Choroby rzadkie
Badane cząsteczki
Lokalizacje
Badania z rekrutacją w toku są na początku listy
1 badanie kliniczne w tym schorzeniu
Rituksymab w leczeniu pacjentów z zawałem serca z uniesieniem odcinka ST
CzechyW skrócie
Uniesienie odcinka ST w zapisie elektrokardiogramu może wskazywać na poważne problemy z sercem, ale nie zawsze oznacza zawał. Rozpoznanie zmian w tym fragmencie badania EKG jest kluczowe dla szybkiego podjęcia właściwego leczenia i może uratować życie.
Elektrokardiogram (EKG) to badanie, które rejestruje aktywność elektryczną serca. Na zapisie EKG widoczne są różne elementy, które mają swoje nazwy oznaczone literami. Odcinek ST to płaski, izoelektryczny fragment krzywej EKG, który znajduje się między końcem załamka S (punkt J) a początkiem załamka T.
W normalnych warunkach odcinek ST reprezentuje elektrycznie neutralny obszar między depolaryzacją komór (skurczem dolnych jam serca, widocznym jako zespół QRS) a ich repolaryzacją (powrotem do stanu spoczynku, widocznym jako załamek T). Innymi słowy, odpowiada on okresowi między końcem zespołu QRS a początkiem załamka T.
Z punktu widzenia fizjologii odcinek ST odpowiada fazie plateau potencjału czynnościowego komór serca. Podczas tej fazy większość komórek mięśnia sercowego przeszła już depolaryzację, ale jeszcze nie rozpoczęła repolaryzacji. W aspekcie klinicznym odcinek ST reprezentuje okres, w którym mięsień sercowy utrzymuje skurcz, aby wypchnąć krew z komór.
Uniesienie odcinka ST oznacza, że fragment ten na zapisie EKG znajduje się nieprawidłowo wysoko ponad linią bazową. Najważniejszą przyczyną nieprawidłowości odcinka ST (zarówno uniesienia, jak i obniżenia) jest niedokrwienie mięśnia sercowego lub zawał.
Uniesienie odcinka ST może jednak występować z wielu różnych przyczyn. Do głównych należą:
Ostry zawał mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST (STEMI) powstaje w wyniku zamknięcia jednej lub więcej tętnic wieńcowych, co powoduje niedokrwienie pełnej grubości ściany serca i następnie uszkodzenie lub martwicę mięśnia sercowego.
Mechanizm chorobowy zazwyczaj obejmuje pęknięcie blaszki miażdżycowej i utworzenie skrzepliny w obrębie tętnicy wieńcowej, chociaż inne procesy również mogą prowadzić do STEMI. Do czynników ryzyka STEMI należą nadciśnienie tętnicze, hiperlipidemia (podwyższony poziom tłuszczów we krwi), palenie tytoniu i cukrzyca, które przyczyniają się do rozwoju miażdżycy i zwiększają prawdopodobieństwo niestabilności blaszki miażdżycowej.
Zawał typu STEMI jest szczególnie poważny i wiąże się z większym ryzykiem groźnych powikłań i zgonu. Jest to sytuacja zagrażająca życiu, która wymaga natychmiastowej pomocy medycznej. W medycynie ratunkowej funkcjonuje powiedzenie "czas to mięsień", ponieważ każda minuta opóźnienia w leczeniu zwiększa zakres martwicy mięśnia sercowego.
Pacjenci zgłaszający się na izbę przyjęć z bólem w klatce piersiowej powinni mieć wykonany elektrokardiogram w ciągu 10 minut od przybycia. Liczne badania pokazują, że skrócenie czasu od przyjęcia do podjęcia interwencji zmniejsza śmiertelność i chorobowość.
Ostry zawał STEMI może powodować uniesienie odcinka ST o różnej morfologii - może być wklęsłe, wypukłe lub ukośnie proste. Charakterystyczne jest uniesienie odcinka ST i tworzenie się załamka Q w sąsiadujących odprowadzeniach. Zazwyczaj występuje także obniżenie odcinka ST w odprowadzeniach elektrycznie przeciwległych, co nazywamy zmianami wzajemnymi.
W zależności od tego, które odprowadzenia EKG pokazują uniesienie odcinka ST, można określić, która część serca jest dotknięta zawałem:
Skurcz naczyń wieńcowych wywołuje obraz uniesienia odcinka ST bardzo podobny do ostrego STEMI - czyli miejscowe uniesienie ST z wzajemnym obniżeniem ST występujące podczas epizodów bólu w klatce piersiowej. W przeciwieństwie jednak do ostrego STEMI zmiany w EKG są przejściowe, odwracalne po podaniu leków rozszerzających naczynia i zwykle nie wiążą się z martwicą mięśnia sercowego. Samo badanie EKG może nie wystarczyć do odróżnienia tych dwóch stanów.
Ostre zapalenie osierdzia powoduje rozległe wklęsłe (w kształcie siodła) uniesienie odcinka ST z obniżeniem odcinka PR w wielu odprowadzeniach, typowo obejmujących I, II, III, aVF, aVL i V2-6. W odprowadzeniach aVR i V1 występują wzajemne zmiany - obniżenie ST i uniesienie PR.
Łagodna wczesna repolaryzacja powoduje niewielkie uniesienie ST z wysokimi załamkami T, głównie w odprowadzeniach przedsercowych. Jest to wariant prawidłowy często spotykany u młodych, zdrowych pacjentów. Często występuje nacięcie w punkcie J - tak zwany wzór "haczyka rybnego".
Uniesienie odcinka ST uważa się za istotne, jeśli odległość pionowa między krzywą EKG a linią bazową w punkcie 0,04 sekundy po punkcie J wynosi co najmniej 0,1 mV (zwykle odpowiadające 1 mm lub 1 małej kratce) w odprowadzeniu kończynowym lub 0,2 mV (2 mm lub 2 małe kratki) w odprowadzeniu przedsercowym. Jako linię bazową przyjmuje się odcinek PR lub odcinek TP.
Rozpoznanie STEMI potwierdza się charakterystycznymi zmianami w elektrokardiografii, obejmującymi uniesienie odcinka ST w określonych odprowadzeniach. Badania krwi, takie jak podwyższony poziom troponin sercowych (białek uwalniananych podczas uszkodzenia mięśnia sercowego), dodatkowo wspierają rozpoznanie.
Warto jednak pamiętać, że ta metoda oceny ma współczynnik wyników fałszywie dodatnich wynoszący 15-20% (nieco wyższy u kobiet niż u mężczyzn) i współczynnik wyników fałszywie ujemnych wynoszący 20-30%.
Sposób postępowania zależy od przyczyny uniesienia odcinka ST. W przypadku zawału serca typu STEMI natychmiastowe leczenie polega na przywróceniu przepływu krwi do dotkniętego obszaru poprzez terapię reperfuzyjną, zazwyczaj za pomocą przezskórnej interwencji wieńcowej (PCI).
Opcje leczenia zawału serca typu STEMI zależą od tego, kiedy rozpoczęły się objawy i jak szybko można uzyskać dostęp do leczenia:
Wczesne postępowanie ma kluczowe znaczenie dla ograniczenia uszkodzenia mięśnia sercowego, a terapie wspomagające, w tym leki przeciwpłytkowe i antykoagulanty, są często stosowane, aby zapobiec dalszemu tworzeniu się skrzepliny. Pacjenci mogą również otrzymywać leki rozrzedzające krew, aby zapobiec tworzeniu się kolejnych skrzeplin, takie jak aspiryna w małej dawce.
W przypadku innych przyczyn uniesienia odcinka ST, takich jak zapalenie osierdzia czy skurcz naczyń wieńcowych, stosuje się odpowiednie leczenie skierowane na konkretną przyczynę. Dlatego tak istotne jest właściwe rozpoznanie, co powoduje zmiany w zapisie EKG.
Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Opowiedz nam o swoim schorzeniu – przeszukamy wszystkie badania w Europie i skontaktujemy Cię z właściwym ośrodkiem.
