Dysplazja rozwojowa stawu biodrowego

Czym jest dysplazja rozwojowa stawu biodrowego?

Dysplazja rozwojowa stawu biodrowego to problem zdrowotny, który pojawia się, gdy staw biodrowy dziecka nie formuje się w prawidłowy sposób. Czasami problem zaczyna się jeszcze przed urodzeniem dziecka, a czasami rozwija się po narodzinach, w miarę wzrostu dziecka1.

Aby zrozumieć tę chorobę, warto wiedzieć, jak działa zdrowy staw biodrowy. Staw biodrowy to połączenie kości uda z miednicą, które działa jak przegub kulowy. Górna część kości udowej ma kształt okrągłej kulki i wpasowuje się w wklęsłe zagłębienie w kości miednicy, zwane panewką stawową. Kulka porusza się w różnych kierunkach, ale zawsze pozostaje wewnątrz panewki. To pozwala nam poruszać biodrami do przodu, do tyłu i na boki, a także podtrzymuje ciężar naszego ciała1.

W przypadku dysplazji rozwojowej stawu biodrowego panewka jest zbyt płytka i główka kości udowej nie jest mocno przytrzymywana na swoim miejscu, przez co staw biodrowy jest niestabilny. W poważnych przypadkach kość udowa może całkowicie wysunąć się z panewki, co nazywamy zwichnięciem2.

Choroba może dotyczyć jednego lub obu bioder, ale częściej występuje w lewym biodrze. Dysplazja rozwojowa stawu biodrowego bywa również nazywana wrodzoną dysplazją biodra lub wrodzoną zwichniętą biodra2.

Jak często występuje ta choroba?

Dysplazja rozwojowa stawu biodrowego występuje u około 1 na 1000 niemowląt3. Pewien stopień dysplazji biodra może dotyczyć nawet 1 na 10 dzieci w Stanach Zjednoczonych, choć nie wszystkie przypadki są poważne4.

Ta choroba znacznie częściej dotyka dziewczynki niż chłopców. Jest również bardziej powszechna w niektórych grupach, na przykład u pierworodnych dzieci i w rodzinach, w których już występowały problemy z biodrami w dzieciństwie2.

Objawy dysplazji rozwojowej stawu biodrowego

Dysplazja rozwojowa stawu biodrowego często nie powoduje bólu u niemowląt i małych dzieci, dlatego stan może nie być zauważalny, dopóki dziecko nie zacznie chodzić5. Rodzice powinni zwrócić uwagę na następujące objawy:

• Zwichnięte biodro może powodować, że noga po tej stronie jest skierowana na zewnątrz
• Może wystąpić ograniczony zakres ruchu po stronie zwichniętego biodra
• Noga może wydawać się krótsza po stronie, gdzie biodro jest zwichnięte
• Fałdy tłuszczu na skórze uda lub pośladków mogą wyglądać nierównomiernie5

W przypadku starszych dzieci i młodzieży dysplazja biodra może powodować ból, kuśtykanie i trudności podczas aktywności fizycznej. Jeśli stan nie jest leczony, może prowadzić do problemów z chodzeniem i wczesnego rozwoju osteoartrozy, czyli zwyrodnienia stawu biodrowego2.

Przyczyny i czynniki ryzyka

Dokładna przyczyna dysplazji rozwojowej stawu biodrowego nie jest znana, ale czynniki genetyczne odgrywają ważną rolę w powstawaniu tej wady rozwojowej5.

Niektóre dzieci mają większe ryzyko rozwoju dysplazji biodrowej. Do głównych czynników ryzyka należą:

• Płeć żeńska – dziewczynki chorują znacznie częściej niż chłopcy
• Pierworodne dzieci
• Historia problemów z biodrami w rodzinie (u rodziców, rodzeństwa)
• Ułożenie pośladkowe dziecka w macicy (pozycja na pośladki lub nogi) po 28 tygodniu ciąży2

Ostatnie badania pokazują, że niemowlęta, których nogi są ciasno powiązane w pozycji prostych bioder i kolan, mają znacznie wyższe ryzyko rozwoju dysplazji rozwojowej stawu biodrowego po urodzeniu. Z tego powodu nie zaleca się ciasnego owijania niemowląt w sposób prostujący biodra6.

Jak rozpoznaje się dysplazję rozwojową stawu biodrowego?

Biodra dziecka powinny być badane w ramach standardowego przesiewowego badania noworodka w ciągu 72 godzin od urodzenia, a następnie ponownie w wieku 6-8 tygodni2.

Badanie polega na delikatnym poruszaniu stawami biodrowymi dziecka, aby sprawdzić, czy występują jakiekolwiek problemy. Nie powinno to powodować dyskomfortu u dziecka. Jeśli lekarz, położna lub pielęgniarka uważa, że biodro dziecka jest niestabilne, dziecko powinno przejść badanie ultrasonograficzne biodra w wieku 4-6 tygodni2.

Dzieci powinny również mieć wykonane badanie ultrasonograficzne biodra w wieku 4-6 tygodni, jeśli:

• W rodzinie występowały problemy z biodrami w dzieciństwie
• Dziecko urodziło się w położeniu pośladkowym (nogi lub pośladki w dół) po 28 tygodniu ciąży2

U starszych niemowląt i dzieci lekarz może sprawdzić różnice w zakresie ruchu biodra, obecność nierównych fałd skóry na udzie oraz różnice w długości nóg. U dzieci powyżej 6 miesiąca życia, gdy kości są już bardziej rozwinięte, częściej stosuje się zdjęcie rentgenowskie zamiast ultrasonografii5.

Metody leczenia

Leczenie dysplazji rozwojowej stawu biodrowego zależy od wieku dziecka i nasilenia problemu. Celem leczenia jest utrzymanie główki kości udowej w prawidłowej pozycji w panewce, aby biodro mogło rozwijać się normalnie7.

Rokowanie i perspektywy

Większość niemowląt leczonych z powodu dysplazji rozwojowej stawu biodrowego rozwija się w aktywne, zdrowe dzieci i nie ma problemów z biodrami. Najważniejsze jest wczesne rozpoznanie i rozpoczęcie leczenia1.

Większość niemowląt nie ma długotrwałych skutków ani powikłań, jeśli lekarz zdiagnozuje i leczy dysplazję biodra, zanim dziecko ukończy 6 miesiąc życia3.

Bez wczesnego leczenia dysplazja rozwojowa stawu biodrowego może prowadzić do:

• Problemów z poruszaniem się, na przykład kuśtykania
• Bólu
• Osteoartrozy biodra i pleców2

Dysplazja biodra jest wiodącą przyczyną wczesnej artrozy biodra przed 60. rokiem życia. Nasilenie choroby i późne wykrycie zwiększają ryzyko artrozy. Dlatego monitorowanie i wczesna interwencja są ważne, aby zmniejszyć ryzyko bólu i niepełnosprawności dziecka w dorosłym życiu8.

Przy wczesnej diagnozie i leczeniu dzieci są mniej narażone na konieczność operacji i mają większe szanse na prawidłowy rozwój2.

• Staw biodrowy
• Kość udowa (femur)
• Miednica
• Panewka stawowa (acetabulum)