W skrócie
Bordetella pertussis pertactin adsorbed on aluminium phosphate to białko bakteryjne stosowane jako antygen w bezkomórkowych szczepionkach przeciwko krztuścowi. Jest jednym z kilku składników szczepionek skojarzonych, których zadaniem jest ochrona przed krztuścem. Jedno ukończone badanie kliniczne fazy 3 (NCT05856396) sprawdzało, jak szczepienie matki w czasie ciąży wpływa na transfer przeciwciał do niemowląt; wzięło w nim udział 240 uczestniczek.
Najważniejsze informacje
- Bordetella pertussis pertactin to białko powierzchniowe bakterii wywołującej krztusiec.
- Jest stosowany jako antygen w bezkomórkowych szczepionkach przeciwko krztuścowi, często w połączeniu z innymi składnikami szczepionki.
- Jedno badanie fazy 3 (NCT05856396) dotyczyło szczepienia matek i transferu przeciwciał do noworodków.
- W badaniu wzięło udział 240 kobiet w ciąży; badanie zostało ukończone.
- Naukowcy mierzyli wielkość odpowiedzi przeciwciał na szczepienie przeciwko krztuścowi u matek i niemowląt.
- Niektóre krążące szczepy Bordetella pertussis utraciły białko pertaktyny, co rodzi pytania o ewolucję wywołaną szczepieniami.
Czym jest Bordetella pertussis pertactin?
Bordetella pertussis pertactin adsorbed on aluminium phosphate to białko pochodzące z błony zewnętrznej Bordetella pertussis, bakterii wywołującej krztusiec. Pertaktyna jest jednym z kilku immunogenów — substancji wywołujących odpowiedź immunologiczną — stosowanych w bezkomórkowych szczepionkach przeciwko krztuścowi. Szczepionki te zawierają oczyszczone składniki bakterii, a nie całe inaktywowane komórki. Pertaktyna jest klasyfikowana jako białko błony zewnętrznej bakterii i wchodzi w skład większości bezkomórkowych szczepionek przeciwko krztuścowi stosowanych w Stanach Zjednoczonych, zwykle obok toksyny krztuścowej, hemaglutyniny włókienkowej, a czasem białek fimbrialnych.
Jak działa Bordetella pertussis pertactin?
Uważa się, że pertaktyna pomaga bakteriom wiązać się z komórkami nabłonka dróg oddechowych — komórkami wyściełającymi drogi oddechowe — oraz opierać się usuwaniu przez neutrofile, czyli białe krwinki zwalczające zakażenia. Te właściwości mogą wpływać na łatwość rozprzestrzeniania się bakterii i nasilenie choroby. Gdy pertaktyna znajduje się w szczepionce, układ odpornościowy uczy się rozpoznawać to białko i wytwarza przeciwko niemu przeciwciała. Przeciwciała te mogą następnie pomóc chronić przed przyszłym zakażeniem. Pojawienie się jednak szczepów Bordetella pertussis pozbawionych pertaktyny w populacjach o wysokim stopniu zaszczepienia wzbudziło pytania, czy dochodzi do ewolucji napędzanej szczepieniami.
W jakich chorobach jest stosowany lub badany?
- Krztusiec — wysoce zaraźliwa infekcja dróg oddechowych wywoływana przez Bordetella pertussis. Pertaktyna jest stosowana jako antygen szczepionkowy, aby pomóc zapobiegać tej chorobie, a jej rola w szczepieniu matek w czasie ciąży jest przedmiotem badań.
Jak podaje się Bordetella pertussis pertactin?
Pertaktyna nie jest podawana jako samodzielny produkt. Podaje się ją jako jeden ze składników szczepionek skojarzonych w zastrzyku domięśniowym. W zarejestrowanym badaniu klinicznym badano szczepionki Vaxelis (sześciowalentna szczepionka zawierająca składniki przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, poliomyelitis i Haemophilus typu b) oraz Triaxis (trójwalentna szczepionka zawierająca składniki przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi). Obie szczepionki zawierają pertaktynę jako część swojego bezkomórkowego składnika krztuścowego.
Co wykazują badania kliniczne?
Jedno ukończone badanie kliniczne fazy 3 (NCT05856396) zatytułowane „Maternal determinants of infant immunity to pertussis (MADI-02)” sprawdzało, jak szczepienie matek w czasie ciąży wpływa na odpowiedź przeciwciał u niemowląt. W badaniu wzięło udział 240 uczestniczek i skupiono się na kobietach w ciąży, które otrzymały szczepionki zawierające składnik krztuścowy. Głównym mierzonym wynikiem była wielkość odpowiedzi przeciwciał na szczepienie przeciwko krztuścowi — a dokładnie to, ile przeciwciał powstaje w odpowiedzi na szczepionkę, jak dobrze przeciwciała matki przenikają do noworodka i jak niemowlęta odpowiadają na własne szczepienie. Badanie zostało ukończone, choć opublikowane wyniki nie są jeszcze dostępne w rejestrze.
Jakie działania niepożądane są znane?
Dostarczone źródła dodatkowe nie zawierają szczegółowych informacji o działaniach niepożądanych związanych z pertaktyną jako pojedynczym składnikiem szczepionki. Działania niepożądane szczepionek skojarzonych zawierających pertaktynę są opisane w informacji o produkcie dla każdej szczepionki i zazwyczaj obejmują reakcje miejscowe w miejscu wstrzyknięcia oraz reakcje ogólne, takie jak gorączka. W dostarczonych źródłach nie ma jednak danych o działaniach niepożądanych dotyczących wyłącznie samej pertaktyny.