Spondyloartropatia obwodowa

Czym jest spondyloartropatia obwodowa

Spondyloartropatia obwodowa odnosi się do grupy pozornie różnych podtypów spondyloartropatii (chorób zapalnych stawów i kręgosłupa), w których objawy zapalenia stawów, zapalenia przyczepów ścięgnistych (miejsc, gdzie ścięgna i więzadła łączą się z kością) lub zapalenia palców dominują w obrazie klinicznym1.

W przeciwieństwie do osiowej spondyloartropatii, która głównie dotyka kręgosłupa, spondyloartropatia obwodowa przede wszystkim wpływa na stawy obwodowe - te w ramionach i nogach2. Najczęstszym typem spondyloartropatii obwodowej jest łuszczyca stawowa, w której łuszczyca skóry występuje wraz z objawami stawowymi1.

Spondyloartropatia należy do grupy chorób reumatycznych, co oznacza, że jest to zapalny typ zapalenia stawów. Przewlekłe zapalenie powoduje objawy bólu i obrzęku wstawach. W przeciwieństwie do choroby zwyrodnieniowej stawów, która jest produktem zużycia stawów, zapalne zapalenie stawów jest zwykle rodzajem choroby autoimmunologicznej. Oznacza to, że układ odpornościowy powoduje ciągłe zapalenie wstawach - i często także w innych miejscach ciała3.

Ta grupa chorób obejmuje kilka typów, w tym łuszczycowe zapalenie stawów, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, reaktywne zapalenie stawów i zapalenie stawów związane z chorobami zapalnymi jelit4. Choroba dotyka około 3,2 miliona Amerykanów5.

Objawy choroby

Objawy spondyloartropatii obwodowej różnią się między pacjentami, ale głównie obejmują problemy ze stawami obwodowymi. Pacjenci z tym typem choroby dominująco mają zmiany chorobowe w stawach obwodowych i często występuje u nich zapalenie w miejscach przyczepów ścięgien i więzadeł do kości4.

Charakterystycznym objawem jest zapalenie całych palców rąk i nóg, co nadaje im charakterystyczny, przypominający kiełbasę wygląd4. Stan ten nazywany jest palcem kiełbaskowatym lub zapaleniem palca.

Najczęstsze objawy mogą obejmować4:

• Długotrwały ból dolnej części pleców
• Sztywność pleców
• Ból i sztywność pleców, które są zazwyczaj gorsze w nocy i poprawiają się podczas ćwiczeń
• Zmęczenie
• Bolesny obrzęk stawów
• Wygląd palców lub stóp przypominający kiełbasę

Zapalenie oka (zapalenie błony naczyniowej oka) jest częste u pacjentów ze spondyloartropatią4. Niektórzy pacjenci mogą także doświadczać problemów skórnych, takich jak łuszczyca, lub problemów jelitowych związanych z chorobami zapalnymi jelit.

Przyczyny i czynniki ryzyka

Uważa się, że spondyloartropatia rozwija się w wyniku interakcji czynników genetycznych i środowiskowych. Wielu pacjentów ze spondyloartropatią jest nosicielami HLA-B27, wariantu genu, który kontroluje odpowiedzi immunologiczne. Jednak żaden pojedynczy gen nie decyduje o tym, czy dana osoba rozwinie spondyloartropatię. Zidentyfikowano wiele innych wariantów genetycznych, które zwiększają ryzyko choroby4.

Reaktywne zapalenie stawów to rodzaj spondyloartropatii, który rozwija się po zakażeniu dróg moczowych lub epizodzie zakaźnej biegunki wywołanej przez niektóre rodzaje bakterii. Wysunięto hipotezę, że bakterie mogą również odgrywać rolę w zesztywniającym zapaleniu stawów kręgosłupa i innych wariantach spondyloartropatii, zazwyczaj bez wywoływania jawnego zakażenia4.

Pacjenci z chorobą zapalną jelit (chorobą Leśniowskiego-Crohna lub wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego) mogą rozwinąć spondyloartropatię, co sugeruje, że niektóre mechanizmy chorobowe są wspólne4.

Spondyloartropatia może dotknąć każdego, ale zwykle pojawia się u osób poniżej 40. roku życia, często rozpoczynając się w wieku nastoletnim lub dwudziestych latach. Występuje równie często u mężczyzn i kobiet6. Członkowie rodzin osób ze spondyloartropatią są bardziej narażeni na ryzyko2.

Diagnostyka

Nie można wykluczyć spondyloartropatii na podstawie pojedynczego objawu lub wyniku badania. Objawy mogą obejmować problemy mięśniowo-szkieletowe (np. zapalny ból pleców, zapalenie przyczepów ścięgnistych) lub problemy pozastawowe (np. zapalenie błony naczyniowej oka, łuszczyca), przy czym wywiad rodzinny i niedawne zakażenie układu moczowo-płciowego są uważane za czynniki ryzyka7.

Nie należy wykluczać spondyloartropatii wyłącznie na podstawie ujemnego wyniku badania HLA-B27 lub prawidłowego pomiaru białka C-reaktywnego lub szybkości opadania erytrocytów. Jeśli pacjent ma dodatni wynik testu HLA-B27, prawdopodobieństwo spondyloartropatii obwodowej jest zwiększone7.

Diagnostyka może obejmować badania obrazowe, takie jak rezonans magnetyczny (MRI) lub zdjęcia rentgenowskie, aby ocenić stan stawów i wykryć zapalenie lub uszkodzenie. Badania krwi mogą pomóc w identyfikacji markerów zapalnych i obecności określonych wariantów genetycznych.

Leczenie

Obecnie opcje leczenia dla pacjentów ze spondyloartropatią obwodową są ograniczone. Jednym z problemów, z którymi spotykamy się w codziennym zarządzaniu spondyloartropatią obwodową, jest brak innych opcji terapeutycznych u pacjentów opornych na niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), sulfasalazynę i metotreksat8.

Niesteroidowe leki przeciwzapalne w najniższej skutecznej dawce są leczeniem pierwszego rzutu dla spondyloartropatii osiowej, z ciągłą oceną i monitorowaniem. Wszystkich pacjentów zdiagnozowanych z osiową spondyloartropatią należy skierować do specjalisty na ustrukturyzowany program ćwiczeń7.

U większości pacjentów wiadomo, że inhibitory TNF (czynnika martwicy nowotworów) są skuteczne, ale nie zawsze są one refundowane, chyba że występuje jednoczesna łuszczyca lub zajęcie stawów krzyżowo-biodrowych, co nie zawsze ma miejsce8.

Leczenie jest zwykle wielodyscyplinarne i może obejmować:

• Leki przeciwzapalne do zmniejszenia bólu i obrzęku
• Leki modyfikujące przebieg choroby (DMARDs)
• Leki biologiczne, takie jak inhibitory TNF
• Fizjoterapię i programy ćwiczeń
• Leczenie objawów pozastawowych, takich jak zapalenie oczu czy problemy skórne

Życie z chorobą

Życie ze spondyloartropatią obwodową jest łatwiejsze, gdy nauczysz się sposobów lepszego radzenia sobie z bólem, sztywnością i zmęczeniem, które może ona powodować. Dzięki kilku prostym narzędziom i technikom możesz łatwiej się poruszać, lepiej spać i robić więcej9.

Pozostań aktywny. Ćwiczenia to jeden z najlepszych sposobów radzenia sobie ze spondyloartropatią. Lekarz lub fizjoterapeuta pomoże ci ustalić, jakie rodzaje ćwiczeń są najlepsze. Dobrze zaplanuj czas treningu - rób to o porze dnia, kiedy masz najwięcej energii i rzadziej odczuwasz ból. Weź ciepły prysznic lub kąpiel przed ćwiczeniami, aby rozluźnić mięśnie i stawy, dzięki czemu będziesz mógł się lepiej poruszać10.

Utrzymuj dobrą postawę. Utrzymuj dobrą postawę podczas ćwiczeń, aby zmniejszyć napięcie w kręgosłupie10.

Dbaj o sen. Twoje ciało potrzebuje snu, aby być w najlepszej formie. Jest to szczególnie ważne, gdy masz spondyloartropatię. Brak snu spowodowany bólem lub sztywnością może oznaczać gorsze objawy następnego dnia. Zdobądź odpowiedni materac - jeśli twój jest zbyt miękki, zbyt twardy lub zapadnięty, nadszedł czas na nowy. Powinien być wystarczająco miękki, aby równomiernie rozłożyć twoją wagę, ale wystarczająco twardy, aby utrzymać twoje ciało na miejscu9.

Dodaj ciepła. Długie okresy braku ruchu - jak rano zaraz po przebudzeniu lub po całodziennym siedzeniu przy biurku - mogą prowadzić do poważnej sztywności pleców lub bioder. Ale ciepło może pomóc. Wejście pod gorący prysznic lub do gorącej kąpieli sprawi, że się trochę rozluźnisz. Dwadzieścia minut moczenia powinno załatwić sprawę11.

Rozważ masaż. Delikatne masaże są relaksujące i mogą również zmniejszyć dyskomfort. Podobnie jak ciepło, masaże mogą kierować więcej przepływu krwi do tkanek, co pomaga złagodzić ból i sztywność11. Po prostu upewnij się, że najpierw uzyskasz zgodę lekarza, aby potwierdzić, że masaże są dla ciebie dobrym pomysłem.

Jeśli palisz, rzuć palenie. Palenie może pogorszyć objawy spondyloartropatii, przyspieszyć uszkodzenie stawów i sprawić, że leczenie będzie mniej skuteczne. Palenie utrudnia także pozostanie aktywnym - kluczową część leczenia spondyloartropatii10.

Większość pacjentów to młode osoby, które doświadczają dużego obciążenia chorobą. Ważne jest, aby pracować w ścisłej współpracy z zespołem medycznym, aby znaleźć najlepsze strategie radzenia sobie i leczenia8.