Angiopatia

Czym jest angiopatia?

Angiopatia to ogólny termin medyczny oznaczający chorobę naczyń krwionośnych, który obejmuje schorzenia dotyczące tętnic (naczyń przenoszących krew bogatą w tlen z serca do całego ciała), żył (naczyń odprowadzających krew z powrotem do serca) oraz naczyń włosowatych (najmniejszych naczyń krwionośnych łączących tętnice z żyłami)12.

Najczęściej termin angiopatia odnosi się do stanów, w których małe naczynia krwionośne zostają uszkodzone i pękają. Naczynia krwionośne mają gładką wyściółkę, która umożliwia stały przepływ krwi do różnych części ciała. Kiedy jednak dochodzi do zmian w ścianach naczyń, mogą one stać się słabe i podatne na uszkodzenia1.

Główne rodzaje angiopatii

Istnieją dwa główne typy angiopatii, odpowiadające sposobom, w jakie choroba się objawia12:

Angioptia amyloidowa mózgu (znana również jako angiopatia kongofilowa) to schorzenie polegające na gromadzeniu się nieprawidłowych białek amyloidu w ścianach naczyń krwionośnych mózgu. Białka te uszkadzają naczynia krwionośne i powodują krwawienie wewnątrz mózgu, które może być małe (mikrokrwawienia) lub większe krwotoki34. Amyloid gromadzi się w ścianach małych i średnich naczyń krwionośnych mózgu oraz w oponach miękkich (cienkich błonach otaczających mózg)4. Odkładanie się amyloidu powoduje, że naczynia stają się kruche i nieszczelne, co prowadzi do wycieku krwi do tkanki mózgowej3.

Angiopatia amyloidowa mózgu jest najczęstszą przyczyną spadku funkcji poznawczych u osób w wieku 60 lat i starszych. Eksperci szacują, że od 23% do 29% osób w populacji ogólnej powyżej 50 roku życia ma umiarkowaną do ciężkiej angiopatię amyloidową mózgu3. Jest to także najczęstsza zmiana patologiczna w małych naczyniach mózgowych poza zmianami miażdżycowymi5.

Angiopatia cukrzycowa obejmuje uszkodzenie komórek w naczyniach krwionośnych spowodowane wysokim poziomem glukozy we krwi. Zazwyczaj objawia się jako retinopatia cukrzycowa (uszkodzenie oczu) lub nefropatia cukrzycowa (uszkodzenie nerek)1. Istnieją dwa podtypy angiopatii cukrzycowej: mikroangiopatia, w której ściany małych naczyń krwionośnych stają się tak grube i słabe, że zaczynają krwawić, przepuszczać białko i spowalniać przepływ krwi, oraz makroangiopatia, w której tłuszcz i skrzepy krwi gromadzą się w dużych naczyniach krwionośnych, przylegają do ścian naczyń i blokują przepływ krwi2.

Objawy angiopatii

Objawy angiopatii różnią się w zależności od tego, ile krwi wycieka do mózgu. W przypadku angiopatii amyloidowej mózgu niektórzy ludzie mogą w ogóle nie mieć objawów, jeśli występują tylko ciche mikrokrwawienia, gdy bardzo mała ilość krwi przedostaje się do mózgu33.

Angiopatia może powodować krwawienie w mózgu, szczególnie w zewnętrznych częściach mózgu, zwanych korą mózgową, a nie w głębokich obszarach. Objawy występują, ponieważ tkanka mózgowa zostaje uszkodzona przez krwawienie. Niektórzy ludzie mają stopniowe problemy z pamięcią. Kiedy wykonuje się tomografię komputerową (badanie obrazowe wykorzystujące promieniowanie rentgenowskie), często widać oznaki krwawienia w mózgu, o którym pacjent mógł nie wiedzieć16.

Jeśli wystąpi duże krwawienie, natychmiastowe objawy przypominają udar i mogą obejmować136:

• Senność
• Ból głowy (zwykle w określonej części głowy)
• Trudności z widzeniem
• Trudności w mówieniu
• Osłabienie mięśni
• Nagłą słabość
• Zaburzenia funkcji poznawczych
• Drgawki
• Zamroczenie
• Splątanie
• Majaczenie
• Podwójne widzenie
• Zmiany czucia
• Porażenie
• Śpiączkę (rzadko)
• Wymioty

Jeśli krwawienie nie jest poważne lub rozległe, objawy mogą obejmować6:

• Epizody zamętu
• Bóle głowy, które przychodzą i przechodzą
• Utratę funkcji umysłowych (otępienie)
• Słabość lub niezwykłe odczucia, które przychodzą i przechodzą, dotyczące mniejszych obszarów ciała
• Drgawki

Powikłania angiopatii

Angiopatia cukrzycowa może powodować postępujące uszkodzenie oczu i nerek, jeśli poziom glukozy we krwi nie jest kontrolowany. Angiopatia kongofilowa jest również progresywna i może prowadzić do powikłań takich jak otępienie, drgawki lub epizody krwawienia w mózgu1.

Angiopatia amyloidowa mózgu zwiększa ryzyko udaru krwotocznego (krwawienia do mózgu). Jest to istotny czynnik ryzyka u osób starszych, u których występuje krwawienie wewnątrzczaszkowe niezwiązane z wysokim ciśnieniem krwi34.

Przyczyny i czynniki ryzyka

Przyczyny angiopatii kongofilowej nie są do końca poznane. Czasami może być przekazywana od rodziców do dzieci, więc może być dziedziczna. Istnieją jednak również przypadki, w których rozwija się w podeszłym wieku, szczególnie u osób powyżej 55 roku życia16.

Głównym czynnikiem ryzyka jest rosnący wiek. Angiopatia amyloidowa mózgu występuje częściej u osób starszych niż 55 lat6. Jest również ściśle powiązana z chorobą Alzheimera na poziomie molekularnym, poprzez białko beta-amyloid7.

U osób z angiopatią amyloidową mózgu występują złogi białka amyloidu w ścianach naczyń krwionośnych mózgu. Białko to zazwyczaj nie odkłada się nigdzie indziej w organizmie6.

W przypadku angiopatii cukrzycowej, wysokie poziomy glukozy we krwi uszkadzają komórki naczyń krwionośnych, co prowadzi do zmian w małych i dużych naczyniach18.

Badania diagnostyczne

Angiopatię amyloidową mózgu trudno zdiagnozować z pewnością bez próbki tkanki mózgowej. Zwykle robi się to po śmierci lub gdy wykonuje się biopsję (pobranie próbki tkanki) naczyń krwionośnych mózgu6.

Badanie fizykalne może być prawidłowe, jeśli krwawienie jest niewielkie. Mogą wystąpić pewne zmiany w funkcjonowaniu mózgu. Ważne jest, aby lekarz zadał szczegółowe pytania dotyczące objawów i historii medycznej. Objawy oraz wyniki badania fizykalnego i wszelkich badań obrazowych mogą skłonić lekarza do podejrzenia angiopatii amyloidowej mózgu6.

Aby zdiagnozować angiopatię, lekarz przeprowadzi badanie fizykalne, a następnie zastosuje diagnostyczne techniki obrazowania, takie jak16:

• Tomografia komputerowa (TK) – badanie wykorzystujące promienie rentgenowskie do tworzenia szczegółowych obrazów wnętrza ciała
• Rezonans magnetyczny (MRI) – badanie wykorzystujące silne pole magnetyczne i fale radiowe do tworzenia szczegółowych obrazów
• Angiografia rezonansu magnetycznego (MRA) – specjalny rodzaj rezonansu magnetycznego do obrazowania naczyń krwionośnych
• Pozytonowa tomografia emisyjna (PET) – badanie obrazowe wykorzystujące radioaktywny znacznik do sprawdzenia złogów amyloidu w mózgu

Prawdopodobne jest, że lekarz będzie musiał pobrać próbkę tkanki mózgowej, aby zdiagnozować angiopatię kongofilową1.

Leczenie

Obecnie nie ma znanego skutecznego leczenia przyczynowego angiopatii amyloidowej mózgu. Nie ma również skutecznych strategii zapobiegania lub leczenia zmierzających do obniżenia ryzyka nawracającego krwawienia7. Celem leczenia jest złagodzenie objawów i zarządzanie problemami, które mogą zwiększyć krwawienie w mózgu33.

Leczenie angiopatii jest ukierunkowane na redukcję objawów. W niektórych przypadkach potrzebna jest rehabilitacja w związku z osłabieniem lub niezgrabności ruchów. Może to obejmować fizjoterapię (terapię ruchową), terapię zajęciową (pomoc w codziennych czynnościach) lub logopedię (terapię mowy)9.

Czasami mogą być przepisane leki w celu kontroli objawów lub zarządzania czynnikami ryzyka, które mogą pogorszyć stan9.