Nowotwór w obrębie wątroby

Czym jest nowotwór w obrębie wątroby

Rak wątroby to choroba, w której złośliwe komórki nowotworowe tworzą się w tkankach wątroby1. Wątroba znajduje się w górnej części brzucha po prawej stronie, w pobliżu żołądka, jelit, pęcherzyka żółciowego i trzustki. Jest to jeden z największych narządów w organizmie, który pełni wiele kluczowych funkcji niezbędnych do życia1.

Główne funkcje wątroby obejmują wytwarzanie żółci, która pomaga trawić tłuszcze pochodzące z pożywienia, magazynowanie glikogenu (cukru), którego organizm wykorzystuje jako źródło energii, oraz filtrowanie szkodliwych substancji z krwi, tak aby mogły być wydalane ze stolcem i moczem1.

Istnieje ważne rozróżnienie między pierwotnym rakiem wątroby, który rozpoczyna się bezpośrednio w wątrobie, a wtórnym rakiem wątroby, który rozprzestrzenia się do wątroby z innych części ciała1. Przerzuty do wątroby są zdecydowanie częstsze niż pierwotny rak wątroby, przewyższając go nawet trzydziestokrotnie, szczególnie u pacjentów bez wcześniejszej choroby wątroby1. Najczęstszymi miejscami, z których rak przenosi się do wątroby, są płuca, piersi, jelito grube i trzustka1.

Pierwotne nowotwory wątroby składają się z komórek przypominających normalne komórki budujące wątrobę1. Rak wątrobowo-komórkowy, w którym komórki nowotworowe przypominają hepatocyty – główne komórki wątroby – jest najczęstszym typem pierwotnego raka wątroby1.

Rodzaje nowotworów wątroby

Najbardziej rozpowszechnione typy pierwotnego raka wątroby u dorosłych to rak wątrobowo-komórkowy oraz rak dróg żółciowych, znany również jako cholangiokarcinoma1.

Rak wątrobowo-komórkowy stanowi ponad 90 procent pierwotnych nowotworów wątroby1. Ten typ występuje u około 85 procent pacjentów, u których wcześniej rozpoznano marskość wątroby, czyli bliznowacenie narządu1. Jest to obecnie piąta najczęstsza przyczyna raka na świecie1 oraz druga przyczyna zgonów z powodu raka u mężczyzn, zaraz po raku płuc1.

Cholangiokarcinoma, czyli rak dróg żółciowych, to pierwotny rak gruczołowy rozwijający się z przewodu żółciowego. Jest to drugi pod względem częstości typ raka wątroby1. Wiąże się ze stanami zapalnymi i wadami rozwojowymi przewodów żółciowych, choć w większości przypadków przyczyna pozostaje nieznana1. Rak rozpoczynający się w przewodach żółciowych wewnątrz wątroby określany jest jako wewnątrzwątrobowa cholangiokarcinoma i stanowi około 10 do 20 procent wszystkich przypadków pierwotnego raka wątroby1.

Rzadkim typem jest mięsak naczyniowy wątroby, który stanowi około 1 procent wszystkich przypadków pierwotnego raka wątroby1. Ten rodzaj raka rozwija się w wewnętrznej wyściółce naczyń krwionośnych wątroby1.

Istnieje również podtyp raka wątrobowo-komórkowego nazywany rakiem włóknisto-blaszkowym. Jest to rzadka forma, która zazwyczaj rozwija się u osób w wieku dwudziestu lub trzydziestu lat1. W przeciwieństwie do innych rodzajów raka wątroby, rak włóknisto-blaszkowy zazwyczaj nie jest powiązany z marskością wątroby ani zakażeniem wirusem zapalenia wątroby typu B lub C1.

Objawy i sygnały ostrzegawcze

Rak wątroby we wczesnych stadiach może nie powodować objawów, które można zauważyć lub odczuć1. Niestety większość osób nie dowiaduje się o chorobie, dopóki nie osiągnie ona zaawansowanego stadium i nie zacznie się szybciej rozprzestrzeniać1. Wczesne wykrycie jest niezwykle istotne, ponieważ w początkowych fazach choroby operacja usunięcia guza lub przeszczep wątroby mogą skutecznie leczyć raka1.

W miarę jak rak rozrasta się, pacjenci mogą zauważyć jeden lub więcej z następujących objawów1:

• Twardy guz po prawej stronie tuż poniżej klatki piersiowej
• Dyskomfort w górnej części brzucha po prawej stronie
• Obrzęk brzucha
• Ból w okolicy prawego łopatki lub w plecach
• Żółtaczka – zażółcenie skóry i białek oczu
• Łatwe powstawanie siniaków lub krwawienie
• Niezwykłe zmęczenie lub osłabienie
• Nudności i wymioty
• Utrata apetytu lub uczucie pełności po zjedzeniu niewielkiej ilości jedzenia
• Utrata wagi bez znanej przyczyny
• Blade, kredowe stolce i ciemny mocz
• Gorączka

Ważne jest, aby pamiętać, że te objawy mogą być również spowodowane innymi schorzeniami zdrowotnymi. Jeśli zauważysz którykolwiek z tych objawów, powinieneś skontaktować się z lekarzem1.

Czynniki ryzyka

Istnieje szereg czynników, które zwiększają ryzyko rozwoju raka wątroby. Do najważniejszych należy przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby1. Zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu B lub C jest silnie związane z rakiem wątrobowo-komórkowym1. Wirus zapalenia wątroby odpowiada za około 80 procent wszystkich przypadków raka wątroby1. Zapalenie w wątrobie, wynikające z nieleczonego zapalenia wątroby typu B i C, może prowadzić do bliznowacenia, czyli marskości1.

Marskość wątroby, niezależnie od jej przyczyny, jest istotnym czynnikiem ryzyka1. W miarę jak wątroba próbuje naprawiać i zastępować uszkodzoną tkankę, istnieje większe prawdopodobieństwo błędów w replikacji DNA, co może prowadzić do raka1.

Inne zachowania i warunki zdrowotne zwiększające ryzyko obejmują1:

• Nadwaga lub otyłość
• Picie alkoholu
• Palenie papierosów
• Posiadanie cukrzycy
• Występowanie niealkoholowej stłuszczeniowej choroby wątroby – nadmiar tłuszczu w wątrobie, który nie jest spowodowany alkoholem
• Hemochromatoza – stan, w którym organizm pobiera i magazynuje więcej żelaza niż potrzebuje

Coraz częściej osoby u których zdiagnozowano raka wątrobowo-komórkowego mają chorobę wątroby związaną z zaburzeniami metabolicznymi, znaną jako stłuszczenie wątroby związane z dysfunkcją metaboliczną1.

Na szczęście możliwe jest zapobieganie zapaleniu wątroby poprzez szczepienie. Szczepionka przeciwko wirusowi zapalenia wątroby typu B, opracowana w 1982 roku, była pierwszą opracowaną szczepionką zapobiegającą nowotworom1. Chociaż obecnie nie ma szczepionki zapobiegającej zakażeniu wirusem zapalenia wątroby typu C, istnieją leki przeciwwirusowe bezpośredniego działania, które wydają się być skuteczne w zmniejszaniu częstości występowania raka wątroby1.

Dorośli powinni również poddać się badaniu w kierunku zapalenia wątroby, ponieważ zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu B lub C są głównym czynnikiem ryzyka rozwoju raka wątroby, a podobnie jak sam rak wątroby, schorzenia te często nie powodują objawów1. Obecnie zaleca się, aby każda osoba dorosła powyżej 18 roku życia przeszła badanie w kierunku obu schorzeń przynajmniej raz w życiu1.

Możliwości leczenia

Dla osób z rakiem wątroby dostępnych jest kilka różnych rodzajów leczenia1. Niektóre terapie są standardowe, czyli obecnie stosowane, a inne są testowane w badaniach klinicznych1. Wybór leczenia zależy od tego, czy rak rozpoczął się w wątrobie, czy rozprzestrzenił się z innego miejsca, rozmiaru i typu raka wątroby, jego lokalizacji, czy rozprzestrzenił się, oraz ogólnego stanu zdrowia pacjenta1.

Obserwacja jest stosowana w przypadku zmian mniejszych niż 1 centymetr wykrytych podczas badań przesiewowych. Kontrola co 3 miesiące jest typową praktyką1. Polega to na ścisłym monitorowaniu stanu pacjenta bez podawania leczenia, chyba że wyniki badań pokażą pogorszenie1.

Operacja chirurgiczna może obejmować częściową hepatektomię – zabieg polegający na usunięciu części wątroby, w której znajduje się rak. Usuwany jest fragment tkanki, cały płat lub większa część wątroby wraz z pewną ilością zdrowej tkanki wokół niej1. Pozostała tkanka wątroby przejmuje funkcje wątroby i może odrosnąć1.

Przeszczep wątroby to zabieg, w którym cała wątroba jest usuwana i zastępowana zdrową wątrobą od dawcy. Przeszczep może być wykonany, gdy choroba jest zlokalizowana tylko w wątrobie i można znaleźć dawcę1. Jeśli pacjent musi czekać na wątrobę od dawcy, w razie potrzeby podawane jest inne leczenie1.

Terapia ablacyjna usuwa lub niszczy tkankę. Różne rodzaje terapii ablacyjnej stosowane w raku wątroby obejmują ablację częstotliwościami radiowymi, podczas której specjalne igły są wprowadzane bezpośrednio przez skórę lub przez nacięcie w brzuchu, aby dotrzeć do guza. Fale radiowe o wysokiej energii podgrzewają igły i guz, co zabija komórki rakowe1. Stosowana jest również terapia mikrofalowa, która naraża guz na wysokie temperatury wytwarzane przez mikrofale1.

Chemioterapia wykorzystuje leki do zabijania komórek rakowych. W przypadku raka wątroby lek chemioterapeutyczny jest zazwyczaj podawany do naczyń krwionośnych guza. Ma to na celu zatrzymanie wzrostu raka. Nazywa się to chemoembolizacją1. Chemoembolizacja jest zazwyczaj stosowana, aby pomóc zmniejszyć raka lub kontrolować i złagodzić objawy1.

Ukierunkowane leki przeciwnowotworowe mają na celu zatrzymanie wzrostu raka. Możesz otrzymać leczenie ukierunkowanymi lekami w przypadku raka wątroby, jeśli nie możesz mieć operacji, ponieważ jesteś bardzo chory, lub rak nie może być usunięty chirurgicznie, albo jeśli rak rozprzestrzenił się do innej części ciała1.

Specjalistyczny zespół zajmujący się opieką nad tobą wyjaśni dostępne metody leczenia, ich korzyści i skutki uboczne, będzie współpracował z tobą w celu stworzenia najlepszego dla ciebie planu leczenia oraz pomoże ci w radzeniu sobie z wszelkimi skutkami ubocznymi1.

Życie z nowotworem wątroby

Życie z rakiem wątroby może być trudne. Radzenie sobie z chorobą nowotworową może być wyzwaniem, ale dostępna jest pomoc i wsparcie1.

Po otrzymaniu diagnozy możesz odczuwać szereg silnych emocji, takich jak szok, smutek, gniew, poczucie winy lub strach1. Każdy reaguje na swój własny sposób. Czasami trudno jest przyjąć fakt, że w ogóle masz raka1. Musisz robić to, co jest dla ciebie odpowiednie, aby pomóc ci sobie poradzić1.

Posiadanie informacji może pomóc ci lepiej radzić sobie i podejmować decyzje. Zdobywanie wielu nowych informacji może być przytłaczające. Poproś swoich lekarzy i pielęgniarki specjalistyczne, aby ponownie wyjaśnili rzeczy, jeśli ich potrzebujesz1. Możesz czuć, że nie chcesz od razu wiedzieć wielu informacji. Powiedz o tym swojemu lekarzowi lub pielęgniarce. Zawsze będziesz mógł poprosić o więcej informacji, gdy poczujesz się gotowy1.

Rak wątroby i jego leczenie mogą wpływać na niektóre aspekty życia codziennego. Istnieją jednak zmiany, które możesz wprowadzić do swoich codziennych rutyn, które mogą pomóc1. Mała zmiana w diecie, odżywianiu i codziennych czynnościach może pomóc w poprawie samopoczucia1.

Zbilansowana dieta jest dobra dla zdrowia i może być ważnym czynnikiem w miarę jak poruszasz się naprzód z rakiem wątroby1. Rak wątroby może powodować objawy wpływające na nawyki żywieniowe. Możesz również doświadczać skutków ubocznych związanych z leczeniem raka wątroby, takich jak nudności1.

Produkty, które są dobre dla ciebie, takie jak warzywa, pełnoziarniste produkty zbożowe, ryby, drób, produkty mleczne o niskiej zawartości tłuszczu, niektóre orzechy i soja, są również dobre dla osób z rakiem wątroby1. Lekarze i inni pracownicy służby zdrowia zgadzają się, że osoby ze schorzeniami wątroby powinny unikać napojów alkoholowych1. Pamiętaj, aby pić dużo płynów, aby utrzymać organizm dobrze nawodniony1.

Rozmowa z innymi osobami może pomóc. Rozmowa z przyjaciółmi i rodziną może być bardzo pomocna1. Możesz również skorzystać z grup wsparcia, gdzie możesz łączyć się z innymi osobami, które przechodzą przez podobne doświadczenia1.

Będziesz mieć regularne kontrole podczas i po zakończeniu leczenia. Możesz również przechodzić badania i skany. Jeśli masz jakiekolwiek objawy lub skutki uboczne, które cię niepokoją, porozmawiaj ze swoimi specjalistami. Nie musisz czekać na następną kontrolę1.