Opadanie powieki to stan, w którym górna powieka opada, zwisa lub spada nad okiem, co może ograniczyć widzenie lub całkowicie je zablokować. Schorzenie może być obecne od urodzenia lub rozwinąć się w późniejszym życiu, a dostępne są różne opcje leczenia.
Czym jest opadanie powieki?
Opadanie powieki, znane również jako ptoza lub blepharoptoza, to stan medyczny, w którym górna powieka opada do niższej pozycji niż normalnie. Termin "ptoza" pochodzi z greckiego słowa oznaczającego "opadanie". Stan ten zwykle występuje, ponieważ mięsień dźwigacz powieki – mięsień odpowiedzialny za podnoszenie powieki – nie działa prawidłowo.
Opadanie powieki może wpływać na jedno lub oba górne powieki i może być bardziej nasilone w jednym oku niż w drugim. W zależności od stopnia opadnięcia, schorzenie może ograniczyć widzenie lub całkowicie je zablokować. W łagodnych przypadkach opadanie może być ledwo zauważalne, natomiast w ciężkich przypadkach powieka może całkowicie zakrywać źrenicę.
Kształt oczu oraz pozycja powiek i brwi określają tożsamość osoby, dlatego opadanie powiek może powodować zarówno deficyt funkcjonalny, jak i kosmetyczny.
Rodzaje opadania powieki
Opadanie powieki może występować zarówno u dzieci, jak i u dorosłych. Istnieją dwa główne typy tego schorzenia.
Ptoza wrodzona oznacza, że dziecko urodziło się z tym schorzeniem. Przyczyną ptozy wrodzonej są problemy z rozwojem mięśnia dźwigacza powieki. U dzieci najczęstszą przyczyną jest nieprawidłowy rozwój mięśnia dźwigacza górnej powieki.
Ptoza nabyta dotyka osoby dorosłe w późniejszym okresie życia. Występuje wtedy, gdy mięsień dźwigacz powieki osłabia się lub oddziela od powieki. Z wiekiem ścięgno łączące mięsień dźwigacz z powieką może się rozciągać i pozwalać, aby brzeg powieki opadał i zakrywał część oka. Ptoza może również powstać w wyniku długotrwałego noszenia soczewek kontaktowych, urazu, po operacji zaćmy lub innych zabiegach ocznych.
Objawy
Głównym objawem opadania powieki jest charakterystyczny wygląd powieki. Może ona zakrywać jedynie górną część oka lub całą źrenicę. Sam wygląd powiek pozwala zazwyczaj stwierdzić, czy występuje ptoza. Schorzenie to nie jest bolesne, ale może blokować wzrok.
Inne objawy opadania powieki mogą obejmować:
Nadmierne pocieranie oczu
Nasilone łzawienie
Zmniejszone lub upośledzone widzenie
Zmęczenie i ból wokół oczu
Osoby z opadającymi powiekami mogą odchylać głowę do tyłu i unosić brodę, aby lepiej widzieć. Może to z czasem wpływać na głowę i szyję. Dzieci z opadającymi powiekami mogą odchylać podbródek do góry, aby móc widzieć spod opadniętych powiek i używać oczu razem. Często napinają również mięsień czoła, aby unieść brew i bardziej unieść powiekę.
Objawy ptozy obejmują trudności w utrzymaniu oczu otwartych, zmęczenie oczu oraz ból czoła wynikający ze zwiększonego wysiłku potrzebnego do podniesienia powiek. W ciężkich przypadkach może być konieczne odchylenie głowy do tyłu lub podniesienie powieki palcem, aby móc widzieć spod opadniętych powiek.
U dzieci z opadaniem powieki mogą również rozwinąć się dodatkowe problemy, takie jak amblyopia (tzw. "leniwe oko") – słabe widzenie w oku, które nie rozwinęło się prawidłowo w dzieciństwie. Może to wystąpić, jeśli powieka opada tak bardzo, że blokuje widzenie lub sprawia, że obraz jest rozmazany. Dzieci mogą również rozwinąć zeza (oczy, które nie są prawidłowo ustawione), błędy refrakcji, astygmatyzm lub niewyraźne widzenie.
Przyczyny
Przyczyny opadania powieki zależą od rodzaju schorzenia. Niektóre niemowlęta rodzą się z opadaniem powieki w jednym lub obu oczach – jest to ptoza wrodzona. Najczęstszą przyczyną u dzieci jest nieprawidłowy rozwój mięśnia dźwigacza górnej powieki.
Ptoza nabyta u dorosłych może wystąpić w wyniku starzenia się, urazu lub chorób mięśni lub nerwów. Wraz z wiekiem ścięgno łączące mięsień dźwigacz z powieką może się rozciągać. Nierzadko pacjent rozwija opadanie górnej powieki po operacji zaćmy.
Ptoza może również być spowodowana uszkodzeniem nerwu okoruchowego (nerw stymulujący mięsień dźwigacz) lub ścięgna łączącego mięsień dźwigacz z powieką. Istnieją również mniej powszechne przyczyny opadającej powieki, takie jak problemy z nerwami lub mięśniami.
Schorzenie może być pierwszym oznaką miastenii, choroby autoimmunologicznej wpływającej na mięśnie. Ptoza może również wystąpić w wyniku działań medycznych, takich jak nieumyślne wstrzyknięcie toksyny botulinowej typu A w nieodpowiedni obszar, co prowadzi do osłabienia mięśnia i w konsekwencji opadnięcia powieki.
Leczenie
W większości przypadków opadanie powieki można skorygować za pomocą szybkiej operacji, która trwa od 30 do 60 minut. Zabieg wykonywany jest jako procedura jednodniowa, więc pacjent nie musi zostać na noc w szpitalu. Pacjent otrzymuje znieczulenie miejscowe i łagodne uspokojenie, dzięki czemu nie odczuwa żadnego dyskomfortu.
Podczas zabiegu pacjent jest przytomny, co pozwala chirurgowi poprosić go o otwieranie i zamykanie oczu, aby pomóc umieścić powieki w odpowiedniej pozycji. Operacja ptozy zwykle polega na ponownym przymocowaniu lub skróceniu mięśnia, który unosi powiekę. Wykonuje się to za pomocą szwów, które są ukryte pod skórą. Zabieg wykonywany jest przez nacięcie w fałdzie powieki, dzięki czemu blizna nie będzie widoczna po wygojeniu.
Nadmiar skóry na górnej powiece może być również usunięty w tym samym czasie. Po zabiegu będą szwy wzdłuż fałdu górnej powieki, które zostaną usunięte po tygodniu. Jeśli ptoza występuje w obu oczach, zazwyczaj najlepiej jest operować obie strony jednocześnie, aby dać najlepszą szansę na symetryczny wynik.
W 2020 roku pojawił się nowy nieoperacyjny sposób leczenia. FDA zatwierdziła krople do oczu Upneeq (chlorowodorek oksymetazoliny 1%), które mogą poprawić wygląd i funkcjonowanie u pacjentów z łagodną do umiarkowanej ptozą bez operacji. Oksymetazolina działa jako agonista receptorów adrenergicznych, który może kurczyć mięsień Müllera jako środek sympatykomimetyczny. W badaniach klinicznych leczenie było dobrze tolerowane i znacząco poprawiło górne pole widzenia.
Jeśli opadanie powieki jest łagodne, jest mniej prawdopodobne, że spowoduje problemy ze wzrokiem i nie wymaga leczenia. Jednak badanie oka przez okulistę dziecięcego jest konieczne, aby sprawdzić, czy ptoza powoduje problemy ze wzrokiem i czy potrzebne jest leczenie.
Jeśli opadanie powieki wpływa na Ciebie lub Twoje dziecko, warto skonsultować się ze specjalistą od opieki ocznej, aby omówić dostępne opcje leczenia.
info Ten poradnik ma pomóc Ci zrozumieć schorzenie. Nie zastąpi rozmowy z lekarzem, który najlepiej zna Twoją sytuację.