W skrócie
Mukopolisacharydoza to grupa rzadkich chorób genetycznych wpływających na zdolność organizmu do rozkładania złożonych cukrów. Obecnie prowadzonych jest 12 badań klinicznych testujących różne terapie, w tym terapie genowe i enzymatyczne, mające na celu poprawę jakości życia pacjentów z różnymi typami mukopolisacharydozy. Badania te odbywają się w wielu krajach europejskich, oferując nadzieję na nowe możliwości leczenia tej trudnej choroby.
Długoterminowe badanie bezpieczeństwa i skuteczności JR-141 (pabinafusp alfa) u pacjentów płci męskiej z zespołem Huntera (mukopolisacharydoza typu II)
Badanie prowadzone w: Niemcy, Włochy, Francja, Hiszpania, Polska
To badanie koncentruje się na zespole Huntera, zwanym również mukopolisacharydozą typu II. Jest to rzadka choroba genetyczna powodująca gromadzenie się złożonych cukrów w komórkach organizmu, co prowadzi do różnych problemów zdrowotnych. Badanie dotyczy leku JR-141, który jest podawany w postaci dożylnego wlewu.
Kto może wziąć udział: W badaniu mogą uczestniczyć pacjenci, którzy ukończyli wcześniejsze badanie JR-141-GS31 i nie mają problemów z bezpieczeństwem. Wymagana jest pisemna zgoda pacjenta lub jego opiekuna prawnego. Kobiety w wieku rozrodczym oraz mężczyźni z partnerkami w wieku rozrodczym muszą stosować skuteczną antykoncepcję. Osoby z problemami ze słuchem powinny używać aparatów słuchowych, szczególnie podczas testów poznawczych.
Kto nie może uczestniczyć: Z badania wykluczeni są pacjenci z innymi chorobami niż zespół Huntera, osoby poza określonym zakresem wiekowym, osoby niezdolne do przestrzegania procedur badania, osoby przyjmujące leki mogące wpływać na wyniki, kobiety w ciąży lub karmiące piersią oraz osoby z uczuleniem na lek badany.
Cel badania: Badanie ocenia długoterminowe bezpieczeństwo i skuteczność JR-141 w leczeniu objawów ze strony ośrodkowego układu nerwowego u pacjentów z zespołem Huntera. Monitorowane będą zmiany w wielkości wątroby i śledziony, zakres ruchu w stawach ramiennych, zdolność chodzenia oraz funkcje serca i płuc. Badanie ma trwać do kwietnia 2029 roku.
Testowany lek: JR-141 to lek stosowany w terapii zastępczej enzymatycznej, który ma na celu dostarczenie brakującego enzymu do organizmu pacjentów z zespołem Huntera.
Długoterminowe badanie bezpieczeństwa terapii genowej rebisufligene etisparvovec u pacjentów wcześniej leczonych z powodu mukopolisacharydozy typu IIIA
Badanie prowadzone w: Hiszpania
To badanie dotyczy mukopolisacharydozy typu IIIA, zwanej również zespołem Sanfilippo typu A. Jest to rzadka choroba genetyczna wpływająca na zdolność organizmu do rozkładania określonych złożonych cukrów. Badanie ocenia terapię genową ABO-102 (rebisufligene etisparvovec) podawaną jako zastrzyk do krwioobiegu.
Kto może wziąć udział: W badaniu mogą uczestniczyć dzieci w wieku 2-11 lat, które wcześniej otrzymały lek UX111 w ramach innego badania klinicznego. Wymagana jest pisemna zgoda rodziców lub opiekunów prawnych. Pacjenci muszą być w stanie przestrzegać wszystkich procedur badania i uczestniczyć we wszystkich wizytach.
Kto nie może uczestniczyć: Z badania wykluczeni są pacjenci po przeszczepieniu komórek macierzystych, osoby uczestniczące w innych badaniach klinicznych w ciągu ostatnich 30 dni, osoby z poważnymi schorzeniami, które mogłyby zakłócić badanie, kobiety w ciąży lub karmiące piersią oraz osoby z uczuleniami na lek badany.
Cel badania: Badanie monitoruje długoterminowe bezpieczeństwo terapii genowej u pacjentów, którzy już ją otrzymali. Oceniane są funkcje poznawcze, umiejętności komunikacyjne, poziom siarczanu heparanu w płynie mózgowo-rdzeniowym oraz zmiany w objętości mózgu. Badanie będzie trwało do sierpnia 2027 roku.
Testowany lek: ABO-102 (UX111) to terapia genowa wykorzystująca zmodyfikowany wirus do dostarczenia prawidłowej kopii genu SGSH do komórek pacjenta, co ma pomóc w produkcji brakującego enzymu.
Badanie cotygodniowych wlewów JR-441 u pacjentów z mukopolisacharydozą typu IIIA
Badanie prowadzone w: Niemcy
To badanie dotyczy mukopolisacharydozy typu IIIA, choroby wpływającej na zdolność organizmu do rozkładania określonych cząsteczek cukru. Badany jest lek JR-441, podawany w postaci dożylnego wlewu raz w tygodniu.
Kto może wziąć udział: Pacjenci w wieku od 1 do 18 lat z potwierdzoną diagnozą mukopolisacharydozy typu IIIA. Wymagana jest pisemna zgoda rodziców lub opiekunów prawnych. Pacjenci muszą ważyć co najmniej 10 kg i być w stabilnym stanie zdrowia. Osoby w wieku rozrodczym muszą stosować skuteczną antykoncepcję. Osoby z problemami ze słuchem powinny używać aparatów słuchowych.
Cel badania: Badanie ocenia bezpieczeństwo JR-441 i bada jego skuteczność w zarządzaniu objawami mukopolisacharydozy typu IIIA. Monitorowane będą działania niepożądane, zmiany w wynikach badań laboratoryjnych, funkcje poznawcze i zachowanie. Badanie ma trwać do stycznia 2030 roku.
Testowany lek: JR-441 to eksperymentalny lek w postaci liofilizowanego proszku przygotowanego do iniekcji, podawany dożylnie raz w tygodniu w ramach terapii zastępczej enzymatycznej.
Badanie długoterminowego bezpieczeństwa i działania DNL310 u pacjentów z mukopolisacharydozą typu II (MPS II)
Badanie prowadzone w: Niemcy, Szwecja, Belgia, Francja, Holandia, Włochy, Czechy, Hiszpania
To badanie koncentruje się na długoterminowych skutkach leku DNL310 u pacjentów z mukopolisacharydozą typu II, znaną również jako zespół Huntera. Lek jest podawany jako roztwór do infuzji dożylnej.
Kto może wziąć udział: Pacjenci, którzy ukończyli co najmniej 49 tygodni w badaniu DNLI-E-0002 lub 96 tygodni w kohorcie A i 48 tygodni w kohorcie B badania DNLI-E-0007. Badanie jest otwarte dla osób obu płci, w tym grup szczególnie wrażliwych.
Kto nie może uczestniczyć: Z badania wykluczeni są pacjenci z innymi schorzeniami niż mukopolisacharydoza typu II, osoby poza określonym zakresem wiekowym, osoby niezdolne do przestrzegania procedur badania, osoby z innymi problemami zdrowotnymi, które mogłyby zakłócić badanie, osoby uczestniczące obecnie lub niedawno w innym badaniu, kobiety w ciąży lub karmiące piersią oraz osoby z uczuleniami na lek badany.
Cel badania: Badanie monitoruje bezpieczeństwo i tolerancję DNL310 przez okres do 5 lat. Oceniane są zmiany w stężeniu glikozaminoglikanów w moczu, siarczanie heparanu w płynie mózgowo-rdzeniowym, wyniki testów poznawczych, zdolność chodzenia oraz wielkość wątroby i śledziony. Badanie ma zakończyć się w lipcu 2027 roku.
Testowany lek: DNL310 to zmodyfikowany enzym zdolny do przekraczania bariery krew-mózg, który ma zastąpić brakujący enzym u pacjentów z mukopolisacharydozą typu II.
Badanie długoterminowego bezpieczeństwa idursulfazy-IT i Elaprase u pacjentów z zespołem Huntera i zaburzeniami poznawczymi
Badanie prowadzone w: Francja
To badanie koncentruje się na długoterminowym bezpieczeństwie leczenia zespołu Huntera u pacjentów z zaburzeniami poznawczymi. Badany jest lek idursulfaza-IT (HGT-2310) podawany bezpośrednio do płynu rdzeniowego oraz Elaprase podawana dożylnie.
Kto może wziąć udział: Pacjenci płci męskiej, którzy ukończyli badania HGT-HIT-046 lub SHP609-302 i odnieśli korzyści kliniczne z leczenia idursulfazą-IT. Wymagana jest pisemna zgoda pacjenta lub jego przedstawiciela prawnego. Pacjenci muszą regularnie otrzymywać Elaprase.
Kto nie może uczestniczyć: Z badania wykluczeni są pacjenci płci żeńskiej, osoby bez zespołu Huntera z zaburzeniami poznawczymi, osoby nieotrzyskujące określonych terapii oraz osoby poza określonym zakresem wiekowym.
Cel badania: Badanie ocenia długoterminowe bezpieczeństwo połączonej terapii poprzez monitorowanie działań niepożądanych związanych z lekiem, urządzeniem i procedurą podania. Badanie ma trwać do stycznia 2034 roku.
Testowane leki: Idursulfaza-IT podawana do kanału kręgowego oraz Elaprase podawana dożylnie jako terapie zastępcze enzymatyczne.
Badanie skuteczności i bezpieczeństwa DNL310 w porównaniu z idursulfazą u dzieci i młodych dorosłych z mukopolisacharydozą typu II
Badanie prowadzone w: Szwecja, Francja, Niemcy, Belgia, Holandia, Włochy, Czechy, Hiszpania
To badanie porównuje dwa leczenia mukopolisacharydozy typu II: nową terapię DNL310 (tividenofusp alfa) oraz istniejącą terapię idursulfazą. Oba leki są podawane dożylnie.
Kto może wziąć udział: Pacjenci w wieku od 2 do poniżej 6 lat (kohorta A) lub od 6 do poniżej 26 lat (kohorta B) z potwierdzoną diagnozą mukopolisacharydozy typu II. Pacjenci z kohort spoza fazy wstępnej muszą tolerować co najmniej 4 miesiące terapii idursulfazą przed rozpoczęciem badania.
Kto nie może uczestniczyć: Z badania wykluczeni są pacjenci z innymi schorzeniami niż mukopolisacharydoza typu II, osoby poza określonym zakresem wiekowym oraz osoby niespełniające innych kryteriów włączenia.
Cel badania: Badanie ocenia wpływ DNL310 na objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego, w tym na stężenie szkodliwych substancji w płynie mózgowo-rdzeniowym i zachowanie adaptacyjne. Badanie trwa do 96 tygodni, z regularnymi oceną różnych wskaźników zdrowia.
Testowane leki: DNL310, nowa terapia enzymatyczna zaprojektowana do przekraczania bariery krew-mózg, oraz idursulfaza, zatwierdzona terapia zastępcza enzymatyczna.
Badanie bezpieczeństwa i skuteczności rebisufligene etisparvovec u pacjentów z mukopolisacharydozą typu IIIA
Badanie prowadzone w: Hiszpania
To badanie testuje terapię genową UX111 (ABO-102) w leczeniu mukopolisacharydozy typu IIIA, zwanej również zespołem Sanfilippo typu A. Terapia jest podawana dożylnie.
Kto może wziąć udział: Pacjenci z potwierdzoną diagnozą mukopolisacharydozy typu IIIA, potwierdzoną niską aktywnością enzymu SGSH i specyficznymi mutacjami w genie SGSH. Kryteria wiekowe różnią się w zależności od kohorty. Dla niektórych kohort wymagany jest aktualny status szczepień.
Kto nie może uczestniczyć: Z badania wykluczeni są pacjenci z innymi poważnymi schorzeniami, osoby z niedawnymi infekcjami, osoby przyjmujące leki mogące zakłócać badanie, osoby uczestniczące niedawno w innych badaniach, osoby z uczuleniami na podobne terapie oraz osoby niezdolne do przestrzegania procedur badania.
Cel badania: Badanie ocenia bezpieczeństwo i skuteczność terapii genowej poprzez monitorowanie działań niepożądanych i zmian w składnikach płynu mózgowo-rdzeniowego. Oceniane są również rozwój poznawczy i komunikacyjny przy użyciu skal rozwojowych. Badanie ma zakończyć się w lipcu 2027 roku.
Testowany lek: UX111 (ABO-102) to terapia genowa wykorzystująca wirusowy wektor do dostarczenia prawidłowej kopii genu SGSH, umożliwiając produkcję brakującego enzymu.
Badanie terapii genowej z autologicznymi komórkami macierzystymi i kombinacją leków u dzieci z mukopolisacharydozą typu I, wariant Hurler
Badanie prowadzone w: Włochy
To badanie testuje nowe leczenie mukopolisacharydozy typu I, wariant Hurler (MPS I Hurler), polegające na użyciu własnych komórek macierzystych krwi pacjenta, które zostały genetycznie zmodyfikowane. Badany jest lek OTL-203.
Kto może wziąć udział: Dzieci w wieku od 28 dni do 11 lat z potwierdzoną diagnozą mukopolisacharydozy typu I Hurler. Wymagana jest pisemna zgoda rodziców lub opiekunów prawnych. Dzieci muszą mieć wynik w skali Lansky'ego powyżej 80% i prawidłowe funkcje serca, nerek, wątroby i płuc. Pacjenci muszą wymagać przeszczepienia komórek macierzystych i nie mieć odpowiedniego dawcy rodzeństwa.
Kto nie może uczestniczyć: Z badania wykluczeni są pacjenci z innymi schorzeniami niż mukopolisacharydoza typu I Hurler, dzieci poza określonym zakresem wiekowym, osoby, które nie przeszły określonego przygotowania mieloablacyjnego i limfoablacyjnego, oraz osoby niezdolne do przestrzegania procedur badania.
Cel badania: Badanie ocenia bezpieczeństwo i tolerancję terapii genowej. Monitorowana jest aktywność enzymu IDUA we krwi oraz różne wskaźniki zdrowia. Badanie ma trwać do 2027 roku.
Testowane leki: Autologiczne komórki macierzyste i progenitorowe zmodyfikowane wektorem lentiwirusowym IDUA, wraz z lekami przygotowującymi: busulfan, fludarabina i inne.
Badanie skuteczności i bezpieczeństwa OTL-203 u pacjentów z zespołem Hurler (MPS-IH) w porównaniu ze standardowym leczeniem przeszczepem komórek macierzystych
Badanie prowadzone w: Holandia, Włochy
To badanie porównuje nową terapię genową OTL-203 ze standardowym leczeniem przeszczepem alogenicznych komórek macierzystych u pacjentów z mukopolisacharydozą typu I, zespół Hurler.
Kto może wziąć udział: Dzieci w wieku od 28 dni do 30 miesięcy (w niektórych przypadkach starsze) z potwierdzoną diagnozą MPS-IH. Dzieci muszą mieć wynik poznawczy 70 lub wyższy oraz potwierdzone mutacje w genie IDUA. Wymagana jest pisemna zgoda rodziców lub opiekunów prawnych.
Kto nie może uczestniczyć: Z badania wykluczeni są pacjenci z innymi schorzeniami, osoby poza określonym zakresem wiekowym, osoby niezdolne do przestrzegania procedur badania, kobiety w ciąży lub karmiące piersią, osoby uczestniczące niedawno w innych badaniach oraz osoby z uczuleniami na lek badany.
Cel badania: Badanie ocenia przeżycie bez poważnych zdarzeń zdrowotnych, zmiany w aktywności enzymatycznej, funkcje poznawcze, ruchomość stawów i jakość życia. Monitorowane są działania niepożądane i komplikacje.
Testowane leki: OTL-203, terapia genowa wykorzystująca zmodyfikowane komórki pacjenta, oraz standardowy przeszczep alogenicznych komórek macierzystych.
Badanie działania i bezpieczeństwa JR-141 i idursulfazy u pacjentów z zespołem Huntera
Badanie prowadzone w: Francja, Niemcy, Włochy, Hiszpania, Polska
To badanie testuje lek JR-141 w porównaniu z Elaprase (idursulfaza) u pacjentów z zespołem Huntera. Oba leki są podawane dożylnie. Niektórzy pacjenci mogą otrzymać placebo.
Kto może wziąć udział: Pacjenci z potwierdzoną diagnozą mukopolisacharydozy typu II z niską aktywnością enzymu IDS i udokumentowanymi zmianami w genie IDS. Pacjenci mogą być nowo diagnozowani lub otrzymywać stabilną terapię zastępczą enzymatyczną przez ponad 12 tygodni. Kryteria różnią się w zależności od wieku i typu MPS II. Wymagana jest skuteczna antykoncepcja dla osób w wieku rozrodczym.
Kto nie może uczestniczyć: Z badania wykluczeni są pacjenci z innymi schorzeniami niż mukopolisacharydoza typu II, osoby poza określonym zakresem wiekowym oraz osoby niespełniające kryteriów włączenia.
Cel badania: Badanie ocenia wpływ JR-141 na objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego i ciała. Monitorowane są funkcje poznawcze, wielkość wątroby i śledziony, zdolność chodzenia i funkcje płuc. Badanie ma trwać około dwóch lat.
Testowany lek: JR-141 to zmodyfikowany enzym zdolny do przekraczania bariery krew-mózg, stosowany w terapii zastępczej enzymatycznej.
Badanie bezpieczeństwa i wstępnych skutków AAV9-CAG-coh-SGSH u dzieci z zespołem Sanfilippo A
Badanie prowadzone w: Hiszpania
To badanie testuje terapię genową AAV9-hSGSH u dzieci z mukopolisacharydozą typu IIIA, zwaną również zespołem Sanfilippo A. Terapia jest podawana bezpośrednio do mózgu w procedurze podania dokomorowego.
Kto może wziąć udział: Dzieci w wieku 2 lat i starsze z potwierdzoną diagnozą mukopolisacharydozy typu IIIA, potwierdzoną niską aktywnością enzymu sulfamidazy i specyficznymi mutacjami genetycznymi. Pierwsze objawy powinny pojawić się przed 6. rokiem życia. Dzieci muszą być w stanie chodzić, nie mieć poważnych problemów ze wzrokiem lub słuchem oraz być w stabilnym stanie medycznym.
Kto nie może uczestniczyć: Z badania wykluczeni są pacjenci z innymi schorzeniami niż mukopolisacharydoza typu IIIA, osoby poza określonym zakresem wiekowym, osoby, które nie mogą bezpiecznie otrzymać terapii, osoby z innymi schorzeniami mogącymi zakłócać badanie, kobiety w ciąży lub karmiące piersią oraz osoby z uczuleniami na składniki terapii.
Cel badania: Badanie ocenia bezpieczeństwo i wstępną skuteczność terapii genowej. Monitorowane są działania niepożądane, odpowiedź immunologiczna, poziomy enzymu sulfamidazy oraz rozwój i jakość życia. Badanie ma zakończyć się w listopadzie 2025 roku.
Testowany lek: AAV9-CAG-coh-SGSH to terapia genowa wykorzystująca wirusowy wektor do dostarczenia genu kodującego enzym sulfamidazę bezpośrednio do mózgu.
Badanie bezpieczeństwa DNL310 u dzieci z zespołem Huntera
Badanie prowadzone w: Holandia
To badanie ocenia bezpieczeństwo i sposób, w jaki organizm przetwarza lek DNL310 u dzieci z zespołem Huntera (mukopolisacharydoza typu II). Lek jest podawany dożylnie.
Kto może wziąć udział: Dzieci z potwierdzoną diagnozą zespołu Huntera, podzielone na różne kohorty w zależności od wieku i specyficznych cech choroby. Kryteria włączenia różnią się dla poszczególnych kohort, z wymaganiami dotyczącymi wieku od 1 do 18 lat. Pacjenci otrzymujący terapię zastępczą enzymatyczną muszą tolerować co najmniej 4 miesiące leczenia idursulfazą.
Kto nie może uczestniczyć: Z badania wykluczeni są pacjenci płci żeńskiej oraz osoby poza określonym zakresem wiekowym dla danej kohorty.
Cel badania: Badanie monitoruje bezpieczeństwo DNL310 poprzez śledzenie działań niepożądanych i reakcji związanych z infuzją. Oceniane są zmiany w stężeniu glikozaminoglikanów w moczu oraz innych wskaźników zdrowia. Badanie obejmuje fazy do 261 tygodni i ma zakończyć się w lipcu 2027 roku.
Testowany lek: DNL310 to eksperymentalny lek z terapii zastępczej enzymatycznej, zaprojektowany do przekraczania bariery krew-mózg i leczenia objawów neurologicznych zespołu Huntera.
Podsumowanie
Obecnie prowadzonych jest 12 badań klinicznych dotyczących różnych typów mukopolisacharydozy. Badania koncentrują się głównie na mukopolisacharydozie typu II (zespół Huntera) oraz typu IIIA (zespół Sanfilippo A), z kilkoma badaniami dotyczącymi typu I (zespół Hurler).
Znaczna część badań prowadzona jest w krajach Europy Zachodniej, szczególnie w Hiszpanii, Francji, Niemczech i Włoszech. Polska uczestniczy w trzech badaniach dotyczących zespołu Huntera.
Testowane terapie obejmują nowatorskie podejścia, w tym terapie genowe (ABO-102, AAV9-hSGSH, OTL-203), zmodyfikowane terapie enzymatyczne zdolne do przekraczania bariery krew-mózg (JR-141, DNL310) oraz standardowe terapie zastępcze enzymatyczne. Szczególny nacisk kładziony jest na leczenie objawów ze strony ośrodkowego układu nerwowego, które stanowią poważne wyzwanie w mukopolisacharydozach.
Większość badań ma charakter długoterminowy, z okresami obserwacji sięgającymi nawet do 2034 roku, co podkreśla potrzebę oceny trwałego bezpieczeństwa i skuteczności nowych terapii w tej grupie rzadkich chorób genetycznych.