Pograniczne zaburzenie osobowości

Czym jest pograniczne zaburzenie osobowości

Pograniczne zaburzenie osobowości to złożony stan zdrowia psychicznego, który wpływa na sposób, w jaki osoba czuje się wobec siebie i innych ludzi. Zaburzenie to charakteryzuje się intensywnymi, niestabilnymi emocjami i relacjami oraz poczuciem niepewności i wątpliwości co do siebie1.

Schorzenie wpływa na zdolność regulowania emocji. Osoby z tym zaburzeniem mogą doświadczać okresów intensywnych, często niekontrolowanych uczuć po wystąpieniu sytuacji wyzwalającej. W rezultacie może to wpłynąć na sposób postrzegania siebie i prowadzić do impulsywnych zachowań, które zakłócają relacje w życiu1.

Pograniczne zaburzenie osobowości należy do grupy schorzeń nazywanych zaburzeniami osobowości klastra B – grupa ta obejmuje przewlekłe stany powodujące niestabilne nastroje i emocje, impulsywne zachowania oraz dysfunkcje społeczne1.

Zaburzenie dotyka około 1 na 100 osób w Stanach Zjednoczonych, co oznacza, że około 1,4% dorosłych Amerykanów doświadcza tego schorzenia [3,4]. Ludzie z pogranicznych zaburzeniem osobowości często są w stanie napięcia, mają wysoki poziom stresu i gniewu, przez co mogą łatwo się obrażać. Zmagają się z przekonaniami i myślami na swój temat oraz innych ludzi, co powoduje cierpienie w wielu obszarach życia1.

Objawy i rozpoznawanie zaburzenia

Objawy pogranicznego zaburzenia osobowości mogą różnić się nasileniem i być podobne, choć unikalne dla każdej osoby. Osoby z tym zaburzeniem często odczuwają ogromną niestabilność emocjonalną, co wpływa na ich obraz siebie, zainteresowania i cele. To często sprawia, że czują się zagubione co do swojej tożsamości. Schorzenie utrudnia osobie poczucie komfortu we własnej skórze1.

Charakterystyczne objawy obejmują kilka głównych obszarów. Pierwszym jest niestabilność emocjonalna, określana w psychologii jako zaburzenia regulacji afektywnej. Osoby z tym zaburzeniem mogą doświadczać intensywnych wahań nastroju, szybko przechodząc od radości do rozpaczy1.

Kolejnym obszarem są zaburzone wzorce myślenia i percepcji, czyli zniekształcenia poznawcze lub percepcyjne. Mogą występować problemy z postrzeganiem rzeczywistości, szczególnie w sytuacjach stresowych. Wiele osób z pogranicznych zaburzeniem osobowości działa impulsywnie, ma intensywne emocje i doświadcza dysocjacji – poczucia oderwania od rzeczywistości – oraz paranoi, gdy są najbardziej zestresowane [3,7].

Impulsywne zachowania stanowią istotny element obrazu klinicznego. Osoby mogą podejmować nieprzemyślane decyzje, takie jak lekkomyślne wydawanie pieniędzy, używanie substancji psychoaktywnych, ryzykowna jazda samochodem lub samookaleczanie się, bez myślenia o konsekwencjach swoich działań [4,12].

Intensywne, ale niestabilne relacje z innymi ludźmi są kolejną charakterystyczną cechą. Osoby mogą postrzegać innych w skrajnościach i szybko zmieniać swoją opinię na ich temat. Mogą przywiązywać się do innych z powodu silnego lęku przed porzuceniem lub mogą odpychać ludzi swoim zachowaniem1.

Ludzie z pogranicznych zaburzeniem osobowości często doświadczają intensywnego lęku przed niestabilnością i porzuceniem. W rezultacie mają problemy z byciem sam na sam ze sobą. Stan ten znany jest również z gniewu, wahań nastroju i impulsywności. Te cechy mogą zniechęcać ludzi do przebywania z osobą z tym zaburzeniem1.

Dodatkowe objawy mogą obejmować zmieniający się obraz siebie i poczucie tożsamości, poczucie pustki oraz problemy z samoświadomością. Ta niestabilość emocjonalna może powodować trudności w relacjach, a niemożność samodzielnego uspokojenia się może prowadzić do impulsywnych, ryzykownych zachowań [3,12].

Warto podkreślić, że objawy zaburzenia osobowości mogą być łagodne lub ciężkie i zwykle pojawiają się w okresie dojrzewania, utrzymując się w wieku dorosłym1.

Przyczyny rozwoju zaburzenia

Przyczyny pogranicznego zaburzenia osobowości nie są w pełni poznane. Wydaje się, że zaburzenie wynika z kombinacji czynników genetycznych i środowiskowych1.

Osoby z tym zaburzeniem pochodzą z bardzo różnych środowisk, jednak większość z nich doświadczyła jakiejś formy traumy lub zaniedbania w dzieciństwie. Te wczesne negatywne doświadczenia mogą odgrywać istotną rolę w rozwoju schorzenia1.

Zachowania charakterystyczne dla zaburzenia mogą wydawać się normalne dla osoby dotkniętej, ponieważ wiążą się z tym, jak "połączony" jest jej mózg. Jednak te połączenia nie są trwałe, co daje nadzieję na zmianę poprzez odpowiednie leczenie1.

Rozpoznanie i diagnostyka

Jeśli ktoś doświadcza objawów pogranicznego zaburzenia osobowości, powinien umówić się na wizytę u lekarza. Podczas wizyty lekarz może zapytać o aktualne samopoczucie, niedawne zachowania oraz wpływ objawów na jakość życia1.

Celem takiej oceny jest wykluczenie innych, częstszych schorzeń psychicznych, takich jak depresja, oraz upewnienie się, że nie ma bezpośredniego zagrożenia dla zdrowia i bezpieczeństwa pacjenta. Proces diagnostyczny wymaga oceny przez wykwalifikowanego specjalistę w dziedzinie zdrowia psychicznego1.

Metody leczenia

Wiele osób z pogranicznych zaburzeniem osobowości może odnieść korzyści z leczenia psychologicznego lub medycznego. Główną metodą leczenia jest terapia rozmów, zwana również psychoterapią1.

Leczenie może obejmować różne formy terapii indywidualnej i grupowej, prowadzone przez przeszkolonych specjalistów współpracujących z zespołem zdrowia psychicznego. Skuteczne leczenie może trwać dłużej niż rok, ale z czasem wiele osób z tym zaburzeniem przezwycięża swoje objawy i dochodzi do zdrowia [7,10].

Jedną ze szczególnie skutecznych form terapii jest dialektyczna terapia behawioralna (DBT). Jest to rodzaj terapii specjalnie zaprojektowany do leczenia osób z pogranicznych zaburzeniem osobowości. DBT opiera się na założeniu, że dwa ważne czynniki przyczyniają się do rozwoju zaburzenia: osoba jest szczególnie wrażliwa emocjonalnie, a jej sposoby radzenia sobie z emocjami są niewystarczające [10,11].

DBT jest strukturowaną terapią ambulatoryjną, która łączy różne techniki terapeutyczne. Pomaga osobom lepiej zrozumieć swoje myśli i uczucia oraz kontrolować je. Celem terapii jest pomoc w osiągnięciu lepszego poczucia kontroli nad swoimi myślami i uczuciami [10,11].

Specjalista może pomóc znaleźć zdrowsze sposoby radzenia sobie z emocjami. Leczenie ma na celu pomóc ludziom w uzyskaniu lepszego poczucia kontroli nad swoim życiem i poprawy stabilności emocjonalnej. Osobom, u których objawy powracają, zaleca się dodatkowe leczenie [4,7].

Ważne jest, aby psychoterapia dla osób z pogranicznych zaburzeniem osobowości była prowadzona wyłącznie przez przeszkolonego specjalistę. Zazwyczaj będzie to psychiatra, psycholog lub inny przeszkolony profesjonalista w dziedzinie zdrowia psychicznego. Nie należy się bać pytać o ich doświadczenie1.

Wybór rodzaju psychoterapii może opierać się na kombinacji osobistych preferencji oraz dostępności konkretnych form leczenia w danym regionie. Leczenie może trwać rok lub dłużej, w zależności od potrzeb pacjenta i okoliczności życiowych1.

Współwystępowanie z innymi schorzeniami

Wiele osób z pogranicznych zaburzeniem osobowości ma również inny problem zdrowia psychicznego lub behawioralny. Często współwystępujące schorzenia obejmują1:

• nadużywanie alkoholu
• uogólnione zaburzenie lękowe
• zaburzenie afektywne dwubiegunowe
• depresję
• nadużywanie narkotyków
• zaburzenia odżywiania, takie jak anoreksja lub bulimia
• inne zaburzenia osobowości, takie jak antysocjalne zaburzenie osobowości

Pograniczne zaburzenie osobowości może być poważnym schorzeniem, a wiele osób z tym stanem dokonuje samookaleczeń i podejmuje próby samobójcze. Dlatego ważne jest, aby osoby doświadczające tych problemów szukały profesjonalnej pomocy1.

Istnieje pomoc i wsparcie dostępne dla osób z tym zaburzeniem oraz ich rodzin. Istnieją skuteczne metody leczenia, które mogą znacząco poprawić jakość życia i pomóc w odzyskaniu kontroli nad emocjami i relacjami1.