Martwicze noworodkowe zapalenie jelit to poważne schorzenie jelitowe, które dotyka przede wszystkim wcześniaki. Choroba powoduje zapalenie tkanki jelitowej, co prowadzi do jej obumierania, a w niektórych przypadkach może powstać dziura w jelicie, przez którą bakterie przedostają się do jamy brzusznej.
Czym jest martwicze noworodkowe zapalenie jelit?
Martwicze noworodkowe zapalenie jelit to poważny problem zdrowotny układu pokarmowego, który występuje głównie u wcześniaków. Schorzenie powoduje zapalenie tkanki jelitowej (stan, w którym tkanka staje się opuchnięta i zaczerwieniona), co prowadzi do jej obumierania.
W wyniku tej choroby może powstać dziura, czyli perforacja, w jelicie dziecka. Przez taki otwór bakterie mogą przedostać się do jamy brzusznej lub do krwiobiegu, wywołując poważne zakażenia. Choroba zazwyczaj rozwija się w ciągu dwóch do sześciu tygodni po urodzeniu.
Jelita – jelito cienkie i jelito grube – stanowią część układu trawiennego. Pomagają one w przetwarzaniu pokarmu i płynów w odpady, które organizm usuwa przez stolec.
U niektórych niemowląt choroba ma łagodny przebieg, podczas gdy u innych wywołuje ciężkie, zagrażające życiu objawy. Martwicze noworodkowe zapalenie jelit jest chorobą zagrażającą życiu, która dotyka niemal wyłącznie noworodki, a wskaźnik śmiertelności może sięgać nawet 50 procent.
Jelito cienkie
Jelito grube
Układ trawienny
Kto może zachorować?
Niemal wszystkie dzieci – 9 na 10 – które chorują na martwicze zapalenie jelit, rodzą się przedwcześnie. Schorzenie dotyka głównie niemowlęta, które:
urodziły się przed 37. tygodniem ciąży (wcześniaki)
są karmione przez sondę żołądkową (żywienie dojelitowe)
ważą mniej niż 2,5 kg przy urodzeniu
Wśród wcześniaków martwicze zapalenie jelit jest częstym schorzeniem układu pokarmowego. Dotyka ono 1 na 1000 wcześniaków. Ryzyko jest najwyższe u dzieci ważących mniej niż 900 gramów.
Choroba bardzo rzadko dotyka noworodki urodzone o czasie. Około 1 na 10 000 noworodków donoszonych choruje na martwicze zapalenie jelit. U noworodków donoszonych choroba zazwyczaj wiąże się z wydarzeniem, które spowodowało niskie natlenienie.
Im mniejsze i wcześniej urodzone dziecko, tym wyższe ryzyko zachorowania. U niemowląt o bardzo niskiej i skrajnie niskiej masie urodzeniowej, o wieku ciążowym poniżej 32 tygodni, częstość występowania może wynosić nawet 22 procent.
Objawy choroby
U wcześniaków początek choroby występuje zazwyczaj w ciągu pierwszych kilku tygodni po urodzeniu, a wiek wystąpienia objawów jest odwrotnie proporcjonalny do wieku ciążowego w momencie porodu. U noworodków donoszonych mediana wieku wystąpienia wynosi 1-3 dni, ale objawy mogą pojawić się nawet w wieku 1 miesiąca.
Początkowe objawy mogą być subtelne i niespecyficzne. Mogą obejmować jeden lub więcej z następujących:
słabe ssanie lub problemy z karmieniem
wymioty
ospałość, senność
bolesność brzucha
Niemowlę z martwiczym zapaleniem jelit może mieć:
opuchnięty lub tkliwy brzuszek
czerwoną, obrzękniętą lub przebarwioną skórę na brzuchu
krew w stolcu
biegunkę
zatrzymanie treści żołądkowej (przedłużone opróżnianie żołądka)
W miarę postępu choroby może dojść do perforacji jelita (powstania dziury w ścianie jelita), co prowadzi do zapalenia otrzewnej (zakażenia błony wyścielającej jamę brzuszną), posocznicy (ciężkiego zakażenia krwi) i śmierci.
Przyczyny i mechanizm choroby
Mechanizm powstawania martwiczego zapalenia jelit polega na zapaleniu jelita, które prowadzi do inwazji bakteryjnej. Bakterie powodują uszkodzenie komórek, ich obumieranie oraz martwicę (śmierć tkanki) okrężnicy i jelita.
Podstawą choroby jest niedojrzałość układu pokarmowego oraz wrodzonego układu odpornościowego. Leczenie medyczne opiera się na podawaniu antybiotyków i zaprzestaniu karmienia dojelitowego.
Chociaż wiele czynników jest związanych z martwiczym zapaleniem jelit, dokładna przyczyna pozostaje nieznana. Choroba rzadko występuje przed rozpoczęciem karmienia, a żywienie mlekiem zastępczym zwiększa ryzyko w porównaniu z karmieniem mlekiem matki.
Rozpoznawanie choroby
Rozpoznanie martwiczego zapalenia jelit opiera się na kilku badaniach diagnostycznych. Lekarze wykorzystują różne metody, aby ocenić stan jelita i stopień zaawansowania choroby.
Do podstawowych badań należą:
Gazometria krwi tętniczej – badanie pozwalające ocenić ilość tlenu i dwutlenku węgla we krwi
Zdjęcie rentgenowskie jamy brzusznej – główna metoda diagnostyczna pozwalająca zobaczyć zmiany w jelitach
W niektórych przypadkach może być konieczne wykonanie innych badań, takich jak nakłucie jamy brzusznej, aby sprawdzić obecność płynu czy zakażenia.
Lekarze klasyfikują martwicze zapalenie jelit według stopni zaawansowania, co pomaga w wyborze odpowiedniego leczenia.
Leczenie
Leczenie martwiczego zapalenia jelit różni się w zależności od ciężkości choroby. Nawet połowa wszystkich wcześniaków wykazuje problemy z tolerancją karmienia podczas pobytu w szpitalu, ale mniej niż jedna czwarta z nich rozwija martwicze zapalenie jelit.
Leczenie zachowawcze
W przypadku łagodniejszych postaci choroby stosuje się leczenie medyczne, które obejmuje:
Zaprzestanie karmienia przez układ pokarmowy
Podawanie antybiotyków dożylnie
Przejście na żywienie pozajelitowe (podawanie składników odżywczych bezpośrednio do krwi przez wenflon)
Leczenie antybiotykowe ma na celu pokrycie bakterii beztlenowych i Gram-ujemnych. Najczęściej stosowane kombinacje antybiotyków to ampicylina z gentamycyną, do których dodaje się klindamycynę lub metronidazol.
Niemowlęta otrzymują płyny dożylnie, aby zapobiec odwodnieniu. Czasami konieczne jest zastosowanie leków rozszerzających naczynia krwionośne lub leków wspomagających pracę serca.
Leczenie chirurgiczne
W ciężkich przypadkach, szczególnie w stopniu III według klasyfikacji Bella, może być konieczna operacja. Wskazaniem do zabiegu chirurgicznego jest zapobieganie zakażeniom miejsca operowanego oraz nawrotowi choroby.
Podczas operacji chirurg usuwa uszkodzone lub obumarłe fragmenty jelita. Niektóre niemowlęta potrzebują operacji w celu usunięcia zniszczonego jelita.
Badania nad wolnym karmieniem dojelitowym u niemowląt o skrajnie niskiej masie urodzeniowej wykazały, że standaryzowane powolne karmienie dojelitowe wiązało się ze zmniejszonym ryzykiem martwiczego zapalenia jelit w porównaniu z wczesnym karmieniem dojelitowym.
Rokowanie
Martwicze noworodkowe zapalenie jelit jest poważną chorobą o wysokiej śmiertelności. Wskaźnik zgonów może wynosić nawet 50 procent, w zależności od ciężkości schorzenia.
Choroba dotyka blisko 10 procent niemowląt ważących mniej niż 1500 gramów. Rokowanie zależy od wielu czynników, w tym od wieku ciążowego dziecka, masy urodzeniowej oraz szybkości rozpoznania i wdrożenia leczenia.
Niektóre niemowlęta, które przeszły martwicze zapalenie jelit, mogą mieć długoterminowe problemy zdrowotne wymagające stałej opieki medycznej i monitorowania.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.
Niemcy