Zakażenie Pseudomonas

Czym jest zakażenie Pseudomonas?

Zakażenie Pseudomonas to choroba wywołana przez bakterie z rodzaju Pseudomonas. Najczęstszym typem powodującym infekcje u ludzi jest Pseudomonas aeruginosa (P. aeruginosa). Te bakterie są powszechnie obecne w naszym otoczeniu – można je znaleźć w wodzie, glebie, na roślinach, a także w wilgotnych miejscach wewnątrz budynków, takich jak wanny czy umywalki.1

Zdrowe osoby często mają te bakterie na skórze, nie wywołując żadnej choroby. Lekarze nazywają to kolonizacją bakteryjną – czyli obecnością bakterii bez objawów chorobowych. Czasami drobnoustroje te mogą powodować drobne problemy, takie jak zapalenie ucha pływaka czy wysypkę po kąpieli w jacuzzi. Problem pojawia się wtedy, gdy bakterie zaatakują osobę osłabioną lub chorą – wtedy mogą wywołać bardzo poważne, a nawet śmiertelne zakażenia w różnych częściach ciała.2

Szczególnym wyzwaniem jest to, że bakterie Pseudomonas aeruginosa wykształciły odporność na wiele antybiotyków, które normalnie byłyby stosowane w leczeniu. Bakterie te zmieniły się w odpowiedzi na leczenie, przez co wiele standardowych leków przestało na nie działać. Taka oporność na antybiotyki sprawia, że zakażenia są trudne do wyleczenia.1

Przyczyny i drogi zakażenia

Bakterie Pseudomonas można znaleźć niemal wszędzie w środowisku. Szczególnie dobrze rozwijają się w wilgotnych i mokrych miejscach. Można je spotkać w glebie, wodzie w jeziorach, basenach i wannach z hydromasażem, a także w łazienkach i kuchniach.3

Zakazić się można na kilka sposobów. Bakterie mogą przenieść się z zanieczyszczonej żywności – rosną bowiem na owocach i warzywach. Można się również zarazić poprzez kontakt z zakażonymi powierzchniami lub sprzętem. W szpitalach bakterie mogą się rozprzestrzeniać przez sprzęt medyczny, roztwory do czyszczenia i inne przedmioty.2

Najpoważniejsze zakażenia występują w placówkach medycznych, zwłaszcza u pacjentów przebywających na oddziałach intensywnej terapii. Bakterie mogą dostać się do organizmu przez:

• Rany po operacjach lub oparzenia
• Cewniki i igły dożylne
• Aparaty do oddychania (respiratory)
• Zanieczyszczone powierzchnie lub sprzęt medyczny
• Kontakt z zakażonymi osobami przez brudne ręce4

Kto jest najbardziej narażony?

U osób ze zdrowym układem odpornościowym rozwój zakażenia Pseudomonas aeruginosa jest rzadki. Jeśli już wystąpi infekcja u zdrowej osoby, zazwyczaj jest łagodna. Jednak dla osób z osłabionym układem odpornościowym zakażenie może być poważne i potencjalnie śmiertelne.1

Do grup szczególnie narażonych należą:

• Pacjenci z chorobami autoimmunologicznymi, takimi jak toczeń czy reumatoidalne zapaleniestawów
• Osoby chorujące na nowotwory
• Pacjenci z mukowiscydozą
• Osoby z cukrzycą
• Chorzy na HIV i AIDS
• Pacjenci z chorobami nerek lub wątroby
• Osoby po przeszczepach narządów, takich jak serce lub płuca
• Kobiety w ciąży
• Ofiary poważnych oparzeń
• Pacjenci po operacjach chirurgicznych1

Osoby przebywające w szpitalach są szczególnie zagrożone, zwłaszcza jeśli są podłączone do respiratora, mają cewniki lub otwarte rany po operacjach czy oparzeniach. Bakterie Pseudomonas są jedną z głównych przyczyn zapalenia płuc u pacjentów na respiratorach.4

Objawy zakażenia

Objawy zakażenia Pseudomonas zależą od miejsca, w którym bakterie zaatakowały organizm. Różne części ciała mogą być dotknięte infekcją, a każda z nich daje inne objawy.2

Jeśli zakażenie dotyczy rany, można zauważyć zielonkawo-niebieski ropny wysięk w okolicy uszkodzenia skóry lub wokół niej. W przypadku zapalenia ucha pływaka pojawia się ból ucha. Gdy infekcja wywołuje zapalenie płuc, może wystąpić kaszel.2

Bakterie Pseudomonas aeruginosa mogą powodować zakażenia w różnych miejscach organizmu:

• Zakażenia krwi
• Zapalenie płuc
• Zakażenia dróg moczowych
• Zakażenia ran pooperacyjnych
• Zakażenia układu pokarmowego
• Zakażenia skóry4

Gdy zakażenie występuje w innych częściach ciała, pacjent może odczuwać gorączkę i zmęczenie. Wszystkie zakażenia Pseudomonas mogą stać się bardzo groźne, jeśli bakterie przedostaną się do krwi, powodując posocznicę – poważne zakażenie krwi. Ciężka infekcja może wywołać objawy takie jak wysoka gorączka, dreszcze, dezorientacja i wstrząs.2

Diagnostyka

Aby ustalić, czy pacjent ma zakażenie Pseudomonas aeruginosa, lekarze pobierają próbkę do badania laboratoryjnego. Próbka zostaje wysłana do laboratorium, gdzie przeprowadza się test wrażliwości na antybiotyki. Badanie to pozwala określić, które antybiotyki będą skuteczne w leczeniu konkretnego zakażenia.4

Test wrażliwości na antybiotyki jest szczególnie ważny w przypadku zakażeń Pseudomonas, ponieważ bakterie te często są oporne na wiele standardowych leków. Dzięki temu badaniu lekarze mogą dobrać odpowiednie leczenie, które faktycznie zadziała na konkretny szczep bakterii wywołujący chorobę.

Leczenie

Głównym sposobem leczenia zakażenia Pseudomonas jest stosowanie antybiotyków. Jednak znalezienie odpowiedniego antybiotyku może być trudne, ponieważ bakterie są oporne na wiele z tych leków. Niektóre szczepy są oporne na niemal wszystkie antybiotyki, w tym na karbapenemy – nazywa się je wtedy wieloopornymi szczepami P. aeruginosa.4

W niektórych przypadkach stosuje się chirurgiczne usunięcie zakażonej tkanki. Często lekarze przepisują kombinację dwóch różnych antybiotyków, szczególnie u pacjentów z poważnymi zakażeniami, takimi jak posocznica czy ciężkie infekcje dróg oddechowych. Takie podwójne leczenie zwiększa szanse na skuteczne zwalczenie bakterii.5

Jeśli lekarz przepisze antybiotyki, bardzo ważne jest przyjmowanie całego przepisanego kursu leczenia, nawet jeśli pacjent zaczyna czuć się lepiej. Przerwanie leczenia przed czasem może oznaczać, że nie wszystkie bakterie zostaną zabite, co zwiększa ryzyko powrotu infekcji i rozwoju jeszcze większej oporności na leki.2

W Stanach Zjednoczonych w 2017 roku wielooporne szczepy P. aeruginosa spowodowały około 32 600 zakażeń wśród pacjentów szpitalnych i około 2700 zgonów. To pokazuje, jak poważnym problemem są te zakażenia.4

Jak zapobiegać zakażeniom?

Można podejmować konkretne działania, aby zmniejszyć ryzyko zakażenia bakteriami Pseudomonas. Najważniejsza jest odpowiednia higiena rąk – zarówno dla pacjentów, jak i opiekunów oraz personelu medycznego.

Pacjenci i ich opiekunowie powinni:

• Regularnie myć ręce, szczególnie przed i po kontakcie z ranami lub sprzętem medycznym
• Przypominać pracownikom służby zdrowia o umyciu rąk przed dotknięciem pacjenta lub obsługą sprzętu medycznego
• Pozwalać personelowi medycznemu na codzienne czyszczenie pomieszczenia w placówce zdrowotnej4

W placówkach medycznych bardzo ważne jest przestrzeganie zasad kontroli zakażeń. Szpitale powinny zawsze stosować podstawowe praktyki zapobiegania infekcjom, aby zmniejszyć ryzyko przeniesienia tych drobnoustrojów na pacjentów. Placówki medyczne powinny również mieć wdrożone plany zarządzania wodą, ponieważ bakterie Pseudomonas dobrze rozwijają się w wilgotnych środowiskach.4

W szpitalach bakterie można znaleźć w wilgotnych miejscach, takich jak krany, prysznice i ręczniki. Dlatego wiele szpitali nie zezwala na obecność kwiatów na oddziałach, ponieważ bakterie Pseudomonas i inne drobnoustroje mogą rosnąć na roślinach i w wodzie w wazonach.6