Choroby rzadkie
Badane cząsteczki
Lokalizacje
Badania z rekrutacją w toku są na początku listy
1 badanie kliniczne w tym schorzeniu
Badanie skuteczności deucravacitinibu u pacjentów z liszajem płaskim
NiemcyW skrócie
Liszaj płaski jamy ustnej to przewlekłe zapalenie, które dotyka tkanek wyściełających wnętrze ust, powodując pojawienie się białych plam przypominających koronkę lub jasnoczerwonych dziąseł. Choć choroba nie jest groźna ani zaraźliwa, może sprawiać ból i wymagać leczenia.
Liszaj płaski jamy ustnej to stan, który powoduje zapalenie (naturalną reakcję obronną organizmu) wewnątrz jamy ustnej. Normalnie zapalenie pomaga organizmowi się goić, ale w przypadku liszaja płaskiego pojawia się z nieznanych przyczyn i uszkadza cienką tkankę wyściełającą policzki, dziąsła i język.
Liszaj płaski to przewlekła choroba, która może występować w jamie ustnej, a czasami także w innych częściach ciała. Może pojawić się samodzielnie lub jako część schorzenia obejmującego inne obszary organizmu. Liszaj płaski jamy ustnej zwykle występuje od wieku średniego i częściej dotyka kobiety niż mężczyzn.
Choroba ta nie jest niebezpieczna ani zaraźliwa – nie można jej przekazać innym osobom. Może jednak powodować powstawanie nieprawidłowych zmian w jamie ustnej i sprawiać ból. Dlatego ważne jest, aby zgłosić się do dentysty lub lekarza, jeśli zauważysz objawy tej choroby.
Nie ma wyleczenia z liszaja płaskiego jamy ustnej, ale dostępne są metody leczenia, które mogą przynieść ulgę i kontrolować objawy.
Istnieją dwa główne typy liszaja płaskiego jamy ustnej:
Liszaj płaski siateczkowy – jest to łagodna forma choroby, która powoduje białe plamy, plamki lub nitkowate zmiany wewnątrz jamy ustnej. Zwykle nie jest bolesna.
Liszaj płaski nadżerkowy – to cięższa forma, która powoduje jasnoczerwoną barwę i podrażnienie dziąseł. Może sprawiać ból podczas jedzenia, picia lub szczotkowania zębów. Owrzodzenia mogą rozwinąć się w jednym lub większej liczbie miejsc w jamie ustnej.
Objawy zależą od tego, jaki typ liszaja płaskiego występuje. Często pojawiają się jako okresowe zaostrzenia, które mijają samoistnie lub po leczeniu.
Liszaj płaski objawia się na wiele różnych sposobów. Najczęstsze objawy to białe plamy na wyściółce jamy ustnej, zwykle na policzkach, języku i dziąsłach. Zmiany te zazwyczaj nie bolą, ale czasami może występować zaczerwienienie, owrzodzenia lub bardzo rzadko pęcherze oprócz białych plam. W takich przypadkach ostre lub pikantne potrawy mogą powodować ból.
Możliwe objawy to:
Niektórzy pacjenci są świadomi objawów liszaja płaskiego, podczas gdy inni mogą nie wiedzieć o jego istnieniu, dopóki dentysta lub higienista stomatologiczny nie zwróci na to uwagi.
Stres emocjonalny, pikantne potrawy lub owoce cytrusowe często mogą nasilać objawy.
Przyczyna liszaja płaskiego nie jest w pełni poznana, ale mogą być zaangażowane czynniki genetyczne i immunologiczne. Badania sugerują, że organizm reaguje na pewien antygen (substancję wywołującą reakcję alergiczną) w powierzchni skóry lub błony śluzowej.
Niektórzy specjaliści uważają, że liszaj płaski to choroba autoimmunologiczna, w której komórki skóry wyściełające jamę ustną są atakowane przez białe krwinki organizmu, ale potrzebne są dalsze badania. Inni klasyfikują liszaj płaski jako odpowiedź immunologiczną zależną od komórek.
Badania wykazały, że istnieje związek między zakażeniem wirusem zapalenia wątroby typu C (HCV) a liszajem płaskim.
Czasami liszaj płaski może być spowodowany reakcją na leki, takie jak niektóre leki przeciwbólowe, leki na cukrzycę, leki na wysokie ciśnienie krwi, beta-blokery, złoto lub penicylamina.
Liszaj płaski jamy ustnej nie wydaje się być spowodowany infekcją i nie występuje rodzinnie.
Liszaj płaski dotyka około 2% populacji. Choć może wystąpić w każdym wieku, kobiety po 50. roku życia są najczęściej dotknięte tą chorobą.
Zwykle liszaj płaski jamy ustnej jest rozpoznawany po dokładnym badaniu przez specjalistę. Wygląd i objawy liszaja płaskiego mogą być podobne do innych schorzeń, dlatego zazwyczaj potrzebna jest biopsja, aby mieć pewność co do rozpoznania.
Biopsja to bardzo prosty zabieg wykonywany w miejscowym znieczuleniu, podczas którego pobiera się niewielki fragment tkanki z jamy ustnej. Obszar zwykle goi się w ciągu 7 do 10 dni.
Rozpoznanie opiera się na badaniu klinicznym wspieranym badaniem histopatologicznym (badaniem tkanki pod mikroskopem). Ważne jest odróżnienie liszaja płaskiego od reakcji liszajopodobnych, chorób pęcherzowych autoimmunologicznych i tocznia rumieniowatego.
Nie ma wyleczenia z liszaja płaskiego jamy ustnej, ale leczenie może pomóc kontrolować objawy i zapewnić ulgę.
Główne cele leczenia to:
Kortykosteroidy miejscowe (leki przeciwzapalne) są podstawą leczenia wszystkich form liszaja płaskiego, w tym zmian skórnych, narządów płciowych i nadżerkowych zmian błony śluzowej.
Zazwyczaj liszaj płaski jamy ustnej wymaga leczenia tylko wtedy, gdy występują bolesne objawy. Czasami pacjenci z białymi plamami, które nie są bolesne, mogą nie wymagać żadnego leczenia.
Oprócz klobetazolu (silnego kortykosteroidu miejscowego), miejscowy takrolimus wydaje się być skutecznym leczeniem liszaja płaskiego pochwy i sromu. Miejscowe kortykosteroidy są również lekami pierwszego rzutu w nadżerkowym liszaju płaskim błon śluzowych.
W przypadku ciężkiego, rozległego liszaja płaskiego obejmującego jamę ustną, skórę lub narządy płciowe należy rozważyć kortykosteroidy ogólnoustrojowe (podawane w tabletkach lub iniekcjach).
Należy wyeliminować miejscowe czynniki zaostrzające. Wszelkie ostre zęby, uszkodzone wypełnienia lub protezy, które mogą powodować fizyczne urazy obszarów zaczerwienienia lub nadżerek, powinny być leczone konwencjonalnymi metodami stomatologicznymi.
Ważne jest również:
Liszaj płaski może ustąpić samoistnie w ciągu roku lub dwóch lat, choć nawroty są częste. Jednak liszaj płaski na błonach śluzowych może być bardziej uporczywy i trudniejszy w leczeniu.
Liszaj płaski na błonach śluzowych jamy ustnej zwykle trwa dłużej niż zmiany skórne.
Powikłania mogą obejmować uporczywy dyskomfort, wtórne zakażenie oraz niewielkie, ale zauważalne ryzyko złośliwej transformacji (rozwoju raka). Rokowanie różni się w zależności od typu zmian, odpowiedzi na leczenie i przestrzegania długoterminowego monitorowania.
Liszaj płaski w jamie ustnej może zwiększać ryzyko raka jamy ustnej, dlatego ważne są regularne kontrole u dentysty.
Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Opowiedz nam o swoim schorzeniu – przeszukamy wszystkie badania w Europie i skontaktujemy Cię z właściwym ośrodkiem.
