Skala Oceny Katatonii Busha-Francisa to specjalistyczne narzędzie diagnostyczne używane przez psychiatrów do wykrywania i oceny nasilenia objawów katatonii – złożonego zespołu zaburzeń ruchowych występującego w chorobach psychicznych.
Czym jest Skala Oceny Katatonii Busha-Francisa
Skala Oceny Katatonii Busha-Francisa (BFCRS) to specjalistyczne narzędzie stworzone do oceny nasilenia różnych objawów katatonii, czyli zespołu zaburzeń psychoruchowych charakteryzujących się nieprawidłowościami w ruchach i zachowaniu. Katatonia może objawiać się zbyt małą aktywnością ruchową (typ hipokinetyczny), nadmierną aktywnością (typ hiperkinetyczny) lub nieprawidłowymi ruchami (typ parakinetyczny) i występuje w związku z chorobami psychicznymi lub innymi stanami medycznymi.
BFCRS jest uznawana za złoty standard wśród skal do oceny katatonii. W artykule z 2011 roku opublikowanym w holenderskim czasopiśmie psychiatrycznym różne skale zostały porównane ze sobą, a BFCRS wyłoniła się jako najlepsze narzędzie diagnostyczne.
Zastosowanie w diagnostyce katatonii
Skala służy zarówno do screeningu, czyli wstępnego wykrywania katatonii, jak i do szczegółowej oceny nasilenia objawów. Do celów przesiewowych używana jest skrócona wersja zwana Instrumentem Przesiewowym Katatonii Busha-Francisa (BFCSI), w której ocenia się jedynie obecność lub brak pierwszych 14 elementów.
Wynik screeningu jest pozytywny, gdy u pacjenta występują co najmniej 2 objawy przez okres 24 godzin. Screening za pomocą BFCRS ma sens w celu wyselekcjonowania pacjentów, u których może występować katatonia, jednak ostateczna diagnoza jest stawiana na podstawie pełnego obrazu klinicznego.
W badaniu przeprowadzonym w szpitalu w Afryce Południowej, które objęło 135 pacjentów przyjętych do ostrego oddziału psychiatrycznego, katatonia została zdiagnozowana u 16 osób, co stanowi 11,9% badanych. Większość pacjentów miała od 16 do 35 lat.
Struktura i elementy skali
Pełna Skala Oceny Katatonii Busha-Francisa składa się z 23 elementów, podczas gdy wersja przesiewowa obejmuje 14 pierwszych elementów. Skala wykorzystuje stałą procedurę badania, w której każdy objaw jest oceniany według określonych kryteriów.
Przykładowe elementy oceniane w skali obejmują:
Pobudzenie – skrajna nadaktywność, ciągły niepokój ruchowy, który wydaje się być bezcelowy. Nie można go przypisać akatyzji (uczuciu wewnętrznego niepokoju) ani celowemu podenerwowaniu. Ocenia się od 0 (brak) do 3 (pełnoobjawowe pobudzenie katatoniczne z nieskończoną, szaloną aktywnością ruchową).
Nieruchomość/Stupor – skrajna hipoaktywność, nieruchomość, minimalna reakcja na bodźce. Ocenia się od 1 (siedzenie nienormalnie nieruchomo, możliwa krótka interakcja) do 3 (stuporowy, niereagujący na bodźce bólowe).
Mutyzm – brak lub minimalna odpowiedź słowna. Od 1 (brak odpowiedzi słownej na większość pytań, niezrozumiały szept) do 3 (całkowity brak mowy).
Wpatrywanie się – utrwalony wzrok, niewielkie lub żadne skanowanie wzrokowe otoczenia, zmniejszone mruganie. Od 0 (brak) do 3 (utrwalony wzrok, niereaktywny).
Posturowanie/Katalepsja – spontaniczne utrzymywanie pozycji ciała, w tym zwykłych (np. siedzenie lub stanie przez długi czas bez reakcji). Od 0 (brak) do 3 (dziwaczna pozycja lub zwykła utrzymywana dłużej niż określony czas).
Wiarygodność i skuteczność narzędzia
Badania nad wiarygodnością różnych narzędzi diagnostycznych dla katatonii pokazują, że BFCRS charakteryzuje się wysoką zgodnością między różnymi oceniającymi. W badaniu, w którym pięciu oceniających po przeszkoleniu używało BFCSI, BFCRS i DSM-5 do oceny katatonii u nowych pacjentów, pełna 23-elementowa skala BFCRS osiągnęła najwyższy poziom zgodności międzyoceniającej (α = 0,798).
Dla porównania, DSM-5 miał najniższy poziom zgodności międzyoceniającej (α = 0,565). Najwyższe współczynniki korelacji zaobserwowano między BFCRS a BFCSI, co potwierdza, że oba narzędzia skutecznie identyfikują te same objawy katatonii.
BFCSI i BFCRS wykazały najwyższy wskaźnik wykrywania katatonii oraz wysoką zgodność międzyoceniającą z wysokimi współczynnikami korelacji, podczas gdy DSM-5 miał braki w przesiewowym wykrywaniu katatonii z niską zgodnością międzyoceniającą i najniższą korelacją z dwoma pozostałymi narzędziami.
Materiały szkoleniowe i zasoby edukacyjne
Dr Joshua Wortzel i dr Mark Oldham we współpracy z dr Andrew Francisem opracowali kompleksowe zasoby edukacyjne dotyczące oceny katatonii za pomocą Skali Oceny Katatonii Busha-Francisa.
Dostępne materiały szkoleniowe obejmują podręcznik szkoleniowy i przewodnik kodowania, który szczegółowo opisuje sposób używania BFCRS i wyjaśnia każdy element. Przygotowano również moduły edukacyjne ze standaryzowanymi filmami z pacjentami oraz pytaniami testowymi z wyjaśnieniami.
Filmy szkoleniowe przedstawiają pełną ocenę kliniczną dla BFCRS u standaryzowanego pacjenta bez katatonii oraz oceny pacjenta przedstawiającego trzy podstawowe podtypy ruchowe katatonii: katatonię hipokinetyczną, parakinetyczną i hiperkinetyczną. Do każdego filmu dołączono wypełnione formularze BFCRS pokazujące sposób punktacji tych ocen, wraz z kluczowymi wskazówkami.
Dostępny jest również kalkulator BFCRS z opisami i filmami, zoptymalizowany pod kątem urządzeń mobilnych, który został opracowany we współpracy z Patrickiem Yingiem.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Holandia