Uogólnione zaburzenie lękowe

Czym jest uogólnione zaburzenie lękowe

Uogólnione zaburzenie lękowe to schorzenie, w którym odczuwasz nadmierny lęk i zmartwienie dotyczące wielu różnych sytuacji życiowych. W przeciwieństwie do zwykłego niepokoju, który czasami odczuwa każdy, przy tym zaburzeniu uczucia te pojawiają się częściej i są znacznie bardziej intensywne, nawet gdy nie ma wyraźnego powodu do zmartwień1.

To jest normalną reakcją odczuwanie nerwowości od czasu do czasu, szczególnie po ważnych wydarzeniach życiowych. Wiele osób martwi się o takie sprawy jak zdrowie, pieniądze czy rodzina. Jednak przy uogólnionym zaburzeniu lękowym te uczucia pojawiają się przez większość czasu i są na tyle silne, że zakłócają codzienne funkcjonowanie1.

Ludzie z tym zaburzeniem mają uporczywy niepokój, który trwa przez długi czas i dotyczy wielu różnych sytuacji. W odróżnieniu od innych rodzajów zaburzeń lękowych, gdzie lęk może być wywołany przez konkretne rzeczy lub sytuacje, w uogólnionym zaburzeniu lękowym zmartwienie występuje prawie cały czas i w wielu różnych okolicznościach2.

Objawy uogólnionego zaburzenia lękowego

Głównym objawem uogólnionego zaburzenia lękowego jest uczucie stresu lub zmartwienia, które wpływa na codzienne życie i jest trudne do kontrolowania3. Osoby z tym zaburzeniem zwykle mają trudności z opanowaniem swoich obaw1.

Objawy mogą pojawiać się i znikać, często nasilając się w okresach zwiększonego stresu1. Mogą obejmować:

• Nadmierne i uporczywe zmartwienie dotyczące codziennych spraw
• Trudności w radzeniu sobie z niepokojem
• Problemy ze zasypianiem lub utrzymaniem snu
• Uczucie niepokoju lub rozdrażnienia
• Trudności z koncentracją
• Szybkie męczenie się
• Napięcie mięśniowe

Ciągłe zmartwienie może również powodować objawy fizyczne, takie jak3:

• Bóle głowy lub niewyjaśnione bóle ciała
• Problemy żołądkowe
• Bardziej zauważalne lub nietypowe bicie serca (kołatanie serca)
• Uczucie zawrotów głowy
• Obniżony nastrój lub depresja

Dzieci i młodzież z uogólnionym zaburzeniem lękowym mogą nadmiernie martwić się swoimi wynikami i kompetencjami w szkole lub w sporcie, bezpieczeństwem osobistym i bezpieczeństwem członków rodziny, lub o klęski żywiołowe i przyszłe wydarzenia. Różnica między normalnymi uczuciami lęku a obecnością tego zaburzenia polega na tym, że dzieci z nim martwią się częściej i intensywniej niż ich rówieśnicy w tych samych okolicznościach4.

Przyczyny i czynniki ryzyka

Przyczyny uogólnionego zaburzenia lękowego nie są w pełni poznane, ale prawdopodobnie wynikają z kombinacji różnych czynników. Objawy lęku często pojawiają się po raz pierwszy w dzieciństwie lub w okresie dojrzewania5.

Uogólnione zaburzenie lękowe częściej dotyka kobiety niż mężczyzn5. Jest to jedna z najczęstszych dolegliwości zdrowia psychicznego obserwowanych w podstawowej opiece zdrowotnej6.

Osoby z zaburzeniami lękowymi częściej niż inne również cierpią na inne przewlekłe problemy zdrowotne i mają dwukrotnie większe prawdopodobieństwo zgłaszania objawów somatycznych, czyli fizycznych dolegliwości6.

Zaburzenia lękowe często występują razem z zaburzeniami związanymi z używaniem substancji, które powinny być leczone równocześnie6.

Jak rozpoznaje się uogólnione zaburzenie lękowe

Jeśli zgłosisz się do lekarza z objawami uogólnionego zaburzenia lękowego, zada ci kilka pytań dotyczących twoich zmartwień i objawów fizycznych. Ważne jest, aby być szczerym, nawet jeśli trudno jest mówić o swoich emocjach. Pomoże to lekarzowi w postawieniu diagnozy lub wykluczeniu zaburzenia lękowego3.

Lekarz może rozpoznać uogólnione zaburzenie lękowe, jeśli masz typowe objawy i3:

• Często martwisz się o szeroki zakres spraw
• Uczucia lęku wpływają na twoje codzienne życie
• Masz trudności z kontrolowaniem swoich uczuć
• Czułeś się niespokojny przez większość czasu przez co najmniej 6 miesięcy

Chociaż nie ma wystarczających dowodów na poparcie powszechnego badania przesiewowego w kierunku uogólnionego zaburzenia lękowego w ogólnej populacji dorosłych, należy rozważyć ocenę u pacjentów, którzy wyrażają powtarzający się, uporczywy niepokój lub zgłaszają się z objawami fizycznymi nieprzypisanymi schorzeniom medycznym6.

GAD-7 i Kwestionariusz Zdrowia Pacjenta są zatwierdzonymi narzędziami badania przesiewowego, które mogą pomóc w diagnozie i ocenie6.

Leczenie uogólnionego zaburzenia lękowego

Uogólnione zaburzenie lękowe może naprawdę wpływać na codzienne życie i często trwa przez długi czas. Jednak wiele różnych metod leczenia może pomóc nauczyć się lepiej radzić sobie z niepokojem i prowadzić normalne życie. Niektóre leki również mogą pomóc7.

Skuteczne terapie obejmują terapię poznawczo-behawioralną i leki przeciwdepresyjne, w tym selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) i inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI). Te leki są zalecane jako leczenie pierwszego rzutu6.

Psychoterapia może być równie skuteczna jak leki w leczeniu uogólnionego zaburzenia lękowego6. Wiele osób z tym zaburzeniem nie myśli nawet o pójściu do lekarza. Próbują radzić sobie ze swoimi lękami samodzielnie, na przykład korzystając z książek lub informacji z internetu. Niektórzy uczą się technik relaksacyjnych, takich jak stopniowe rozluźnianie mięśni, trening autogenny, ćwiczenia oddechowe lub joga7.

Leki przeciwdepresyjne powinny być kontynuowane przez co najmniej od sześciu do dwunastu miesięcy po osiągnięciu odpowiedzi na leczenie, aby zmniejszyć ryzyko nawrotu6.

Benzodiazepiny to leki, które nie są skuteczniejsze niż leki przeciwdepresyjne w leczeniu zaburzeń lękowych i nie powinny być stosowane jako leczenie pierwszego wyboru. Nie są również zalecane do długotrwałego stosowania ze względu na działania niepożądane, ryzyko uzależnienia i wyższą śmiertelność6.

Specjalista opieki zdrowotnej może pomóc w zarządzaniu uogólnionym zaburzeniem lękowym1. Integracja usług zdrowia psychicznego z podstawową opieką zdrowotną zmniejsza koszty leczenia i zwiększa dostęp do opieki6.

Jak często występuje to zaburzenie

Uogólnione zaburzenie lękowe jest powszechne. Obecnie dotyka około 3% dorosłej populacji Stanów Zjednoczonych i 5% ludzi w pewnym momencie ich życia. Tylko 43% osób dotkniętych tym zaburzeniem otrzymuje leczenie1.

Zaburzenia lękowe są najczęstszymi zaburzeniami zdrowia psychicznego na świecie, dotykając 359 milionów ludzi w 2021 roku5. W przybliżeniu 1 na 4 osoby z zaburzeniami lękowymi otrzymuje leczenie tego schorzenia5.

W przeciwieństwie do innych rodzajów zaburzeń lękowych, uogólnione zaburzenie lękowe często po raz pierwszy rozwija się w średnim wieku, chociaż może dotykać ludzi w każdym wieku7.

Obecnie nie ma spójnych dowodów popierających konkretną strategię zapobiegania uogólnionemu zaburzeniu lękowemu, ale ćwiczenia fizyczne mogą być korzystne6.