Badanie potencjału camostat mesilate w badaniach klinicznych: od COVID-19 po inne schorzenia

Czym jest camostat mesilate?

Camostat mesilate (znany również jako camostat mesylate lub pod nazwą handlową Foipan®) jest lekiem należącym do klasy inhibitorów proteaz serynowych. Był stosowany klinicznie w Japonii od 1985 roku w leczeniu takich schorzeń jak przewlekłe zapalenie trzustki (zapalenie trzustki) oraz pooperacyjne refluksowe zapalenie przełyku (zapalenie przełyku po operacji)1. Lek ma dobrze udokumentowaną historię bezpieczeństwa, z ponad 15‑letnim doświadczeniem klinicznym w Japonii2.

Camostat mesilate może być również określany pod kilkoma synonimami, w tym:

• Camostat mesylate
• Foipan® (brand name in Japan)
• FOY-305 (research designation)

Jak działa camostat mesilate?

Camostat mesilate działa poprzez hamowanie niektórych enzymów zwanych proteazami serynowymi. Enzymy te uczestniczą w różnych procesach biologicznych w organizmie. Konkretne, camostat hamuje:

• Enzymy trzustkowe: W przewlekłym zapaleniu trzustki camostat zmniejsza aktywność enzymów trawiennych, które mogą uszkadzać trzustkę3.
• TMPRSS2: Jest to proteaza serynowa znajdująca się na powierzchni niektórych komórek. Zyskała uwagę, ponieważ jest niezbędna niektórym wirusom, w tym SARS‑CoV‑2 (wirusa wywołującego COVID‑19), do wnikania do komórek2.

Poprzez blokowanie tych enzymów, camostat mesilate może pomóc zmniejszyć zapalenie trzustki oraz potencjalnie zapobiegać niektórym infekcjom wirusowym, blokując ich wnikanie do komórek4.

Obecne zastosowania medyczne

Camostat mesilate został zatwierdzony i stosowany w Japonii w kilku schorzeniach:

• Przewlekłe zapalenie trzustki: w celu leczenia bólu i zapalenia związanego z trwającym zapaleniem trzustki1.
• Pooperacyjne refluksowe zapalenie przełyku: w celu leczenia zapalenia przełyku, które może wystąpić po operacji1.
• Ostre zaostrzenia przewlekłego zapalenia trzustki: w celu kontrolowania nagłych nasileń przewlekłego zapalenia trzustki2.

Warto zauważyć, że choć camostat mesilate jest szeroko stosowany w Japonii, może nie być zatwierdzony do tych zastosowań w innych krajach. Obecnie prowadzone są badania kliniczne badające jego potencjał w innych schorzeniach medycznych5.

Potencjalne zastosowanie w COVID‑19

Jednym z najaktywniej badanych potencjalnych zastosowań camostat mesilate jest leczenie COVID‑19. Oto dlaczego badacze są zainteresowani tym lekiem w terapii COVID‑19:

• Mechanizm przeciwko wnikaniu wirusa: SARS‑CoV‑2, wirus wywołujący COVID‑19, musi przyłączyć się do receptora ACE2 na komórkach ludzkich, aby wejść do komórki. Proces ten wymaga proteazy serynowej TMPRSS2. Camostat mesilate może hamować TMPRSS2, potencjalnie blokując wnikanie wirusa do komórek2.
• Dowody laboratoryjne: Badania wykazały, że camostat mesilate może hamować replikację SARS‑CoV‑2 w warunkach laboratoryjnych (in vitro)1. Dodatkowo, w poprzednich badaniach na pokrewnych koronawirusach, takich jak SARS‑CoV, camostat mesilate wykazał działanie ochronne w modelach mysich, zmniejszając śmiertelność z 100 % do 30‑35 %6.
• Badania kliniczne: Przeprowadzono liczne badania kliniczne oceniające skuteczność camostat mesilate przeciw COVID‑19 u ludzi, zarówno u pacjentów hospitalizowanych, jak i ambulatoryjnych z łagodną do umiarkowanej postaci choroby78.

Badania kliniczne badały różne aspekty stosowania camostat mesilate w leczeniu COVID‑19, w tym:

• Redukcję obciążenia wirusowego (ilość wirusa w organizmie)1
• Skrócenie czasu trwania objawów7
• Zapobieganie przejściu do ciężkiej choroby wymagającej hospitalizacji8
• Zmniejszenie problemów z krzepnięciem krwi związanych z COVID‑19 (koagulopatia)9
• Terapia skojarzona z innymi lekami, takimi jak hydroksychlorochina lub bikalutamid1011

Choć badania trwają, ważne jest zrozumienie, że camostat mesilate jest nadal uważany za lek badawczy w leczeniu COVID‑19 i nie został zatwierdzony przez organy regulacyjne, takie jak FDA, do tego celu12.

Dawkowanie i podawanie

Dawka camostat mesilate różni się w zależności od leczonego schorzenia i protokołu badania klinicznego. Na podstawie dostępnych informacji z badań klinicznych:

• Do badań klinicznych COVID‑19: Badano różne schematy dawkowania, w tym: 200 mg przyjmowane doustnie 3‑4 razy dziennie (całkowita dawka 600‑800 mg na dobę)[1][7]
• Czas trwania leczenia zazwyczaj od 5 do 14 dni[7][8]

Camostat mesilate jest zazwyczaj podawany w postaci tabletek doustnych. Należy pamiętać, że dawkowanie powinno zawsze być ustalane przez lekarza, a pacjenci nie powinni samodzielnie przyjmować camostat mesilate ani zmieniać dawki bez nadzoru medycznego[13].

Profil bezpieczeństwa i działania niepożądane

Camostat mesilate jest stosowany w Japonii od kilku dekad i generalnie ma dobry profil bezpieczeństwa. Jednak, podobnie jak wszystkie leki, może wywoływać działania niepożądane u niektórych osób[2].

Typowe działania niepożądane mogą obejmować:

• Objawy żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, biegunka)[14]
• Reakcje skórne[14]
• Ból głowy[14]
• Zmęczenie[14]

W badaniach klinicznych COVID‑19, badacze dokładnie monitorowali uczestników pod kątem zdarzeń niepożądanych. Przykładowo, badanie CLOCC zostało zaprojektowane w celu oceny zarówno skuteczności, jak i bezpieczeństwa terapii skojarzonej hydroksychlorochina‑camostat w porównaniu z hydroksychlorochiną plus placebo u hospitalizowanych pacjentów z umiarkowaną infekcją COVID‑19[4].

Wiele badań zbierało dane bezpieczeństwa poprzez monitorowanie:

• Testów laboratoryjnych, w tym funkcji wątroby, nerek oraz morfologii krwi[8]
• Parametrów EKG w celu sprawdzenia działań niepożądanych sercowo-naczyniowych[15]
• Parametrów życiowych, w tym ciśnienia krwi i saturacji tlenu[8]

Ważne jest omówienie potencjalnych ryzyk i korzyści z lekarzem przed rozpoczęciem jakiegokolwiek nowego leku, w tym camostat mesilate[14].

Bieżące badania

Badania nad camostat mesilate nadal się rozwijają, szczególnie w kontekście leczenia COVID‑19. Przeprowadzono lub trwają liczne duże badania kliniczne:

• Badanie ACTIV-2: duże badanie platformowe testujące wiele potencjalnych leków na COVID‑19, w tym camostat mesilate, u pacjentów ambulatoryjnych[16].
• Badanie CLOCC: oceniło skuteczność i bezpieczeństwo terapii skojarzonej hydroksychlorochina‑camostat w porównaniu z hydroksychlorochiną plus placebo u hospitalizowanych pacjentów z umiarkowanym COVID‑19[4].
• Badanie CAMOVID: wieloośrodkowe, randomizowane badanie oceniające skuteczność i bezpieczeństwo camostat mesilate w leczeniu zakażenia SARS‑CoV‑2 u ambulatoryjnych pacjentów dorosłych[8].
• Badanie COMBO: badanie camostat w połączeniu z bikalutamidem w leczeniu COVID‑19[11].

Badania te pomagają naukowcom lepiej zrozumieć potencjalne korzyści i ograniczenia camostat mesilate w leczeniu COVID‑19, a także optymalne strategie dawkowania oraz populacje pacjentów, które mogą najbardziej skorzystać z tej terapii[12].

Inne potencjalne zastosowania

Poza ustalonymi zastosowaniami i badaniami nad COVID‑19, camostat mesilate jest badany pod kątem innych schorzeń medycznych:

• Proteinowa enteropatia po operacji Fontana: badanie kliniczne fazy 2 oceniające camostat mesilate w leczeniu proteinowej enteropatii (schorzenia, w którym białko wycieka z jelit) u pacjentów, którzy przeszli specyficzną operację serca zwaną operacją Fontana[17].
• Przewlekła choroba nerek (CKD): Badacze badają, czy camostat mesilate może pomóc chronić funkcję nerek u pacjentów z przewlekłą chorobą nerek i proteinurią (białko w moczu). Poprzez hamowanie aktywności proteaz serynowych i aktywacji dopełniacza w kanalikach, camostat może potencjalnie łagodzić postępujące uszkodzenie nerek[18].

Badania te podkreślają wszechstronność camostat mesilate jako inhibitora proteaz serynowych z potencjalnym zastosowaniem w wielu schorzeniach medycznych[17][18].