Zaburzenie tarczycy

Czym jest zaburzenie tarczycy

Zaburzenie tarczycy to ogólne określenie stanu medycznego, który sprawia, że tarczyca nie wytwarza odpowiedniej ilości hormonów. Może dotknąć osoby w każdym wieku1.

Tarczyca to mały gruczoł w kształcie motyla, który znajduje się z przodu szyi pod skórą. Jest częścią układu endokrynologicznego (układu hormonalnego) i kontroluje wiele ważnych funkcji organizmu poprzez wytwarzanie i uwalnianie hormonów tarczycy, takich jak tyroksyna (T4) i trijodotyronina (T3)1.

Głównym zadaniem tarczycy jest kontrolowanie szybkości metabolizmu (tempa przemiany materii). Jest to proces, w którym organizm przekształca spożywane jedzenie w energię. Wszystkie komórki w ciele potrzebują energii do funkcjonowania. Gdy tarczyca nie działa prawidłowo, może to wpłynąć na całe ciało1.

Gdzie znajduje się tarczyca

Tarczyca znajduje się z przodu szyi w pozycji tuż poniżej jabłka Adama. Składa się z dwóch płatów – prawego i lewego, z których każdy ma wielkość mniej więcej połowy śliwki. Te dwa płaty są połączone małym mostkiem tkanki tarczycy zwanym cieśnią. Oba płaty leżą po obu stronach tchawicy2.

Tarczyca owinięta jest wokół tchawicy. Gruczoł wykorzystuje jod (głównie pobierany z pożywienia) do wytwarzania hormonów, które kontrolują sposób, w jaki organizm wykorzystuje energię3.

Jak działa tarczyca

Tarczyca wytwarza dwa hormony, które są uwalniane do krwi. Jeden nazywa się tyroksyną i zawiera cztery atomy jodu, dlatego często określany jest jako T4. Drugi to trijodotyronina, która zawiera trzy atomy jodu i często nazywana jest T32.

W komórkach i tkankach organizmu T4 jest przekształcany w T3. To właśnie T3, pochodzący z T4 lub wydzielany bezpośrednio przez tarczycę, jest biologicznie aktywny i wpływa na aktywność wszystkich komórek i tkanek organizmu2.

Ilość wytwarzanego przez tarczycę T4 jest kontrolowana przez hormon wytwarzany przez przysadkę mózgową, zwany TSH lub hormonem stymulującym tarczycę. W zależności od poziomu T4 w organizmie przysadka wytwarza więcej lub mniej TSH, aby skłonić tarczycę do wytwarzania odpowiedniej ilości T43.

Hormony tarczycy T4 i T3 wpływają na metabolizm komórek organizmu. Innymi słowy, regulują szybkość, z jaką działają komórki ciała. Jeśli uwalnia się zbyt dużo hormonów tarczycy, komórki organizmu działają szybciej niż normalnie. Jeśli powstaje ich zbyt mało, komórki organizmu pracują wolniej niż normalnie2.

Funkcja tarczycy wpływa na niemal każdy narząd w ciele. Hormony tarczycy oddziałują na oddychanie, tętno, wagę, trawienie i nastrój4.

Główne typy zaburzeń tarczycy

Dwa główne typy zaburzeń tarczycy to niedoczynność tarczycy (zbyt mało hormonów) i nadczynność tarczycy (zbyt dużo hormonów). Każdy z tych typów może być spowodowany kilkoma różnymi stanami1.

Istnieją trzy główne zaburzenia tarczycy: niedoczynność tarczycy, nadczynność tarczycy i rak tarczycy3.

Niektóre z różnych chorób tarczycy obejmują również wole (powiększenie gruczołu), guzki tarczycy (guzki w tarczycy) oraz zapalenie tarczycy (obrzęk tarczycy)4.

Przyczyny zaburzeń tarczycy

W krajach rozwiniętych autoimmunologiczna choroba tarczycy jest dominującą formą dysfunkcji tarczycy. Chociaż jej dokładna przyczyna nie jest obecnie jasna, zasady postępowania zostały ustalone6.

Na całym świecie najczęstszą przyczyną chorób tarczycy jest niedobór jodu, który prowadzi do niedoczynności tarczycy6.

Czynniki takie jak choroba, ciąża i stres mogą wpływać na funkcję tarczycy7.

Choroby tarczycy mogą być również spowodowane zapaleniem tarczycy, chirurgią lub radioterapią w okolicy szyi lub tarczycy, leczeniem nadczynności tarczycy lub brakiem wystarczającej ilości jodu w diecie8.

Objawy zaburzeń tarczycy

Z tak niejasno określonymi objawami, jak uczucie zmęczenia lub zimna, nic dziwnego, że zaburzenie tarczycy jest często podejrzewane w wielu problemach zdrowotnych. Typowe objawy niedoczynności tarczycy są niespecyficzne i nakładają się na wiele innych schorzeń7.

Objawy mogą wahać się od minimalnych do zagrażających życiu. Częstsze objawy obejmują nietolerancję zimna, zmęczenie, przybieranie na wadze, suchą skórę, zaparcia i zmiany głosu9.

Objawy niedoczynności tarczycy zwykle rozwijają się powoli i pogarszają się z czasem. Mogą obejmować8:

• uczucie skrajnego zmęczenia
• uczucie zimna częściej niż zwykle
• przybieranie na wadze
• zaparcia
• trudności w koncentracji lub jasnym myśleniu
• niski nastrój lub depresja
• suchą skórę, suche włosy lub wypadanie włosów
• chrapliwy głos
• nieregularne lub obfite miesiączki

Niektóre objawy są powszechne i mogą być spowodowane innymi schorzeniami. Ale ważne jest, aby zostały sprawdzone przez lekarza8.

Oprócz objawów fizycznych mogą również występować objawy psychologiczne. Do przykładów objawów psychologicznych należą: lęk, obniżony nastrój, trudności ze snem, trudności neurologiczne, takie jak zmiany w funkcjonowaniu intelektualnym, problemy z pamięcią i koncentracją, trudności z mową i językiem oraz trauma i stres związane z długim okresem choroby10.

Życie z chorobą fizyczną może być również przyczyną lęku i obniżonego nastroju. Na przykład zmiany wyglądu spowodowane chorobą oczu tarczycowych, wypadanie włosów i zmiany wagi mogą prowadzić do uczucia niskiej samooceny lub obniżonego nastroju10.

Jak rozpoznaje się zaburzenia tarczycy

Aby zdiagnozować choroby tarczycy, lekarz może wykorzystać wywiad medyczny, badanie fizykalne i badania tarczycy. W niektórych przypadkach lekarz może również wykonać biopsję4.

Jeśli lekarz uważa, że możesz mieć niedoczynność tarczycy, zapyta o objawy. Zapyta również, czy ktoś inny w rodzinie miał chorobę tarczycy lub chorobę autoimmunologiczną, lub czy byłaś ostatnio w ciąży. Lekarz może zbadać szyję, aby sprawdzić, czy gruczoł tarczycy jest powiększony8.

Możesz mieć wykonane badania krwi w celu sprawdzenia, ile hormonu stymulującego tarczycę (TSH) i tyroksyny (T4) znajduje się we krwi8.

Lekarz może również zlecić skan tarczycy. Jeśli lekarz znajdzie guzek lub guz w tarczycy, może użyć obrazowania ultrasonograficznego, skanu tarczycy lub biopsji tarczycy, aby pomóc ocenić stan3.

Znaki i objawy sugerujące dysfunkcję tarczycy są niespecyficzne i niediagnostyczne, szczególnie we wczesnej fazie prezentacji choroby. Dlatego diagnoza opiera się na poziomach hormonu stymulującego tarczycę i wolnej tyroksyny we krwi9.

Leczenie zaburzeń tarczycy

Leczenie zależy od problemu, jego ciężkości i objawów. Możliwe metody leczenia mogą obejmować leki, terapię radioaktywnym jodem lub operację tarczycy4.

Choroby tarczycy można leczyć – zwykle za pomocą leków1.

Życie z zaburzeniem tarczycy

Problemy tarczycy są bardzo, bardzo powszechne. Ale niekoniecznie są winne wszystkiego zmęczenia i problemów fizycznych, których doświadczasz7.

Dobrą wiadomością jest to, że u większości osób objawy psychologiczne poprawiają się, gdy zaburzenie tarczycy zostanie opanowane. Dlatego niezbędne jest regularne przyjmowanie leków, ponieważ niekonsekwentne przyjmowanie tabletek może wpływać na poziom hormonów tarczycy i może powodować gorsze samopoczucie10.

Czasami może się wydawać, że leki naprawdę nie działają. Na przykład lewotyroksyna może potrzebować kilku miesięcy, aby w pełni zacząć działać, więc ważne jest, abyś pozostał na kuracji leczenia przez odpowiednio długi czas10.

Niektóre leki stosowane w leczeniu zaburzeń tarczycy mogą również przyczyniać się do objawów psychologicznych. Sterydy na przykład mogą nasilać depresję. Beta-blokery, czasami przepisywane w celu kontrolowania tętna u pacjentów z nadczynnością tarczycy, również mogą sprawiać, że niektóre osoby czują się zmęczone i przygnębione10.