Choroba przełyku

Czym są choroby przełyku

Choroby przełyku to zbiór schorzeń wpływających na sposób działania przełyku. Przełyk, nazywany też rurką pokarmową, jest częścią układu trawiennego, która pomaga pokarmowi przemieszczać się z ust do żołądka1.

Przełyk to mięśniowa rurka łącząca gardło z żołądkiem. Pokarm nie spada przez przełyk do żołądka samodzielnie – ściany przełyku przepychają jedzenie za pomocą rytmicznych fal skurczów mięśniowych zwanych perystaltyką, czyli falami robaczkowymi2.

Tuż poniżej połączenia gardła i przełyku znajduje się pasmo mięśni zwane górnym zwieraczem przełyku. Nieco powyżej połączenia przełyku z żołądkiem znajduje się kolejne pasmo mięśni nazywane dolnym zwieraczem przełyku. Gdy przełyk nie jest używany, te zwieracze zamykają się, aby pokarm i kwas żołądkowy nie cofały się z żołądka do przełyku i do ust. Podczas przełykania zwieracze otwierają się, by umożliwić pokarmowi przejście do żołądka2.

Różne choroby mogą wpływać na przełyk, powodując dysfagię, czyli trudności w przełykaniu. Najczęstszym zaburzeniem przełyku jest choroba refluksowa przełyku (znana jako GERD). W tej chorobie nadmiar kwasu żołądkowego cofa się do przełyku, powodując stan zapalny1.

Rodzaje chorób przełyku

Do rodzajów chorób przełyku należą11:

• GERD (choroba refluksowa przełyku): Najczęstsza choroba przełyku występuje, gdy dolny zwieracz przełyku nie zamyka się prawidłowo. W rezultacie kwas żołądkowy i jego zawartość cofają się do przełyku.
• Achalazja: Dolny zwieracz przełyku nie otwiera się ani nie rozluźnia, uniemożliwiając pokarmowi przejście do żołądka. Eksperci uważają, że achalazja może być chorobą autoimmunologiczną, ale dokładna przyczyna nie jest znana. Coś uszkadza nerwy kontrolujące mięśnie przełyku.
• Przełyk Barretta: U osób z przewlekłym, nieleczonym refluksem kwasowym wyściółka dolnej części przełyku zaczyna przypominać wyściółkę żołądka, a komórki zaczynają przypominać komórki jelitowe. Te zmiany następują w miejscu, gdzie przełyk spotyka się z żołądkiem. Ten stan wiąże się z wyższym ryzykiem raka przełyku.
• Eozynofilowe zapalenie przełyku: Stan zapalny przełyku wywołany reakcją alergiczną3.

Wraz z wiekiem siła skurczów przełyku i ciśnienie w zwieraczach zmniejszają się. Ten stan sprawia, że starsi dorośli są bardziej podatni na cofanie się kwasu z żołądka (refluks żołądkowo-przełykowy lub GERD), zwłaszcza gdy leżą po jedzeniu2.

Objawy chorób przełyku

Dwa najczęstsze objawy zaburzeń przełyku to dysfagia (świadomość trudności w przełykaniu) oraz ból w klatce piersiowej lub w plecach. Dysfagia oraz ból w klatce piersiowej lub plecach mogą wystąpić w przypadku każdego zaburzenia przełyku, z których najpoważniejszym jest rak przełyku2.

Osoby z chorobami przełyku mogą doświadczać następujących objawów4:

• Trudności w przełykaniu
• Nadmierne odbijanie
• Uczucie pieczenia w gardle
• Ból w klatce piersiowej
• Zawartość żołądka cofająca się do gardła

W przypadku choroby refluksowej (GERD) objawy mogą obejmować zgagę – ból w górnej części brzucha i klatce piersiowej – który jest najczęstszym objawem GERD. Może również wystąpić odbijanie się treści żołądkowej przez przełyk do gardła lub ust, co może powodować odczuwanie smaku pokarmu lub kwasu żołądkowego. Inne objawy to ból w klatce piersiowej, nudności, problemy z przełykaniem lub ból podczas przełykania, a także objawy powikłań w jamie ustnej, gardle lub płucach, takie jak przewlekły kaszel lub zachrypnięcie5.

Diagnostyka

W celu ustalenia diagnozy zaburzeń przełyku stosuje się różne badania. Lekarze mogą przeprowadzić badania obrazowe, endoskopię górnego odcinka przewodu pokarmowego oraz biopsję. Leczenie zależy od problemu. Niektóre problemy ustępują dzięki lekom dostępnym bez recepty lub zmianom w diecie. Inne mogą wymagać leków na receptę lub operacji3.

Doświadczeni gastroenterolodzy wykorzystują najnowsze, najbardziej zaawansowane badania do szybkiego potwierdzenia dokładnej diagnozy. Te badania obejmują4:

• Badanie fizykalne
• Badania krwi: ocena możliwych alergii lub innych przyczyn zaburzeń przełyku
• Prześwietlenie z barytem: procedura wykorzystująca bar, środek kontrastowy wyróżniający określone obszary przewodu pokarmowego, oraz prześwietlenia w celu uzyskania obrazów pokazujących nieprawidłowości
• Test kwasowości przełyku: badanie mierzące ilość kwasu przepływającego z żołądka do przełyku
• Test manometryczny: badanie oceniające siłę i wzorce mięśni przełyku w celu oceny, jak dobrze przełyk pracuje
• Endoskopia: minimalnie inwazyjna procedura wykorzystująca endoskop (cienką, elastyczną rurkę z małą kamerą) do zbadania przełyku

Zaburzenia motoryczne przełyku są diagnozowane nie na podstawie konkretnych objawów lub badań obrazowych, ale na podstawie określonych wzorców obserwowanych w manometrii przełyku, od całkowitego braku kurczliwości u pacjentów z achalazją po niezwykle silne lub nieuporządkowane skurcze u osób z hiperkurczliwymi zaburzeniami motorycznymi6.

Endoskopia jest wskazana u wszystkich pacjentów z dysfagią, ale badania w celu oceny rzadszych schorzeń powinny być odroczone do czasu optymalnego leczenia częstych schorzeń6.

Leczenie

Leczenie zależy od problemu. Niektóre problemy ustępują dzięki lekom dostępnym bez recepty lub zmianom w diecie. Inne mogą wymagać leków na receptę lub operacji3.

Jeśli zaburzenie przełyku zostanie skutecznie leczone, możesz nie doświadczyć żadnych długotrwałych uszkodzeń. Czasami można kontrolować objawy za pomocą leków dostępnych bez recepty oraz zmian w stylu życia. Leki, wraz ze zmianami dietetycznymi i stylu życia, mogą pomóc11.

Achalazja ma obiektywne kryteria diagnostyczne i dostępne są skuteczne metody leczenia. Wczesna diagnoza prowadzi do lepszych wyników. Chirurgia i zaawansowane terapie endoskopowe przynoszą udowodnione korzyści w achalazji6.

Jednak inwazyjne interwencje są rzadko wskazane w przypadku hiperkurczliwych zaburzeń motorycznych, które są zazwyczaj łagodne i zwykle reagują na modyfikacje stylu życia, chociaż czasami może być potrzebna farmakoterapia6.

Wiele objawów przypisywanych zaburzeniom motorycznym przełyku jest w rzeczywistości spowodowanych nierozpoznanymi czynnościowymi zaburzeniami przełyku. Hiperkurczliwe zaburzenia motoryczne i czynnościowe zaburzenia przełyku są zazwyczaj samoograniczające się i istnieje znaczne nakładanie się ich cech klinicznych6.

Lekarze powinni zapewnić optymalne zbadanie i leczenie częstych schorzeń, takich jak choroba refluksowa przełyku i czynnościowe zaburzenia przełyku, przed skierowaniem pacjentów na badania w kierunku zaburzeń motorycznych przełyku6.