Typowe drogi przenoszenia wirusa obejmują:24

• Przez kropelki i cząsteczki wydychane przez osobę zakażoną – możemy wdychać kropelki lub cząsteczki, albo mogą one osiadać na naszych ustach, nosie lub oczach
• Przez dotykanie powierzchni lub przedmiotów, na których znajduje się wirus, a następnie dotykanie ust, nosa lub oczu
• Od matki do dziecka w czasie ciąży
• Przez skażoną żywność lub wodę
• Przez ukąszenie zakażonego owada lub zwierzęcia (takiego jak komar lub kleszcz)
• Przez kontakt seksualny (zwykle seks waginalny, analny i oralny) z osobą zakażoną
• Przez bliski kontakt z osobą zakażoną

Wirusy rozprzestrzeniają się łatwo przez kaszel, kichanie, dotyk lub skażone powierzchnie. Ludzie dzielą się wystarczającą ilością zarazków na co dzień bez rozsiewania ich na innych. Warto unikać dzielenia się naczyniami lub szklankami z innymi osobami, ponieważ jest to doskonały sposób na wymianę niechcianych drobnoustrojów.56

Rozpoznanie zakażenia wirusowego

Zakażenia wirusowe są rozpoznawane na podstawie objawów, badań krwi i posiewów lub badania zakażonych tkanek. Lekarz może oprzeć diagnozę na objawach, ale czasami konieczne są testy laboratoryjne w celu potwierdzenia obecności wirusa.3

Większość zakażeń wirusowych jest samoograniczających się i przejdzie bez leczenia. Przykładem jest pospolite przeziębienie, które ma siedmio- do dziesięciodniowy przebieg choroby. Jednak niektóre wirusy powodują choroby z ciężkimi objawami i wymagają leczenia farmakologicznego.78

Jedynym sposobem, aby wiedzieć na pewno, jaki rodzaj zakażenia mamy, jest ocena przez pracownika służby zdrowia. Może być konieczne wykonanie specjalnych testów diagnostycznych, aby określić dokładny typ wirusa i odpowiedni sposób leczenia.1

Leczenie zakażeń wirusowych

W przeciwieństwie do zakażenia bakteryjnego, antybiotyki są nieskuteczne w przypadku zakażenia wirusowego. Antybiotyki leczą tylko zakażenia wywołane przez bakterie i nie działają na wirusy.79

W przypadku większości zakażeń wirusowych leczenie może jedynie pomóc w łagodzeniu objawów, podczas gdy czekamy, aż nasz układ odpornościowy zwalczy wirusa. Często, aby wyzdrowieć z zakażenia wirusowego, musimy poczekać, aż nasz układ odpornościowy go zwalczy.28

Istnieją leki przeciwwirusowe do leczenia niektórych zakażeń wirusowych. Leki przeciwwirusowe są dostępne dla kilku zakażeń wirusowych, takich jak grypa (influenza), COVID-19, wirusy zapalenia wątroby, zakażenie wirusami opryszczki lub HIV. Powodem jest to, że w przeciwieństwie do bakterii, wirusy są bardzo małe, nie mają własnego metabolizmu i namnażają się tylko wewnątrz komórek. W rezultacie oferują niewiele celów dla leków.89

Leki przeciwwirusowe mają na celu zakłócenie rozmnażania wirusów lub wzmocnienie odpowiedzi immunologicznej na zakażenie wirusowe. Lek zazwyczaj jest połykany, ale może być również wstrzykiwany do żyły lub mięśnia. Leki przeciwwirusowe – takie jak inhibitory proteazy – działają przez hamowanie tworzenia (reprodukcji) nowych wirusów. Jednak leki przeciwwirusowe nie są odpowiednie w każdym przypadku. Mogą być toksyczne dla komórek ludzkich i mogą powodować skutki uboczne, takie jak gorączka, dreszcze, osłabienie i bóle mięśniowe.89

W przypadku wielu chorób wirusowych nie ma specyficznego leczenia. Leczenie ogranicza się zatem zwykle do łagodzenia objawów. Jeśli objawy są łagodne, może wystarczyć po prostu poczekać, aż ustąpią. Z reguły organizm może dobrze poradzić sobie z łagodnym zakażeniem, takim jak przeziębienie.9

Jak dbać o siebie w domu

Dobra wiadomość jest taka, że zakażenia wirusowe zwykle nie są poważne. Większość z nich minie w ciągu kilku dni bez leczenia medycznego. W międzyczasie jest kilka rzeczy, które możesz zrobić, aby poczuć się bardziej komfortowo.7

Odpoczynek – Jeśli chodzi o wirusową grypę, nic nie działa tak dobrze jak odpoczynek. Sen pomaga organizmowi walczyć z wirusem i poprawić samopoczucie. Uzyskaj dużo odpoczynku, jeśli czujesz się zmęczony.710

Nawodnienie – Pij dużo płynów. Gorączka wywołana przez wirusa powoduje odwodnienie. Pij wodę, zupy i ciepłe buliony. Dodanie imbiru, pieprzu i czosnku do zup pomoże organizmowi walczyć z wirusami. Alicyna obecna w czosnku ma właściwości przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze i przeciwwirusowe.710

Leki przeciwbólowe – W razie potrzeby weź dostępny bez recepty lek przeciwbólowy, taki jak paracetamol, ibuprofen lub naproksen. Przeczytaj i postępuj zgodnie ze wszystkimi instrukcjami na etykiecie. Nie podawaj aspiryny nikomu poniżej 18. roku życia, ponieważ jest ona powiązana z zespołem Reye'a, poważną chorobą.7

Ostrożność z lekami – Bądź ostrożny, przyjmując jednocześnie leki przeciw przeziębieniu lub grypie dostępne bez recepty i paracetamol. Wiele z tych leków zawiera paracetamol. Przeczytaj etykiety, aby upewnić się, że nie przyjmujesz więcej niż zalecana dawka. Zbyt duża ilość paracetamolu może być szkodliwa.7

Zostań w domu – Zostań w domu i nie chodź do pracy, szkoły i innych miejsc publicznych, gdy masz gorączkę. Pomaga to zapobiegać rozprzestrzenianiu się wirusa na innych.7

Zapobieganie zakażeniom wirusowym

Najlepszą rzeczą, jaką możesz zrobić, jest utrzymanie układu odpornościowego na tyle silnego, aby walczyć z zakażeniem, zapobiegając tym samym wirusowi przed wyrządzeniem dużej szkody organizmowi. Często nie ma leku, który mógłby Cię wyleczyć – antybiotyki są przeznaczone do zakażeń bakteryjnych i nie działają przeciwko wirusom.11

Higiena rąk – Higiena rąk ma kluczowe znaczenie w odstraszaniu zarazków. Bądź staranny i często myj ręce wodą z mydłem i/lub używaj środka dezynfekującego na bazie alkoholu. Nie zapomnij umyć okolic paznokci i grzbietów dłoni. Upewnij się, że myjesz ręce przed gotowaniem i jedzeniem, po wydmuchaniu nosa, kaszlu lub kichaniu oraz po skorzystaniu z toalety.6

Unikaj dotykania twarzy – Większość wirusów zakażeń górnych dróg oddechowych rozprzestrzenia się przez błony śluzowe (zwłaszcza oczy i nos). Te wirusy potrzebują miejsca, aby wejść do organizmu, więc nie dotykaj ich bez wcześniejszego umycia rąk. Umyj je również po dotknięciu twarzy.6

Sen – Brak snu może osłabiać nasz układ odpornościowy, czyniąc nas bardziej podatnymi na zarażenie się wirusami. Większość ludzi potrzebuje średnio siedmiu godzin snu na noc, więc staraj się trzymać regularnej pory snu i odłączaj się od urządzeń elektronicznych z odpowiednim wyprzedzeniem, aby się zrelaksować przed pójściem spać.6

Zdrowe odżywianie – To, co jesz, może pomóc układowi odpornościowemu walczyć z wirusami. Doskonałymi opcjami żywieniowymi są zielone warzywa liściaste i owoce, które są bogate w składniki odżywcze i przeciwutleniacze. Jedzenie wzmacniające układ odpornościowy obejmuje ryby, orzechy i oliwę z oliwek.11

Witaminy – Przyjmuj witaminy, zwłaszcza witaminę C, witaminę D i cynk. Możesz chcieć sprawdzić swoje poziomy witamin, aby wiedzieć, co uzupełniać.11

Szczepienia – Szczepienia odgrywają kluczową rolę w zapobieganiu zakażeniom wirusowym, szczególnie w przypadku chorób takich jak zapalenie wątroby typu A i grypa.8

Dobre maniery – Używaj chusteczek do wydmuchania nosa i kaszl w chusteczkę lub „w łokieć", aby uniknąć zarażania innych osób. Ludzie dzielą się wystarczającą ilością zarazków na co dzień bez rozsiewania ich na innych.6

Kiedy należy wezwać pomoc medyczną

Zadzwoń pod numer alarmowy 112, jeśli uważasz, że możesz potrzebować pomocy w nagłych wypadkach. Na przykład zadzwoń, jeśli:7

• Masz poważne problemy z oddychaniem
• Straciłeś przytomność

Zadzwoń do lekarza lub linii doradztwa medycznego natychmiast lub szukaj natychmiastowej opieki medycznej, jeśli:7

• Wydaje się, że Twój stan się znacznie pogarsza
• Masz nową lub wyższą gorączkę
• Masz silny ból głowy
• Masz sztywną szyję
• Masz problemy z jasnością myślenia
• Masz osłabienie lub drętwienie

Kontynuacja opieki jest kluczową częścią leczenia i bezpieczeństwa. Upewnij się, że umawiasz się i przychodzisz na wszystkie wizyty. Dobrym pomysłem jest również znajomość wyników badań i prowadzenie listy przyjmowanych leków.7

Zakażenia wirusowe mogą być łagodne i przeminąć same, ale mogą również prowadzić do poważnych komplikacji u osób ze słabszym układem odpornościowym. Prawie każdy wirus może prowadzić do posocznicy, która jest zagrażającym życiu stanem nagłym wymagającym szybkiej diagnozy i leczenia.5