Chlamydiowe zapalenie płuc

Czym jest chlamydiowe zapalenie płuc

Chlamydia pneumoniae to rodzaj bakterii, które mogą wywoływać zakażenia układu oddechowego. Bakterie te uszkadzają wyściółkę dróg oddechowych, w tym gardła, tchawicy i płuc1. W przeszłości naukowcy nazywali te bakterie Chlamydophila pneumoniae1.

Chlamydia pneumoniae należy do rodziny bakterii Chlamydia, z której trzy gatunki mogą wywoływać zakażenia układu oddechowego u ludzi: C. pneumoniae, C. psittaci i C. trachomatis. Te małe bakterie są obligatoryjnymi pasożytami wewnątrzkomórkowymi, co oznacza, że mogą się rozmnażać tylko wewnątrz komórek żywiciela2.

Bakteria ma złożony cykl życiowy i musi zainfekować inną komórkę, aby się rozmnażać. Chlamydia pneumoniae występuje w dwóch formach: jako tzw. ciałko elementarne, które jest metabolicznie nieaktywne, ale może przetrwać poza komórką i jest zakaźne, oraz jako ciałko siateczkowate, które jest metabolicznie aktywne wewnątrz komórki, ale nie jest zakaźne3.

Większość zakażeń wywołanych przez C. pneumoniae – około 70% – przebiega bezobjawowo lub powoduje jedynie łagodne dolegliwości. Jednak w 30% przypadków bakteria może prowadzić do poważniejszych chorób płuc, takich jak nietypowe pozaszpitalne zapalenie płuc, zapalenie oskrzeli i zakażenia górnych dróg oddechowych4.

C. pneumoniae najczęściej wywołuje zakażenia górnych dróg oddechowych, które mogą obejmować zakażenia ucha, zatok przynosowych oraz bóle gardła. Bakteria może również powodować zakażenia dolnych dróg oddechowych, takie jak zapalenie oskrzeli i zapalenie płuc. W porównaniu z innymi rodzajami bakteryjnego zapalenia płuc, osoby z zapaleniem płuc wywołanym przez C. pneumoniae częściej cierpią na zapalenie krtani, czyli stan zapalny strun głosowych1.

• Gardło
• Tchawica
• Płuca
• Oskrzela
• Krtań
• Zatoki przynosowe

Przyczyny i drogi przenoszenia

Chlamydia pneumoniae rozprzestrzenia się poprzez kropelki oddechowe powstające podczas kaszlu lub kichania. Inne osoby mogą zarazić się, wdychając te kropelki zawierające bakterie. Zakażenie może również nastąpić, gdy osoba dotknie powierzchni skażonej tymi kropelkami, a następnie dotknie swoich ust lub nosa5.

Bakteria ma zwykle długi okres inkubacji wynoszący od 3 do 4 tygodni. Oznacza to, że objawy mogą pojawić się dopiero po tym czasie od momentu kontaktu z bakterią. Niektóre badania dokumentują jednak również krótsze czasy inkubacji6.

C. pneumoniae zwykle rozprzestrzenia się poprzez bliski kontakt między ludźmi. Ryzyko zakażenia zwiększa się w zatłoczonych środowiskach, gdzie najczęściej dochodzi do wybuchów epidemii, takich jak akademiki, zakłady karne, szpitale, placówki opieki długoterminowej, ośrodki szkolenia wojskowego oraz szkoły5.

Objawy zakażenia

Po ekspozycji na bakterię może upłynąć od 3 do 4 tygodni, zanim pojawią się pierwsze objawy. Niektóre osoby mogą się zarazić i nie mieć żadnych objawów1.

U osób z objawami najczęściej występują następujące dolegliwości:

• Zmęczenie (uczucie wyczerpania)
• Bóle głowy
• Chrypka, osłabienie głosu lub utrata głosu
• Niewysoka gorączka
• Katar lub zatkany nos
• Ból gardła
• Powoli nasilający się kaszel

Objawy mogą utrzymywać się przez kilka tygodni po ich rozpoczęciu1. Charakterystyczną cechą zakażenia C. pneumoniae jest stopniowo nasilający się kaszel oraz częste występowanie chrypki i problemów z głosem.

Grupy ryzyka

Zakażenie C. pneumoniae może wystąpić u osób w każdym wieku. Pierwsze zakażenie najczęściej występuje u dzieci w wieku szkolnym lub młodych dorosłych. Ponowne zakażenie jest najczęstsze u starszych osób dorosłych5.

Dorośli w wieku 65 lat i starsi mają zwiększone ryzyko ciężkiego przebiegu choroby wywołanej zakażeniem C. pneumoniae, w tym zapalenia płuc5.

Osoby o zwiększonym ryzyku to także te, które mieszkają lub pracują w zatłoczonych miejscach, gdzie najczęściej dochodzi do wybuchów epidemii, takich jak akademiki, zakłady karne, szpitale, placówki opieki długoterminowej, ośrodki szkolenia wojskowego oraz szkoły5.

Możliwe powikłania

Chociaż jest to rzadkie, mogą wystąpić poważne powikłania zakażenia Chlamydia pneumoniae:

• Zapalenie mózgu (encephalitis) – obrzęk tkanki mózgowej
• Zapalenie mięśnia sercowego (myocarditis) – stan zapalny mięśnia sercowego
• Zaostrzenie astmy

Te powikłania występują rzadko, ale wymagają natychmiastowej interwencji medycznej1.

Ponadto C. pneumoniae może być związana z rozwojem innych przewlekłych chorób zapalnych, w tym przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP), astmy, miażdżycy (stwardnienia tętnic) oraz niektórych schorzeń neurologicznych4.

Diagnostyka

Rozpoznanie zakażenia Chlamydia pneumoniae może być trudne, ponieważ objawy kliniczne nie różnią się znacząco od objawów wywoływanych przez inne nietypowe drobnoustroje wywołujące zapalenie płuc, szczególnie Mycoplasma pneumoniae7.

C. pneumoniae to obligatoryjny pasożyt wewnątrzkomórkowy, który może być izolowany tylko w hodowli tkankowej, jednak hodowla nie jest powszechnie dostępna. Zakażenie można rozpoznać za pomocą testów amplifikacji kwasów nukleinowych, a obecnie dostępne są dwa komercyjne zestawy zatwierdzone przez FDA7.

Hodowla bakterii wymaga wzrostu wewnątrz komórek eukariotycznych, a nie na bezkomórkowych podłożach hodowlanych. Okres inkubacji hodowli do uzyskania wyniku dodatniego wynosi średnio 21 dni6.

Preferowaną metodą potwierdzenia rozpoznania laboratoryjnego jest badanie serologiczne. Kliniczne laboratoria referencyjne mogą przeprowadzać testy diagnostyczne. W miarę możliwości należy pobierać próbki przed rozpoczęciem terapii antybiotykami6.

Leczenie

Większość osób wyzdrowieje samodzielnie bez leków, ale czasami potrzebne są antybiotyki1. Choroba zazwyczaj ustępuje samoistnie, ale leczenie antybiotykami jest czasami zalecane6.

W leczeniu zakażenia C. pneumoniae stosuje się trzy główne grupy antybiotyków: makrolidy (takie jak azytromycyna i klarytromycyna), fluorochinolony (takie jak lewofloksacyna) oraz tetracykliny (takie jak doksycyklina). Wszystkie te grupy wydają się być jednakowo skuteczne7.

Przebieg kliniczny jest zwykle łagodny i łatwo poddaje się leczeniu odpowiednimi antybiotykami2. Terapia empiryczna antybiotykami na podstawie oceny klinicznej jest wystarczająca do wyleczenia choroby2.

Badania nad przedłużonym leczeniem C. pneumoniae wykazały, że azytromycyna, klarytromycyna i lewofloksacyna mogą być stosowane w długotrwałej terapii potencjalnych przewlekłych zakażeń, chociaż potrzeba dalszych badań w tym zakresie8.

Zapobieganie zakażeniu

Najlepszym sposobem zapobiegania rozprzestrzenianiu się bakterii jest przestrzeganie zasad dobrej higieny1.

Aby zapobiec zakażeniu, należy praktykować dobrą higienę osobistą:

• Regularne mycie rąk
• Zakrywanie ust podczas kaszlu
• Unikanie bliskiego kontaktu z osobami chorymi

W placówkach medycznych standardowe środki ostrożności, takie jak noszenie masek i regularne czyszczenie powierzchni, mogą pomóc zmniejszyć przenoszenie bakterii9.

Chociaż nie ma szczepionki specyficznej przeciwko C. pneumoniae, utrzymywanie aktualnych szczepień przeciwko innym chorobom układu oddechowego może pomóc. Szczepienia przeciwko grypie i pneumokokom zmniejszają ryzyko powikłań zakażeń układu oddechowego9.

Nie istnieje krajowy system zgłaszania ani nadzoru nad zakażeniami C. pneumoniae. Prawdopodobnie wiele zakażeń pozostaje niezidentyfikowanych, ponieważ zwykle powodują łagodne objawy lub przebiegają bezobjawowo6.