W skrócie
Ten artykuł opisuje badania kliniczne z udziałem tretinoin. Sprawdzają one głównie skuteczność i bezpieczeństwo w różnych chorobach, takich jak trądzik, czerniak, białaczka i nowotwory głowy i szyi. W badaniach biorą udział różne grupy pacjentów, w tym dorośli, dzieci i młodzież.
Najważniejsze informacje
- Tretinoin był badany w różnych próbach klinicznych, głównie w trądziku, czerniaku, białaczkach i nowotworach głowy i szyi. W danych widać badania fazy 1, 2 i 3, więc obejmują one zarówno wczesną ocenę bezpieczeństwa, jak i większe porównania skuteczności. W trądziku oceniano zmiany liczby zmian skórnych, a w badaniach onkologicznych sprawdzano bezpieczeństwo, odpowiedź na leczenie i przeżycie. Do badań włączano dorosłych, a także dzieci i młodzież w wybranych nowotworach. Część prób była zakończona, a część nadal miała status autorizowany. Tretinoin pojawiał się zarówno sam, jak i w leczeniu skojarzonym.
Zakres badań z tretinoin
W dostarczonych danych tretinoin był badany w kilku różnych obszarach medycyny, głównie w dermatologii i onkologii. W części prób był stosowany samodzielnie, a w części jako element leczenia skojarzonego, czyli razem z innymi lekami.
Badania obejmowały zarówno interwencyjne próby kliniczne, w których porównuje się różne sposoby leczenia, jak i różne grupy pacjentów: osoby z trądzikiem, pacjentów z czerniakiem, chorych na białaczkę oraz osoby z rakiem płaskonabłonkowym głowy i szyi.
Badania w trądziku
Najbardziej spójna grupa badań dotyczyła trądziku pospolitego i trądziku grudkowo-krostkowego. W tych próbach porównywano preparaty złożone zawierające clindamycin i tretinoin z produktem referencyjnym oraz z placebo lub nośnikiem, czyli wersją bez substancji czynnej.
W badaniu 2024-518430-91-00 celem było wykazanie równoważności terapeutycznej żelu testowego i żelu referencyjnego oraz wyższości nad placebo w leczeniu trądziku pospolitego. W badaniu 2023-504552-10-01 porównywano skuteczność nowego żelu z produktem oryginalnym i nośnikiem u pacjentów z trądzikiem grudkowo-krostkowym.
W obu badaniach główne cele były podobne: zmniejszenie liczby zmian zapalnych i niezapalnych na twarzy po około 12 tygodniach leczenia. To ważne dla pacjentów, ponieważ pokazuje, że badacze oceniali nie tylko widoczne wypryski z zaczerwienieniem, ale też zaskórniki.
Badania w nowotworach
W danych tretinoin pojawia się także w badaniach onkologicznych, zwłaszcza w czerniaku i białaczkach. W tych próbach tretinoin był częścią leczenia łączonego razem z innymi terapiami, takimi jak pembrolizumab, lenwatynib, wibostolimab, quavonlimab, decytabina, wenetoklaks, arsen trójtlenek, gemtuzumab ozogamycyny czy radioterapia.
W badaniach dotyczących czerniaka oceniano bezpieczeństwo, liczbę działań niepożądanych, odsetek przerwania leczenia z ich powodu oraz odpowiedź guza na leczenie. Jedno z badań obejmowało osoby z czerniakiem w stopniu IIIB, IIIC lub IIID, a inne pacjentów z czerniakiem opornym na leczenie anty-PD-1.
W badaniu DECIDER-2 u osób z nowo rozpoznaną ostrą białaczką szpikową oceniano przeżycie całkowite, porównując schemat z all-trans retinoic acid do placebo jako dodatek do leczenia podstawowego. W tym badaniu celem było sprawdzenie, czy dodanie tretinoin poprawia wyniki leczenia w porównaniu z samym leczeniem podstawowym.
Badania u dzieci i młodzieży
Jedno z badań dotyczyło dzieci i młodzieży z ostrą białaczką promielocytową. W tej próbie oceniano skuteczność połączenia ATO i ATRA u pacjentów z nowo rozpoznaną chorobą o standardowym ryzyku oraz bezpieczeństwo i skuteczność terapii z ATRA/ATO + GO u pacjentów z wyższym ryzykiem.
Głównym wynikiem było przeżycie bez zdarzeń, czyli czas bez nawrotu, zgonu lub innego ważnego niekorzystnego zdarzenia. To pokazuje, że w badaniach pediatrycznych skupiono się nie tylko na odpowiedzi na leczenie, ale także na długoterminowym przebiegu choroby.
Jakie wyniki oceniano
Najczęściej badacze sprawdzali skuteczność i bezpieczeństwo leczenia. W trądziku liczono zmiany zapalne i niezapalne, a w nowotworach oceniano działania niepożądane, przerwanie leczenia, odpowiedź na leczenie, przeżycie całkowite i przeżycie bez zdarzeń.
W badaniu z oligometastatycznym rakiem litym oceniano także toksyczność ograniczającą dawkę, czyli działania niepożądane na tyle silne, że mogą ograniczyć dalsze leczenie. W badaniach czerniaka oceniano również odsetek odpowiedzi obiektywnej, czyli odsetek pacjentów, u których guz wyraźnie zmniejszył się lub zniknął według ustalonych kryteriów.
Fazy badań i kto mógł wziąć udział
W danych dominowały badania fazy 1 i fazy 3, a także jedno badanie fazy 2. Faza 1 zwykle dotyczy wczesnej oceny bezpieczeństwa, a faza 3 sprawdza leczenie w większej grupie i porównuje je z innymi opcjami.
Do udziału kwalifikowano osoby z bardzo konkretnymi rozpoznaniami, na przykład z trądzikiem, czerniakiem, ostrą białaczką szpikową, ostrą białaczką promielocytową lub rakiem płaskonabłonkowym głowy i szyi. W niektórych próbach uczestnicy musieli mieć chorobę w określonym stadium, na przykład czerniaka w stopniu III lub nowotwór oporny na wcześniejsze leczenie.
Najważniejsze próby z danych
Poniżej znajduje się krótki przegląd najistotniejszych badań z użyciem tretinoin opisanych w danych źródłowych.
- 2024-518430-91-00 — badanie fazy 3 u osób z trądzikiem pospolitym, porównujące żel z clindamycyną i tretinoin z produktem referencyjnym i placebo; głównym celem była zmiana liczby zmian skórnych po 12 tygodniach.
- 2023-504552-10-01 — badanie fazy 3 u pacjentów z trądzikiem grudkowo-krostkowym, porównujące nowy żel, produkt oryginalny i nośnik; oceniano zmiany liczby zmian zapalnych i całkowitej liczby zmian.
- 2022-500680-13-00 — badanie fazy 1 u osób z oligometastatycznym rakiem litym, w którym sprawdzano bezpieczeństwo i ochronę układu limfatycznego podczas leczenia skojarzonego z ATRA.
- NCT04303169 — badanie fazy 1 u osób z czerniakiem w stopniu IIIB, IIIC lub IIID; oceniano bezpieczeństwo, działania niepożądane i odpowiedź patologiczną całkowitą.
- NCT04305054 — badanie fazy 1 u osób z czerniakiem opornym na leczenie anty-PD-1; oceniano bezpieczeństwo i odsetek odpowiedzi obiektywnej.
- NCT04305041 — kolejne badanie fazy 1 u osób z czerniakiem opornym na leczenie anty-PD-1; główne cele dotyczyły bezpieczeństwa i odpowiedzi na leczenie.
- 2023-507461-26-00 — badanie fazy 3 u osób z nowo rozpoznaną ostrą białaczką szpikową, w którym porównywano ATRA z placebo jako dodatek do leczenia podstawowego; głównym wynikiem było przeżycie całkowite.
- NCT04793919 — badanie fazy 2 u dzieci i młodzieży z ostrą białaczką promielocytową; oceniano przeżycie bez zdarzeń i skuteczność schematów z ATRA.
- 2022-501315-13-00 — badanie fazy 3 u pacjentów z rakiem płaskonabłonkowym gardła, krtani i dolnej części gardła; oceniano przeżycie bez zdarzeń przy leczeniu z tretinoin i radioterapią.