Białaczka szpikowa

Czym jest ostra białaczka szpikowa

Ostra białaczka szpikowa (AML) to rodzaj nowotworu krwi, który rozpoczyna się w szpiku kostnym – gąbczastej tkance znajdującej się wewnątrz kości, gdzie powstają komórki krwi1. Szpik kostny wytwarza komórki, które rozwijają się w białe krwinki, czerwone krwinki i płytki krwi. Każdy rodzaj komórek ma swoją rolę: białe krwinki pomagają organizmowi walczyć z infekcją, czerwone krwinki dostarczają tlen z płuc do tkanek i narządów, a płytki krwi pomagają w tworzeniu skrzepów, które powstrzymują krwawienie2.

W przypadku AML szpik kostny wytwarza dużą liczbę nieprawidłowych komórek krwi3. Te nieprawidłowe komórki gromadzą się w szpiku kostnym i we krwi, wypierając zdrowe komórki krwi i utrudniając im wykonywanie ich funkcji. Może to prowadzić do infekcji, niedokrwistości (niedoboru czerwonych krwinek) i łatwego powstawania siniaków lub krwawień4.

AML to najbardziej powszechny rodzaj ostrej białaczki u dorosłych5. Termin "ostra" oznacza, że białaczka zwykle szybko się pogarsza, jeśli nie jest leczona6. Z tego powodu leczenie AML zazwyczaj rozpoczyna się w ciągu kilku dni od postawienia diagnozy7.

Objawy ostrej białaczki szpikowej

Objawy AML zazwyczaj rozwijają się w ciągu kilku tygodni i z czasem się nasilają8. Mogą one obejmować:

• Blada lub "wymyta" skóra9
• Uczucie zmęczenia lub osłabienia9
• Duszność9
• Częste infekcje9
• Niezwykłe i częste powstawanie siniaków lub krwawienie, takie jak krwawienie z dziąseł lub krwawienie z nosa9
• Utrata wagi bez próby9
• Gorączka6

Te objawy występują, ponieważ nieprawidłowe komórki białaczkowe wypierają zdrowe komórki krwi. Gdy liczba czerwonych krwinek spada, może pojawić się zmęczenie i bladość. Niski poziom płytek krwi powoduje łatwe powstawanie siniaków i krwawień. Niedobór prawidłowych białych krwinek sprawia, że organizm jest bardziej podatny na infekcje2.

Jeśli u Ciebie lub Twojego dziecka występują możliwe objawy AML, ważne jest, aby porozmawiać z lekarzem. Chociaż jest wysoce nieprawdopodobne, że białaczka jest przyczyną, te objawy powinny zostać zbadane9.

Przyczyny i czynniki ryzyka

Nie jest jasne, co dokładnie powoduje AML i w większości przypadków nie można określić przyczyny9. AML pojawia się, gdy występują zmiany w materiale genetycznym (DNA) komórek szpiku kostnego7. Zazwyczaj dzieje się to, gdy pewne geny lub chromosomy ulegają mutacji (zmianie)2.

Istnieją jednak pewne czynniki, które mogą zwiększać ryzyko zachorowania na AML:

• Palenie papierosów6
• Wcześniejsza chemioterapia lub radioterapia stosowana w leczeniu innego nowotworu6
• Narażenie na bardzo wysokie poziomy promieniowania9
• Narażenie na benzen, substancję chemiczną używaną w produkcji, która znajduje się również w dymie papierosowym9
• Posiadanie zaburzenia krwi lub niektórych stanów genetycznych, takich jak zespół Downa9

AML to rzadki rodzaj nowotworu, z około 3100 przypadkami diagnozowanymi rocznie w Wielkiej Brytanii9. Ryzyko rozwoju AML zwiększa się z wiekiem. Najczęściej występuje u osób po 75. roku życia9. AML zwykle dotyka osoby w wieku 60 lat i starsze, ale może również wpływać na młodszych dorosłych i dzieci2.

Typy ostrej białaczki szpikowej

Istnieje kilka podtypów AML2. Wszystkie wpływają na poziom komórek krwi, ale różne typy AML powodują różne objawy i reagują na leczenie w różny sposób. Patolodzy medyczni określają podtypy AML, badając nowotworowe komórki pod mikroskopem. Szukają również zmian w chromosomach i mutacji w określonych genach, które pomagają zarządzać tym, jak komórki rosną i funkcjonują2.

Podtypy AML obejmują:

• Białaczka szpikowa: Nowotwór komórek produkujących neutrofile, rodzaj białych krwinek. Większość osób z AML ma podtyp białaczki szpikowej2.
• Ostra białaczka monocytowa (AML-M5): Nowotwór komórek produkujących monocyty, rodzaj białych krwinek2.
• Ostra białaczka megakarioblastyczna (AMLK): Nowotwór komórek produkujących czerwone krwinki lub płytki krwi2.
• Ostra białaczka promielocytowa (APL): Nowotwór promielocytów (niedojrzałych białych krwinek), który uniemożliwia rozwój tych komórek2.

AML jest również podzielona na różne grupy za pomocą systemu klasyfikacji Światowej Organizacji Zdrowia (WHO). Jest również dzielona na grupy ryzyka na podstawie zmian genetycznych i innych czynników5.

Diagnozowanie ostrej białaczki szpikowej

Większość osób zaczyna od wizyty u lekarza rodzinnego, jeśli mają objawy nowotworu krwi, takiego jak białaczka. Inne osoby mogą udać się na ostry dyżur w zależności od objawów5. Jeśli lekarz podejrzewa, że możesz mieć białaczką, zleci badania krwi, aby sprawdzić Twoje komórki krwi. Jeśli badania sugerują, że jest problem, zostaniesz pilnie skierowany do specjalisty w leczeniu chorób krwi (hematologa) w celu dalszych badań i leczenia9.

Do diagnozowania AML wykorzystuje się badania, które sprawdzają krew i szpik kostny6. Mogą one obejmować:

• Badania krwi: Próbka krwi jest badana w celu sprawdzenia liczby i wyglądu różnych typów komórek krwi5.
• Biopsja szpiku kostnego: Pobierana jest mała próbka szpiku kostnego, zwykle z kości biodrowej, i badana pod mikroskopem w celu poszukiwania komórek białaczkowych5.

Po zdiagnozowaniu AML wykonuje się badania, aby dowiedzieć się, czy nowotwór rozprzestrzenił się na inne części ciała6. Lekarz będzie musiał poczekać na wyniki badań, zanim będzie mógł powiedzieć Ci więcej o Twoim długoterminowym rokowaniu. Oczekiwanie na dowiedzenie się o rokowaniu może być trudnym czasem3.

Leczenie ostrej białaczki szpikowej

Leczenie AML musi rozpocząć się jak najszybciej, ponieważ może się szybko rozwijać9. Chemioterapia jest głównym leczeniem AML5. Leczenie AML jest często przeprowadzane w dwóch etapach:

Indukcja to pierwszy etap leczenia. Obejmuje intensywną chemioterapię. Celem indukcji jest zabicie jak największej liczby komórek białaczkowych we krwi i szpiku kostnym oraz osiągnięcie całkowitej remisji10. Podczas indukcji otrzymasz leki chemioterapeutyczne w wysokiej dawce, aby zabić nowotworowe komórki we krwi i szpiku kostnym. Zazwyczaj podaje się kombinację dwóch lub więcej leków chemioterapeutycznych11.

Leczenie będzie przeprowadzane w szpitalu lub w wyspecjalizowanym ośrodku, ponieważ będziesz potrzebować bardzo dokładnego nadzoru medycznego i pielęgniarskiego. Między rundami leczenia możesz móc wrócić do domu. Będziesz regularnie otrzymywać transfuzje krwi, ponieważ Twoja krew nie będzie zawierać wystarczającej liczby zdrowych komórek krwi. Będziesz również podatny na infekcje, dlatego ważne jest, abyś znajdował się w czystym i stabilnym środowisku, w którym Twoje zdrowie może być starannie monitorowane, a każda infekcja, którą masz, może być szybko leczona. Możesz również otrzymać przepisane antybiotyki, aby zapobiec infekcjom11.

Konsolidacja to drugi etap leczenia. Może być również nazywana terapią po remisji. Celem konsolidacji jest kontynuowanie eliminowania komórek białaczkowych i zapobieganie nawrotowi nowotworu10.

Inne opcje leczenia mogą obejmować:

• Terapie celowane: To leki, które atakują specyficzne zmiany genetyczne w komórkach nowotworowych5.
• Przeszczep komórek macierzystych lub szpiku kostnego: Jest to zabieg, w którym uszkodzony szpik kostny jest zastępowany zdrowymi komórkami macierzystymi. Przeszczep alogenicznych komórek macierzystych pozostaje jedyną ustaloną terapią leczniczą3.
• Radioterapia: Możesz otrzymać radioterapię jako część leczenia AML w określonych sytuacjach5.

Etap indukcji leczenia nie zawsze się udaje i czasami musi być powtórzony, zanim może rozpocząć się konsolidacja. Jeśli uważa się, że masz wysokie ryzyko wystąpienia powikłań leczenia AML (na przykład, jeśli masz ponad 75 lat lub masz inny podstawowy stan zdrowia), może być przeprowadzona mniej intensywna chemioterapia11.

Skutki uboczne chemioterapii w leczeniu AML są powszechne. Mogą obejmować nudności i wymioty, łatwe powstawanie siniaków lub krwawienie, biegunkę, utratę apetytu, owrzodzenia jamy ustnej, zmęczenie, wysypki skórne, wypadanie włosów i niepłodność11. Większość skutków ubocznych powinna ustąpić po zakończeniu leczenia.

Rokowanie i czynniki wpływające na wyniki leczenia

Pewne czynniki wpływają na rokowanie (szansę na wyzdrowienie) i opcje leczenia6. Wiele osób z AML diagnozuje się w fazie przewlekłej. Ich choroba jest małego ryzyka i można ją leczyć. Lekarz może powiedzieć, że możesz oczekiwać takiej samej długości życia jak osoby bez AML12.

Jednak u niektórych osób diagnozuje się przyspieszoną fazę lub fazę blastyczną. Niestety, ten etap AML może być trudniejszy do kontrolowania12. Pomimo postępów w podejściach terapeutycznych, rokowanie pozostaje nieoptymalne, zwłaszcza wśród starszej populacji3.

Nowsze metody leczenia pomagają ludziom żyć dłużej z AML2. Chociaż podawanie chemioterapii indukcyjnej wielolekowej może osiągnąć całkowitą remisję, alogeniczny przeszczep komórek macierzystych jest jedyną ustaloną terapią leczniczą3.

Życie z ostrą białaczką szpikową

Życie z AML może być trudne. Ważne jest, aby poświęcić czas na opiekę nad sobą fizycznie i psychicznie podczas i po leczeniu nowotworowego13. Radzenie sobie z AML może być trudne. Pomoc i wsparcie są dostępne2.

Odżywianie: Pożywne pokarmy mogą sprawić, że poczujesz się silniejszy i zdrowszy oraz przyspieszą Twój powrót do zdrowia. Idealna dieta dla AML zawiera wszystkie te składniki odżywcze: białko, aby pomóc organizmowi się goić i wzmocnić układ odpornościowy; węglowodany dla energii; "dobre" tłuszcze, aby pomóc wykorzystać energię14. Staraj się ograniczyć lub unikać niezdrowych pokarmów, takich jak słodycze, tłuste mięso i słone przekąski. Również pij dużo płynów, abyś nie odwodnił się14.

Aktywność fizyczna: Ćwiczenia są istotną częścią planu leczenia raka. Badania pokazują, że regularne ćwiczenia mogą znacznie poprawić zdrowie fizyczne i psychiczne na każdym etapie leczenia15. Jeśli jesteś nowy w ćwiczeniach, skonsultuj się z lekarzem, zanim zaczniesz15.

Zdrowie psychiczne: Może być ogromnym szokiem dowiedzenie się, że masz rodzaj nowotworu. Prawdopodobnie będziesz czuć się bardzo niepewny i niespokojny o przyszłość, wiedząc, że masz nowotwór2. Posiadanie dobrego rokowania nie oznacza, że życie z AML jest łatwe. Przewlekłe nowotwory, takie jak AML, zawsze będą częścią Twojego życia. Z czasem i wsparciem wiele osób udaje się dostosować do życia z AML2.

Będziesz potrzebować regularnych badań krwi i wizyt w szpitalu. Wiele osób staje w obliczu niepewności i zmartwień związanych z tym, jak dobrze działa leczenie i co się stanie dalej2. Dostępne są organizacje, które oferują informacje, porady i wsparcie, jeśli Ty lub członek rodziny zostali zdiagnozowani z AML9.

• Szpik kostny
• Krew